کاخ سفید اعلام کرد آمریکا در هماهنگی با شرکا و متحدان خود با هدف پاسخگو کردن روسیه و بلاروس در ارتباط با حمله به اوکراین، تضعیف بخش نظامی روسیه و قطع مهمترین منابع ثروت مسکو تحریمهای جدیدی را علیه این دو کشور اعمال میکنند.
کاخ سفید در بیانیهای خاطرنشان کرد که بیش از ۳۰ کشور جهان که بیش از نیمی از اقتصاد جهانی را در اختیار دارند، روسیه را از سیستم مالی جهانی بینالمللی منزوی کرده و به شناسایی و مسدود کردن داراییهای عوامل ولادیمیر پوتین و خانوادههای آنها ادامه خواهند داد.
این بیانیه افزود: آمریکا و متحدانش در تلاش هستند تاثیر این تحریمها را بر اقتصاد جهانی کاهش دهند و از در همین راستا با آزاد کردن ۶۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت خود موافقت کردهاند.
طبق این بیانیه، تحریمهای جدید محدودیتهای گستردهای را بر صادرات فناوری به روسیه و بلاروس اعمال میکند.
کاخ سفید خاطرنشان کرد که ۲۲ نهاد مرتبط با بخش دفاعی روسیه که در زمینه ساخت هواپیماهای جنگی، خودروهای سوارهنظام، سیستمهای جنگ الکترونیکی، موشک و پهپاد فعالیت میکنند، مشمول تحریمهای گسترده علیه بخش نظامی این کشور میشوند.
کاخ سفید با اشاره به قصد وزارت بازرگانی آمریکا برای تحریم صادرات تجهیزات استخراج نفت و گاز به روسیه، خاطرنشان کرد آمریکا و متحدانش با هدف کاهش تاثیر این تحریمها بر اقتصاد جهانی، برای روسیه امکان پرداخت در بخش انرژی را حفظ کردهاند.
طبق این بیانیه، وزارت بازرگانی در هماهنگی با متحدان آمریکا نهادهایی را که از سرویسهای امنیتی و بخشهای دفاعی روسیه و بلاروس حمایت میکنند، به فهرست تحریمهای خود اضافه خواهد کرد.
کاخ سفید افزود: آمریکا همچنین در کنار بیش از ۳۰ کشور دیگر، حریم هوایی خود را نیز به همه پروازهای روسیه بسته است.
در همین حال، جو بایدن روز چهارشنبه اعلام کرد وزارت دادگستری آمریکا کارگروهی را برای اجرای تحریمهای جدید علیه روسیه راهاندازی کرده است.
او همچنین گفت که آمریکا گزینه تحریم علیه واردات نفت روسیه را کنار نگذاشته است.
از سوی دیگر، جنت یلن، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت تحریمهای اعمال شده علیه روسیه از هماکنون اثر خود را در سقوط روبل نشان داده است.
وزیر حملونقل ایالات متحده نیز اعلام کرد که دولت بایدن میتواند اقدامات بیشتری علیه روسیه انجام دهد.
در همین حال، والاستریتژورنال گزارش داد که انتظار میرود بایدن ورود کشتیهای روسی به بنادر آمریکا را ممنوع کند.
در همین حال، اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد که بیشترین تاثیر تحریمها بر روسیه بر بخش انرژی خواهد بود. طبق برآورد کمیسر اتحادیه اروپا، تاثیر تحریمهای روسیه بر سیستم مالی اتحادیه اروپا قابل مهار باشد.
از سوی دیگر، دولت فرانسه اعلام کرد که تحریمهای روسیه شامل اقدامات مرتبط با ارزهای دیجیتال هم میشود.
آفکام، نهاد ناظر بر رسانههای بریتانیا، نیز اعلام کرد در حال بررسی ابقا یا عدم ابقای مجوز پخش شبکه آرتی روسیه در این کشور است.
همچنین مقامهای بریتانیا در نظر دارند تحریمهایی را علیه آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی اعمال کنند و نشریه تلگراف نوشته آبراموویچ در فکر فروش چلسی است.
جمهوری مالت نیز اعلام کرد که صدور گذرنامه «طلایی» برای سرمایهگذاران و ثروتمندان روسیه و بلاروس را تعلیق کرده است.
از سوی دیگر، کنسرسیوم مسافرتی تویی آ.گ، یکی از بزرگترین آژانس های مسافرتی دنیا، اعلام کرد که الکسی مورداشوف، میلیاردر روسی، سهامدار و عضو هیات مدیره این کنسرسیوم به دلیل قرار گرفتن در فهرست تحریمها استعفا داده است.
به باور برخی کارشناسان با اینکه این اقدام میتواند در حد یک بلوف باشد، اما پوتین در موارد متعدد نشان داده که احترامی برای زندگی انسانها و سیاره زمین قائل نیست و حاضر است برای رسیدن به اهداف راهبردی خود ریسکهای بسیار بزرگی انجام دهد.
این کارشناسان میگویند خطر احتمال استفاده از تسلیحات هستهای برای پاسخ به مداخله آمریکا و ناتو پایین است، اما نمیتوان آن را نادیده گرفت. آمریکا آن را «لفاظی خطرناک» توصیف کرده است.
این تحول عمیقا نگرانکننده نشان میدهد که در هفتههای اخیر مخاطرات اتمی جهانی چقدر بالا رفته است. جنگ در اوکراین باید زنگ خطری برای همه باشد.
کارشناسان میپرسند آیا برای از بین بردن تهدید هستهای اقدام میکنیم یا باز هم زنگ هشدار را خاموش میکنیم و دوباره به خواب میرویم؟
پنج خطر واقعی تسلیحات هستهای
سلاحهای هستهای صرفا ابزارهایی انتزاعی نیستند که برای جلوگیری از تهاجم و حفظ ثبات در نظر گرفته شوند.
با مدرنسازی و گسترش زرادخانههای تسلیحات اتمی کشورها، کارشناسان در سراسر جهان هشدار دادهاند که احتمال استفاده از این تسلیحات توسط رهبران سیاسی و نظامی که دارای اینگونه سلاحها هستند، افزایش مییابد.
از این سلاحها میتوان برای موارد زیر استفاده کرد :
به صورت یک راهبرد برای به دست آوردن دست بالا
برای وادار کردن دشمن به عقبنشینی در یک درگیری در حال تشدید
به عنوان آخرین سلاح
در واکنش به حمله یک موشک که به اشتباه تصور میشود مجهز به سلاح هستهای است
به صورت تصادفی زمانیکه سیستمهای فرماندهی و کنترل دچار مشکل میشوند
این واقعیت که اوکراین تسلیحات هستهای ندارد این خطرات را نفی نمیکند. خطرات جدی برای اینکه این درگیری بعد هستهای به خود بگیرد وجود دارد.
سناریوهای اتمی محتمل
کشورهای اروپایی دارای توانمندیهای هستهای گستردهای هستند و کشف اهداف هستهای این کشورها دشوار است.
از یک طرف، روسیه به عنوان کشور مهاجم به اوکراین، دارای بزرگترین انبار کلاهکهای هستهای در جهان است. یکی از آنها برتری در سلاحهای اتمی راهبردی طراحیشده برای استفاده در میدان جنگ است.
از سوی دیگر، قدرتمندترین شریک استراتژیک اوکراین، آمریکا نیز دارای ذخایر هستهای بسیار بزرگ و پیچیده است. شرکای ناتو یعنی فرانسه و بریتانیا قابلیتهای هستهای پیشرفته خود را دارند و کشورهای عضو ناتو یعنی بلژیک، آلمان، ایتالیا، هلند و ترکیه میزبان تسلیحات اتمی آمریکا در خاک خود هستند.
خطر استفاده از سلاح هستهای از تشدید تنشها بین روسیه، آمریکا و ناتو ناشی میشود؛ حتی زمانی که ناتو تلاش میکند در مقابل اینکه پایش مستقیم به جنگ کشیده شود، مقاومت کند.
اگرچه بسیار بعید است که آمریکا یا متحدانش در ناتو قصد انجام یک حمله هستهای علیه روسیه را داشته باشند، اما چندین سناریو را میتوان تصور کرد که ممکن است آنها را در جنگی که منجر به حمله ناخواسته هستهای شود، درگیر کند.
جدیترین خطر، خطر بروز سوء تفاهم بین طرفین است: این که اقدامهای آمریکا و ناتو در حمایت از اوکراین توسط روسیه بهعنوان یک تحریک استراتژیک عمدی تفسیر شود.
با توجه به موضع کنونی روسیه در استفاده از سلاح اتمی و نگه داشتن نیروهای هستهای در حالت آمادهباش بالا و با توجه به تهدیدهای هستهای پوتین، این یک سناریوی دور از ذهن نیست.
پوتین دقایقی پیش از شروع حمله نظامی، همه کسانی که قصد مداخله دارند را تهدید کرد.
آیا پوتین تهدیدهای خود را عملی خواهد کرد؟ او برای اینکه جای هیچ شکی باقی نگذارد به همه این اطمینان را داد که روسیه «در برخی از جدیدترین انواع سلاحهای هستهای برتریهای ویژهای دارد.»
در حال حاضر چه کاری ضروری است
مهمترین سوالی که هم اکنون مطرح است این است که چگونه به اوکراین و به پایان جنگ کمک کنیم. جنگ باید به خاطر مردم اوکراین، به خاطر اروپا، به خاطر بشریت و به خاطر زندگی روی کره زمین متوقف شود.
شاید این گفته اغراقآمیز به نظر برسد اما اگر جامعه جهانی نتواند به اقدام پوتین پاسخی موثر بدهد جهان وارد یک دوره جدید از «حاکمیت زور» خواهد شد.
جهانی که در آن رهبران کشورهای دارای سلاح هستهای میتوانند اقدامهای توسعهطلبانه را بدون محدودیت قوانین بین المللی و بدون ترس از تنبیه دنبال کنند.
دو قدم اساسی باید برداشته شود
۱) رهبران سیاسی باید در حمایت از امنیت جهانی و قوانین بینالمللی گرد هم آیند. تحریمهای اقتصادی کافی نیست. کشورهای عضو سازمان ملل باید از سیستم سازمان ملل، به همان روشی که در ابتدا در دوران پس از جنگ طراحی شده بود، به طور جمعی و قاطعانه به اقدامات تجاوزکارانه پاسخ دهند.
حالا که روسیه اقدام شورای امنیت سازمان ملل متحد را وتو کرده است، مجمع عمومی سازمان ملل این اختیار را دارد که از طریق اصل «اتحاد برای صلح» اقدام کند. این اصل کشورهای عضو سازمان ملل را موظف میکند در زمانهایی که شورای امنیت از واکنش به تجاوز باز میماند، پاسخی هماهنگ به تجاوز بدهند.
۲) مردم عادی در سراسر جهان باید با صراحت اعلام کنند که دیگر زندگی زیر سایه تهدید جنگ هستهای را تحمل نخواهند کرد.
سلاحهای هستهای به سران دولتهای بینظم و متزلزل در کشورهای مستبد و غیردموکراتیک قدرت میدهد و بشریت را با خطرات غیر قابلقبولی مواجه میکند.
سلاحهای هستهای نه ثبات میآورند و نه نظم. بازدارندگی هستهای بارها و بارها شکست خورده است و در بسیاری از موارد جهان را به لبه پرتگاه کشانده است.
زمان مطالبه برای نابودی کامل سلاحهای هستهای و ایجاد ترتیبات امنیتی باثبات فرا رسیده است. ترتیباتی که بر اساس یک سیستم کارآمد سازمان ملل متحد و مبتنی بر قوانین بینالمللی است.