بسته شدن حریم هوایی چند کشور بر روسیه
در واکنش به حمله نظامی روسیه، وزارت ترابری بریتانیا ورود هرگونه هواپیمای خصوصی روسی به حریم هوایی این کشور را ممنوع کرد.
در واکنش به حمله نظامی روسیه، وزارت ترابری بریتانیا ورود هرگونه هواپیمای خصوصی روسی به حریم هوایی این کشور را ممنوع کرد.
لهستان و جمهوری چک نیز روز جمعه ششم اسفندماه در بیانیههایی جداگانه اعلام کردند که حریم هوایی خود را بر خطوط هوایی روسیه خواهند بست.
ماتئوش موراویهتسکی، نخستوزیر لهستان، گفت که کشور او در حال تدوین قانونی است که به بسته شدن حریم هوایی خطوط هوایی روسیه منجر میشود.
مارتین کوپکا، وزیر حملونقل جمهوری چک نیز گفت که از روز شنبه عملیات همه خطوط هوایی روسیه در خاک چک متوقف خواهد شد.
اما از سوی دیگر ترکیه اعلام کرد از عبور ناوهای روسی از دریای سیاه جلوگیری نخواهد کرد. با این حال رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه، از واکنش ناتو و غرب به حمله روسیه انتقاد کرده و گفته این واکنش قاطع نبوده است.
واکنش جامعه بینالمللی به حمله نظامی روسیه در حالی ادامه دارد که قطعنامه پیشنهادی در شورای امنیت سازمان ملل متحد برای خروج فوری و کامل روسیه از اوکراین، با وتوی مسکو و رای ممتنع چین مواجه شده است.
از سویی نگرانیها همزمان با پیشروی نیروهای روسیه در اوکراین درباره نقض حقوق بشر در این کشور و همچنین سقوط پایتخت آن ادامه دارد.
همزمان با انتشار تصاویر انفجار و درگیری در شهرهای اوکراین، نماینده روسیه در نشست شورای امنیت بمباران شهرهای اوکراین از سوی ارتش روسیه را انکار کرده است.
یک مقام آمریکایی گفت که دولت جو بایدن بر این باور است روسیه قصد دارد سربازان اوکراینی را تهدید کند که در صورت تسلیم نشدن آنها، اعضای خانوادهشان را به قتل میرساند.
این مقام آمریکا روز جمعه ششم اسفندماه اعلام کرد: «ما معتقدیم که مسکو برنامههایی را برای تحمیل نقض گسترده حقوق بشر و احتمالا بدتر از آن را برای مردم اوکراین طراحی کرده است.»
او همچنین گفت کرملین در حال اجرای یک کارزار نشر اطلاعات غلط است تا نشان دهد تعداد زیادی از نیروهای اوکراینی قبلاً تسلیم نیروهای روسیه شدهاند تا دیگر نیروهای اوکراینی را برای ادامه مقاومت دلسرد کند.
وزیر خارجه اوکراین نیز نگرانیهای ایالات متحده در مورد احتمال نقض حقوق بشر توسط روسیه را تکرار کرد.
دیمیترو کولبا با استناد به شواهد اطلاعاتی، گفت که ممکن است عملیاتهای پرچم دروغین روسیه وجود داشته باشد که به اشتباه اوکراینیها را متجاوز معرفی کند.
فیلیپو گرندی، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، روز جمعه گفت که بیش از ۵۰ هزار پناهجوی اوکراینی در کمتر از ۴۸ ساعت از کشور خود گریختهاند و بسیاری دیگر به حرکت خود به سمت مرزها ادامه می دهند.
به گفته او، بیشتر اوکراینیها به لهستان و مولداوی رسیدند.
این نگرانیها در حالی افزایش مییابد که گزارشها از محاصره پایتخت اوکراین حکایت دارد و همزمان رییسجمهوری این کشور نیز از قصد روسیه برای یورش به کییف خبر داده است.
نیروهای روسیه روز جمعه پس از حملات گسترده هوایی به شهرها و پایگاههای نظامی در اوکراین، پایتخت این کشور را محاصره کردند و صدای بمبباران آنها در سراسر کییف شنیده شد. رییسجمهوری اوکراین نیز درباره قصد نیروهای روسیه برای یورش به پایتخت کشورش هشدار داد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین در آخرین پیام ویدیویی خود که اواخر شامگاه جمعه ششم اسفندماه منتشر شد، خطاب به اوکراینیها اعلام کرد که نیروهای روسیه در حال نزدیک شدن به کییف هستند و از شمال و شرق به پایتخت پیشروی میکنند.
زلنسکی همچنین هشدار داده که نیروهای روسیه قصد دارند شامگاه جمعه به کییف یورش برده و آن را تحت کنترل خود در بیاورند.
او افزود: «هدف اصلی ما پایان دادن به این کشتار است. تلفات دشمن بسیار سنگین است، امروز صدها سرباز که با عبور از مرز به سرزمین ما آمده بودند، کشته شدند.»
رییسجمهوری اوکراین همچنین گفت: «متاسفانه ما نیز متحمل خسارتهایی شدهایم. اوکراینیها قهرمانانه در برابر روسیه مقاومت میکنند.»
ویتالی کلیتشکو، شهردار کییف نیز با اشاره به نزدیکتر شدن نیروهای روسی به پایتخت، «شب سختی» را برای مردم این شهر پیشبینی کرد.
او گفت: «وضعیت اکنون برای کییف تهدیدآمیزتر شده و شامگاه جمعه تا بامداد شنبه سخت خواهد بود.»
کلیتشکو درباره آخرین وضعیت پایتخت اوکراین اشاره کرد: «گروههای خرابکار تلاش نیروهای نظامی و انتظامی را از بین میبرند. پلها در پایتخت تحت حفاظت و کنترل ویژه قرار دارند. نیروهای مسلح به گشتزنی ادامه میدهند و بیمارستانها در وضعیت جنگی قرار دارند.»
پیشروی نیروهای روسی و ادامه محاصره شهرها
ارتش روسیه روز جمعه اعلام کرد که شهرهای سومی و کونوتوپ در شمال شرق اوکراین را محاصره کرده، اما در حال انجام اقداماتی برای تضمین امنیت غیرنظامیان است.
ارتش روسیه همچنین مدعی است که شهر ملیتوپل در نزدیکی دریای آزوف را تصرف کرده است، اما هنوز مقامهای اوکراینی را این خبر تایید نکردهاند.
ایگور کوناشنکوف، سخنگوی وزارت دفاع این کشور، گفت که نیروهای روسی تاکنون ۲۱۱ تاسیسات نظامی اوکراین شامل ۱۷ مرکز فرماندهی، ۱۹ سامانه موشکی پدافند هوایی، ۳۹ واحد رادار، ۶۷ تانک و شش هواپیمای جنگی را منهدم کردهاند.
به گفته او، روسیه یک فرودگاه استراتژیک در خارج از کییف را تصرف کرده که به آن این فرصت را میدهد تا به سرعت نیروهای خود را برای تصرف پایتخت آماده کند.
در همین حال، یک مقام ارشد دفاعی ایالات متحده گفت که تخمین زده میشود روسیه در حال حاضر بیش از ۲۰۰ موشک به سمت اوکراین پرتاب کرده و برخی مناطق مسکونی را مورد اصابت موشکهای خود قرار داده باشد.
لهستان که پس از تهاجم نیروهای روسی، با اوکراین اعلام همبستگی کرده بود، بهعنوان نخستین کشور از زمان آغاز تجاوز روسیه یک محموله کمک نظامی به کییف ارسال کرد.
ماریوش بلاشاک، وزیر دفاع لهستان به میزان و نوع تسلیحات ارسالی اشاره نکرد، اما گفت که «کاروان مهمات اهدایی به اوکراین رسیده است و در برابر تجاوز روسیه در کنار اوکراینیها خواهیم بود.»
اعلام آمادگی اوکراین برای گفتوگو درباره آتشبس
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز جمعه، جزئیات بیشتری درباره پیشنهادی که اوایل روز برای اعزام نمایندگانی به پایتخت بلاروس برای گفتوگو با اوکراین داده بود، ارائه کرد و اشاره کرد که طرف اوکراینی با پیشنهاد ملاقات در ورشو مخالفت کرده و سپس تماس را قطع کرده است.
اما سخنگوی رییسجمهوری اوکراین از اعلام آمادگی این کشور برای گفتوگو با روسیه جهت برقراری «آتشبس و صبح آماده» خبر داد و گفت که مقامهای این دو کشور درباره مکان و زمان برگزاری این گفتوگو در حال مذاکرهاند.
پیتر سیجارتو، وزیر امور خارجه مجارستان، بوداپست را به عنوان مکان احتمالی مذاکره پیشنهاد کرد. او در صفحه فیسبوک خود نوشت که این پیشنهاد را به دولتهای روسیه و اوکراین ارائه کرده و هیچ یک آن را رد نکردهاند.
از سویی دیگر، سفیر اوکراین در اسرائیل به شبکه «سیانان» گفت که رییسجمهوری اوکراین از نخستوزیر اسرائیل خواسته تا در مذاکرات با روسیه میانجیگری کند.
او گفت: «زلنسکی معتقد است که اسرائیل نه تنها کشور دموکراتیکی است، بلکه روابط خوبی با روسیه و اوکراین دارد و میتوان از آن برای تسهیل این مذاکرات استفاده کرد.»
فعال شدن نیروی واکنش سریع ناتو برای نخستینبار در تاریخ
ناتو روز جمعه تصمیم گرفت برای نخستینبار در تاریخ، بخشی از نیروهای واکنش سریع این ائتلاف را برای کمک به حفاظت از کشورهای عضو خود در شرق علیه تهاجم احتمالی روسیه منتقل کند.
تاد والترز، فرمانده عالی نیروهای ناتو، در بیانیه خود این اقدام را «لحظهای تاریخی» نامید.
والترز نیروی چندملیتی متشکل از نیروهای زمینی، هوایی، دریایی و عملیات ویژه از متحدان را فعال کرد که میتوانند به سرعت در حمایت از اتحاد ناتو مستقر شوند. فعال شدن این نیروهای واکنش به معنای ورود نیروهایی آمریکایی یا ناتو به اوکراین و مقابله با روسیه در شرایط کنونی نیست.
جو بایدن آشکارا گفته است که نیروهای آمریکایی برای کمک به تقویت کشورهای ناتو در شرق اروپا مستقر میشوند و برای مقابله با نیروهای روسی وارد اوکراین نخواهند شد.
ادامه افزایش نگرانیها از سقوط چرنوبیل
اوکسانا مارکارووا، سفیر اوکراین در آمریکا روز جمعه در یک نشست مطبوعاتی در واشینگتن گفت که روسیه ۹۲ نفر از پرسنل عملیاتی نیروگاه چرنوبیل را بهعنوان گروگان گرفته است.
او ضمن ابراز نگرانی عمیق از این اقدام روسیه، گفت این گروگانگیری خطرناک میتواند تلاشهای مورد نیاز را برای حفاظت از تاسیسات زبالههای هستهای مختل کند و مسئولیت این نیروگاه اکنون بر عهده ارتش روسیه و نیروهای روسی است.
روسیه قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را که از مسکو خواسته بود حمله به اوکراین را متوقف و تمام نیروهایش را از این کشور خارج کند، وتو کرد. با این حال کشورهای غربی این مساله را یک پیروزی برای نشان دادن انزوای بینالمللی روسیه خواندند.
اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد عصر جمعه هفتم اسفندماه در سومین نشست اضطراری این نهاد در هفته جاری جمع شدند تا به قطعنامهای که تجاوز روسیه به اوکراین را محکوم کرده بود رای دهند، اما این قطعنامه با وتوی روسیه و رای ممتنع چین مواجه شد.
امارات متحده عربی و هند نیز از رای مثبت درباره متن پیشنویس ایالات متحده خودداری کردند، اما ۱۱ عضو باقیمانده شورا رای مثبت دادند.
آمریکا و سایر حامیان این قطعنامه میدانستند که این این قطعنامه تصویب نخواهد شد، اما استدلال میکردند که این قطعنامه انزوای بینالمللی روسیه را برجسته میکند.
شکست این قطعنامه راه را برای حامیان هموار میکند تا خواستار رایگیری سریع درباره اقدام مشابه در مجمع عمومی سازمان ملل شوند، چرا که در مجمع عمومی با ۱۹۳ عضو هیچ حق وتویی وجود ندارد.
اما هنوز جدول زمانی برای رایگیری احتمالی در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام نشده است.
رای ممتنع چین تنها چند هفته پس از آن صورت میگیرد که پکن و مسکو شراکت «بدون محدودیت» را اعلام و از یکدیگر درباره بنبست در اوکراین و تایوان با وعده همکاری بیشتر علیه غرب حمایت کردند.
لیندا توماس گرینفیلد، نماینده دائم آمریکا در سازمان ملل، پس از وتوی روسیه گفت: «علیرغم اینکه یک عضو دائمی غیرمسئول شورای امنیت از قدرتش برای حمله به همسایه خود و براندازی سازمان ملل و نظام بینالمللی ما استفاده میکند، ما پشت اوکراین و مردم آن متحد ایستادهایم.»
به گفته دیپلماتها، رایگیری در سازمان ملل برای مذاکرات لحظه آخری توسط ایالات متحده و دیگر نمایندهها جهت کسب رای ممتنع چین، دو ساعت به تعویق افتاد. روسیه به همراه ایالات متحده، چین، فرانسه و بریتانیا دارای حق وتوی شورای امنیت سازمان ملل است.
باربارا وودوارد، نماینده بریتانیا در سازمان ملل، پس از رایگیری به اعضای شورای امنیت گفت: «اشتباه نکنید. روسیه منزوی است. این کشور حامیای برای حمله به اوکراین ندارد.»
پیش نویس قطعنامه شورای امنیت خواستار آن بود که روسیه «فورا استفاده از زور علیه اوکراین را متوقف کند» و «کامل و بدون قید و شرط تمام نیروهای نظامی خود را از خاک اوکراین در داخل مرزهای به رسمیت شناختهشده بینالمللی خارج کند.»
این پیشنویس همچنین از روسیه خواسته بود که به رسمیت شناختن دو منطقه جداییطلب در شرق اوکراین را لغو کند.
در پی پیشروی نیروهای نظامی روسیه در اوکراین، کشورهای غربی بسته تحریمهای خود علیه روسیه را گسترش دادند و این بار شخص ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری این کشور و وزیر خارجه او را تحریم کردند.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت که اتحادیه اروپا موافقت کرده است که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه این کشور را در فهرست افراد تحریمشده خود قرار دهد.
بورل در یک نشست مطبوعاتی پس از نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا گفت بشار اسد، لوکاشنکو، و اکنون پوتین تنها رهبرانیاند که در جهان از سوی اتحادیه اروپا تحریم شدهاند.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت این اتحادیه برای بسته تحریمهای قریبالوقوع بعدی علیه روسیه برنامهریزی نمیکند، اما آماده است تا اقداماتی را که قبلا اعلام شده، مشروط به فعالیت روسیه و اجماع اتحادیه اروپا تکمیل کند.
بورل از توضیح درباره مفاد بسته تحریمی سوم اتحادیه اروپا خودداری کرد، اما گفت: «همه گزینهها روی میز است.»
او با اشاره به بسته تحریمی دوم گفت: «ما سخت تلاش کردهایم تا این بسته را عملی کنیم و اکنون باید تلاش خود را برای اجرای آن به کار بگیریم که به این راحتی نیست. پس انتظار برای معرفی بسته سوم را نباید در ساعتها یا روزهای آینده داشته باشید.»
بریتانیا هم از اعمال تحریم بر داراییهای ولادیمیر پوتین و سرگئی لاوروف خبر داد.
بوریس جانسون، نخستوزیر بریتانیا، روز جمعه در نشست مجازی رهبران ناتو گفت لندن علاوهبر بسته تحریمی که دیروز اعلام کرد، اقدامات اعلام شده از سوی اتحادیه اروپا را برای هدف قرار دادن رهبر روسیه تکرار خواهد کرد.
او با اشاره به تمایل پوتین برای بازپسگیری سرزمینهایی که قبلا تحت کنترل اتحاد جماهیر شوروی بودند، گفت: «روسیه در حال انجام یک ماموریت بدخواهانه برای از بین بردن نظم پس از جنگ سرد است.»
به گفته سخنگوی دفتر نخستوزیری بریتانیا، جانسون به متحدان ناتو هشدار داد که جاهطلبیهای رییسجمهوری روسیه ممکن است به همین جا ختم نشود و این یک بحران با پیامدهای جهانی است.
جانسون همچنین از این نشست برای درخواست اقدام فوری درباره منع دسترسی روسیه به سیستم پرداخت سوئیفت برای تحمیل حداکثری فشار بر کرملین استفاده کرد.
نخست وزیر بریتانیا روز پنجشنبه، ساعاتی پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین، بستهای از تحریمهای «شدید» علیه روسیه را رونمایی کرد که بیش از ۱۰۰ نهاد، شرکتهای تابعه و اعضای نزدیکترین حلقه رییسجمهوری روسیه و ثروتمندان روس از جمله داماد سابق ولادیمیر پوتین را هدف قرار میدهد.
رهبران اتحادیه اروپا نیز با اعمال تحریمهای جدید علیه بخشهای مالی، انرژی و حملونقل روسیه و همچنین قرار دادن تعداد بیشتری از اشخاص روسی در لیست سیاه موافقت کرده بودند.
موشکهای روسی روز جمعه در کییف، پایتخت اوکراین اصابت کردند و خانوادهها به پناهگاهها گریختند. مقامهای اوکراینی از مردم خواستند که کوکتلمولوتوفها را برای دفاع از پایتخت خود آماده کنند.
در پی انتشار گزارشهایی درباره خروج ولودیمیر زلنسکی رییسجمهوری اوکراین از کییف، او با انتشار ویدیویی همراه با برخی نزدیکانش بر حضور خود در پایتخت اوکراین تایید کرد. او گفت همه مقامها، سربازان و شهروندان اینجا هستند و از اوکراین دفاع میکنند.
پس از انتقادها از تاخیر در خارج کردن شهروندان ایرانی از اوکراین، مقامهای وزارت خارجه از مذاکره با لهستان و مجارستان برای انتقال شهروندان ایرانی از طریق این دو کشور خبر دادند.
دبیر انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در اوکراین خبر داده که تاکنون ٧۶۴ ایرانی برای بازگشت به ایران ثبت نام کردهاند. حریم هوایی اوکراین بسته شده و در همین حال حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، در تماس تلفنی با پیتر سیارتو، وزیر خارجه مجارستان، خواستار کمک این کشور برای بازگشت شهروندان ایرانی شد.
وزیر خارجه مجارستان اعلام کرده که به شهروندان کشورهایی چون ایران اجازه ورود بدون ویزا را میدهد تا به کشورهای خود بازگردند. مجارستان، اسلوواکی و لهستان با اوکراین مرز مشترک دارد.
در همین حال علیرضا حقیقیان، مدیرکل اورآسیای وزارت خارجه، در دیدار با سفیر اوکراین در تهران خواستار آن شد که با توجه به بسته بودن حریم هوایی اوکراین، امکان خروج اتباع ایرانی از مرز زمینی کشورهای همسایه از جمله لهستان فراهم شود.
برخی کاربران شبکههای اجتماعی از تاخیر وزارت خارجه در خارج کردن شهروندان ایرانی انتقاد کرده و نوشتهاند که مقامهای روسیه درباره حمله به اوکراین به مقامات جمهوری اسلامی نیز دروغ گفتهاند.
با این حال سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت که این وزارتخانه «پیشبینیهای دقیقی» در اینباره انجام و «به اطلاع مراجع و نهادهای ذیربط نیز رسانده شده بود.»
او تاکید کرد سفارتخانههای ایران در لهستان، مجارستان، بلاروس، مولداوی و رومانی در حالت آمادهباش کامل بوده و اختیاراتی برای مدیریت عبور ایرانیان به آنان داده شده است.
سازمان هواپیمایی کشوری نیز اعلام کرده که آماده اعزام هواپیما به کشورهای همسایه اوکراین است.