نظر یک محقق در مجله علمی لنست: کرونا ادامه می‌یابد ولی پایان همه‌گیری نزدیک است

وزیران خارجه آمریکا و آلمان از «پیشرفت جزئی» در مذاکرات وین و رو به پایان بودن زمان برای دستیابی به توافق با ایران خبر داده‌اند؛ با این حال فرانسه با اشاره به اینکه این پیشرفت جزئی مربوط به موضوعات اصلی نیست هشدار داد مذاکرات وین نمی‌تواند با این سرعت آهسته ادامه یابد.

یک منبع دیپلماتیک فرانسه گفت این پیشرفت جزئی مربوط به موضوعات کانونی نیست و رویکرد مذاکرات باید پیش از فوریه تصمیم‌ساز تغییر کند.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، روز پنجشنبه ۳۰ دی در نشست خبری مشترک با همتای آلمانی خود در برلین اعلام کرد که در مذاکرات وین «پیشرفت جزئی» به دست آمده است.

او در عین حال تاکید کرد مذاکرات به نقطه‌ای حساس رسیده و هر چه بیشتر طول بکشد ایران بیشتر به توسعه برنامه اتمی خود ادامه می‌دهد.

بلینکن تاکید کرد که بحث بر سر «چند هفته آینده» است و در صورت عدم توافق در این مدت، برنامه اتمی ایران در این مدت پیشرفت‌هایی خواهد کرد که بازگشت به برجام را غیرممکن خواهد کرد.

وزیر خارجه آمریکا با تاکید بر اینکه بازگشت متقابل به برجام همچنان امکان‌پذیر است، هشدار داد که اگر مذاکرات با ایران به نتیجه نرسد باید راه دیگری در پیش گرفت.

آنالنا بربوک، وزیر خارجه آلمان، نیز در این نشست خبری مشترک گفت مذاکرات وین به مرحله تعیین‌کننده‌ای رسیده و زمان در مذاکرات برجام در حال اتمام است.

او تاکید کرد که روزنه مهلت برای یافتن راه حل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران رو به بسته شدن است.

در همین حال ژان‌ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه، پس از دیدار با همتایان آلمانی، بریتانیایی و آمریکایی خود هشدار داد مذاکرات وین نمی‌تواند با این سرعت آهسته ادامه یابد.

لودریان در بیانیه‌ای اعلام کرد: «با همکارانم مشاهدات یکسانی داریم؛ پیشرفت جزئی و آهسته وجود دارد، اما در حالی که برنامه هسته‌ای ایران به سرعت در حال پیشرفت است، مذاکره نمی‌تواند با این سرعت آهسته ادامه یابد. خیلی زود در یک موقعیت غیر قابل کنترل قرار خواهیم گرفت.»

ساعتی پیش از او نیز یک منبع دیپلماتیک فرانسوی به خبرنگاران گفت پیشرفت جزئی که در مذاکرات وین به دست آمده مربوط به موضوعات اصلی مورد اختلاف نیست.

او با تاکید بر اینکه ماه فوریه، ماه آینده میلادی، تعیین‌کننده است گفت باید در رویکرد مذاکرات تغییر انجام شود و وزرای خارجه آمریکا و سه کشور اروپایی اتفاق نظر دارند که مسیر فعلی مذاکرات به سمت احیای برجام نمی‌رود.

شش دور مذاکرات احیای برجام بین ایران و کشورهای غربی در خرداد امسال و به دلیل انتخابات ریاست جمهوری ایران متوقف شد. هفتمین دور مذاکرات و نخستین مذاکرات در دولت ابراهیم رئیسی از هشتم آذر شروع شد و دور هشتم آن نیز از هشتم دی‌ماه آغاز شده است.

روز پنجشنبه علی باقری کنی، رییس هیات مذاکره جمهوری اسلامی، با انریکه مورا، هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام، دیدار کرد.

رویترز روز پنجشنبه ۳۰ دی‌ماه به نقل از یک مدیر بازرگانی گزارش داد تازه‌ترین محموله‌ای که گمرک چین درباره واردات نفت از ایران درج کرده در واقع در ذخایر استراتژیک خود در بندر ژان‌ژیانگ تخلیه شد؛ به نوشته رویترز، اطلاعات رهگیری کشتی‌ها نیز از تخلیه محموله دیگری از نفت ایران در همین ذخایر حکایت دارد.

چین در سال‌های اخیر یکی از مشتریان عمده نفت ایران محسوب می‌شده است اما اطلاعات این خریدها، به دلیل نگرانی خریداران از تحریم‌های آمریکا، طی یک سال گذشته در وبسایت گمرک چین ثبت نمی‌شد.

با این حال گمرک چین روز پنجشنبه، پس از یک سال، اطلاعات مربوط به واردات نفت خام از ایران را منتشر کرد و به ورود ۱.۹ میلیون بشکه نفت خام ایران در ماه دسامبر، ماه گذشته میلادی، اشاره کرد.

پیش از آن آخرین اطلاعات مربوط به واردات نفت از ایران مربوط به دسامبر ۲۰۲۰ بود که مقدار آن دو برابر محموله جدید بود.

تیلاک دوشی، مدیر شرکت مشاوره دوشی در سنگاپور، به رویترز گفت محموله جدید همان محموله‌ای بود که در روزهای پایانی دسامبر در ذخایر استراتژیک چین تخلیه شد. او افزوده است: «گزارش‌هایی درباره واردات نفت از ایران به چین منتشر می‌شد اما به نوعی همه سکوت می‌کردند. الان فکر می‌کنم چینی‌ها دارند آشکارا واکنش آمریکا را تست می‌کنند.»

به نوشته رویترز، چندی پیش نیز وبسایت وُرتکسا که اطلاعات رهگیری کشتی‌ها را ارائه می‌کند خبر داد محموله دیگری تقریبا معادل همین مقدار (دو میلیون بشکه) نفت وارداتی از ایران در ذخایر استراتژیک ژان‌ژیانگ تخلیه شده است.

این اقدام چین همزمان با ادامه مذاکرات وین برای احیای برجام صورت گرفته است.

از سوی دیگر و در راستای برنامه‌ای که آمریکا با مصرف‌کنندگان بزرگ نفت هماهنگ کرده است، چین هفته گذشته اعلام کرد از اول فوریه مقادیری از ذخایر استراتژیک خود را برای کنترل قیمت نفت آزاد خواهد کرد.

این دادخواهان همچنین خواستار اصلاح قوانین شده‌اند. برخی از این فعالان از داخل ایران با زندانیان همراه شده و برخی در خارج از کشور با اعتصاب‌کنندگان در زندان ابراز همدلی و همراهی کرده‌اند.

همزمان شماری از کنشگران سیاسی و روزنامه‌نگاران به وین محل مذاکرات احیای برجام رفته‌اند و در اعتراض به نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی، تحصن و اعتصاب غذا کرده‌اند.

جمشید برزگر، روزنامه‌نگار ساکن لندن در وین اعتصاب غذا کرده و می‌گوید می‌خواهد اعتراضش را به «قتل» بکتاش آبتین نشان دهد. او افزود مسئولیت حفاظت از جان تک تک زندانیان و به ویژه زندانیان سیاسی از جمله کیوان صمیمی، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی به عهده جمهوری اسلامی است.

بری روزن، دیپلمات پیشین آمریکا هم مقابل هتل محل برگزاری گفت‌وگوهای احیای برجام اعتصاب غذا کرده است. روزن از جمله دیپلمات‌های آمریکاست که در جریان اشغال سفارت ایالات متحده در تهران به مدت ۴۴۴ روز زندانی بود.

او با تحصن و اعتصاب غذا در محل مذاکرات در وین، خواهان آزادی زندانیان دوتابعیتی و خارجی در ایران شده است. روزن روز پنجشنبه ۳۰ دی گفت روز دوم اعتصابش همزمان با سالگرد آزادی‌ اوست و افزود ایران اگر به دنبال توافق با قدرت‌های جهان است باید گروگان‌ها را آزاد کند.

کایلی مور گیلبرت، پژوهشگر استرالیایی‌-بریتانیایی که پیشتر در ایران زندانی بود، با اعلام حمایت از روزن در ویدیویی گفت آزادی زندانیان خارجی و دوتابعیتی باید پیش‌شرط هرگونه توافق در وین باشد.

رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران، روز گذشته در وین با روزن دیدار کرد و از او خواست با توجه به اینکه ایالات‌ متحده بحران گروگان‌ها در ایران را در مرکز توجه خود قرار داده به اعتصاب غذای خود پایان دهد.

مالی در توییتی با اشاره به دیدار خود با روزن گفت: «تمام توجه خود را به این بحران معطوف کرده‌ایم. از آقای روزن می‌خواهم برای حفظ سلامتی خود با اعتصاب غذا پایان دهد.»

او روز پنجشنبه ۳۰ دی‌ماه در سخنرانی‌اش در مجلس دومای روسیه با اشاره به جلسه سه ساعته خود با ولادیمیر پوتین گفت: «بر مواضع مشترک دو کشور نسبت به مسائل دوجانبه، چند جانبه، منطقه‌ای و بین المللی بیش از پیش واقف شدم.»

رئیسی روز پنجشنبه در جلسه با فعالان اقتصادی روسیه نیز گفت که مقدمات نهایی شدن سند جامع همکاری‌های ۲۰ ساله بین دو کشور فراهم شده و این سند یک نقشه راه برای جهش مناسبات همه‌جانبه تهران و مسکو خواهد بود.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، نیز شامگاه چهارشنبه گفت رئیسی و پوتین وزارت‌های خارجه خود را مکلف کرده‌اند که برای تهیه نقشه راه ۲۰ ساله اقدام کنند.

او گفت که روز پنجشنبه در دیدار با همتای روس خود درباره تهیه این نقشه راه و سایر موضوعات مذاکره خواهد کرد.

پیش از سفر رئیسی رسانه‌ها از احتمال امضای قرارداد ۲۰ ساله بین ایران و روسیه خبر داده بودند؛ اما کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در مسکو، گفته بود این موافقت‌نامه هنوز به مرحله جزییات نرسیده و در این سفر امضا نخواهد شد.

ابراهیم رئیسی روز پنجشنبه وارد مسکو شد و شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی از توافقات مهم بین دو کشور در جریان این سفر خبر داده‌اند.

احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد، ایجاد خط اعتباری ۵ میلیارد دلاری، خرید ۲۰۰ از روسیه و تکمیل راهگذر شمال به جنوب از طریق ترانزیت ریلی خلیج فارس به اروپا را از جمله این توافقات ذکر کرده است.

همچنین جواد اوجی، وزیر نفت، بدون اشاره به جزییات گفت که با شرکت‌های روسی «اسناد خیلی مهمی» امضا شده که اثرات آن «به زودی» مشخص خواهد شد.

ابراهیم رضایی، رییس گروه دوستی پارلمانی ایران و روسیه، نیز گفت امکان افزایش ارزش مبادلات تجاری میان ایران و روسیه تا ۲۵ میلیارد دلار وجود دارد.

این سخنان در حالی بیان شده که شرکت دولتی «زاروبیش‌ نفت» روسیه سال ۹۷ به دلیل تحریم‌ها از پروژه‌های نفتی ایران خارج شده بود.

تجمع‌کنندگان همچنین با اشاره به سخنان امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی، نایب رییس سابق مجلس و رییس فعلی بنیاد شهید، مبنی بر امکان ساماندهی وضعیت بورس در سه روز شعار می‌دادند: «وعده‌های سه روزه، پول مردم می‌سوزه».

به گزارش خبرگزاری ایرنا، شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان روز چهارشنبه با ۵۵ هزار واحد کاهش نسبت به هفته قبل به عدد یک‌ میلیون و ۲۷۹ هزار واحد رسید و افت شاخص کل در هفته جاری معادل ۴/۳ درصد بود.

در ماه‌های اخیر جمعی از سهامداران مالباخته بورس بارها در مقابل سازمان بورس اوراق بهادار و برخی اماکن دیگر تجمع کرده‌اند.

در همین حال روز چهارشنبه در مجمع عمومی بانک دی، وابسته به بنیاد شهید، میان سهامداران و مدیران درگیری رخ داد.

در دولت حسن روحانی مقامات مردم را تشویق به سرمایه گذاری در بورس می کردند اما شماری از کارشناسان اقتصادی با اشاره به حبابی بودن برخی سهم‌ها یا حتی حبابی بودن بورس، نسبت به پیامدهای ترکیدن این حباب هشدار داده بودند.