گفت‌وگوی پوتین و توقایف؛ رییس پیشین کمیته امنیت ملی قزاقستان در بازداشت است

العربیه همچنین به نقل از یک مقام وزارت خارجه گزارش داد که این دیدارها به صورت دوره‌ای برگزار می‌شوند و در راستای تعهد ایالات‌متحده به رایزنی نزدیک با شرکای منطقه‌ای خود درباره مذاکرات برجام صورت می‌گیرند.

نماینده عربستان سعودی روز پنجشنبه نیز در دیدارهایی جداگانه با مقام‌های فرانسوی و روسی درباره آخرین تحولات مذاکرات هسته‌ای ایران گفت‌وگو کرده بود.

در همین حال، یک دیپلمات اروپایی به ایران‌اینترنشنال گفت که طی چند روز گذشته در مذاکرات وین پیشرفت حاصل شده است، اما با سرعت بسیار کم.

او افزود: «اکنون درگیر کار طاقت‌فرسای نگارش پیش‌نویس و توضیح مفاهیمی هستیم که گاه بسیار فنی است. اما این برای پیشرفت در مذاکرات لازم است.»

در همین حال، رسانه‌های دولتی در ایران از پیشرفت در مذاکرات وین خبر داده‌اند. از جمله وبسایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی ایران، نوشت که دور هشتم مذاکرات را باید مرحله «رونمایی از اثربخشی روش مذاکراتی جدید ایران» نامید.

با این وجود، ژان‌ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه، روز جمعه در مصاحبه با دو رسانه فرانسوی درباره گفت‌وگوهای وین برای احیای برجام گفت: مذاکرات پیشرفت‌هایی داشته اما زمان در حال تمام شدن است.

لودریان افزود: «اطمینان دارم می‌توانیم به توافق برسیم، اما زمان در حال گذر است.»

از سوی دیگر، نیکی هیلی، سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل، در مصاحبه‌ای به واشینگتن‌تایمز گفت که دولت بایدن در روند تلاش‌ برای احیای برجام، تصویر کامل پیامدهای لغو احتمالی تحریم‌های ایران را مخفی می‌کند. او افزود: «مردم آمریکا حق دارند بدانند آیا ما داریم به بزرگ‌ترین حامی تروریسم دولتی جهان پول می‌دهیم یا نه.»

کلودیا تِنی، عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز در توییتی نوشت: در حالی که ایران مقام‌های آمریکا را تهدید می‌کند و حملاتی علیه پرسنل آمریکایی سامان می‌دهد، «دولت بایدن دور و بر اروپا پشت سر ملاها می‌دود و گدایی یک توافق می‌کند. گفت‌وگو با ایران را پایان دهید و فشارها را برگردانید.»

طبق این گزارش، شورای جوامع اسلامی هامبورگ در عین حال عضویت مرکز اسلامی هامبورگ را در این سازمان لغو نکرده است.

آژانس اطلاعات هامبورگ که طی چند دهه فعالیت مرکز اسلامی هامبورگ را زیر نظر داشته می‌گوید به این نتیجه‌گیری رسیده است که این مرکز به صورت مستقیم از علی خامنه‌ای دستور می‌گیرد.

طبق یافته‌های سرویس‌های اطلاعاتی آلمان، مرکز اسلامی هامبورگ برای پیشبرد هدف حکومت ایران در صدور انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جروزلم پست در ژانویه ۲۰۲۰ گزارش داده بود که ۶۰۰ نفر از حامیان حکومت ایران در مراسم ختمی که مرکز اسلامی هامبورگ برای قاسم سلیمانی برگزار کرده بود شرکت کرده و ضمن ستودن سوابق سلیمانی، او را «شهید قهرمان» خواندند.

در دومین سالگرد سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی، جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، وزیران خارجه، ترابری و مهاجرت و رلف گودیل، کمیسر عالی کانادا در بریتانیا، در نشستی مجازی با خانواده‌های قربانیان دیدار کردند.

خانواده‌های قربانیان سرنگونی هواپیمای اوکراینی در مراسمی دیگر نیز برای به یادسپاری لحظه سرنگونی این هواپیمای مسافربری با موشک‌های سپاه پاسداران، در منزل خانواده آراد زارعی، از قربانیان این پرواز، در شهر تورنتوی کانادا گردهم آمدند. 

جمعی از خانواده‌های قربانیان نیز که در ایران به سر می‌برند در دومین سالگرد سرنگونی این هواپیمای مسافربری با موشک‌های سپاه پاسداران، برای دادخواهی و بزرگداشت یاد عزیزانشان در فرودگاه بین‌المللی خمینی گرد هم آمدند.

دولت کانادا روز جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما ضمن اعلام همبستگی با بازماندگان قربانیان، مصمم هستیم ایران را به دلیل سرنگونی این پرواز به دست نیروهای نظامی آن پاسخگو کنیم و اطمینان حاصل کنیم که ایران برای اقدامات و قصورهایی که به کشته شدن ۱۷۶ انسان بی‌گناه منجر شد، به طور کامل غرامت خواهد پرداخت.»

دولت کانادا تاکید کرد برای حصول اطمینان از اجرای عدالت در حق قربانیان هواپیمای مسافربری پی‌اس۷۵۲، به همکاری با بریتانیا، سوئد و اوکراین ادامه خواهد داد.

دولت کانادا در بیانیه خود خاطرنشان کرد که در حال ایجاد مسیری جدید است که به برخی از خانواده‌های قربانیان که خارج از کانادا هستند، اقامت دائم در این کشور را ارائه کند.

طبق این بیانیه، همچنین در یادبود قربانیان پرواز اوکراینی، دولت کانادا در حال ایجاد یک بورسیه برای دانشجویان بین‌المللی و کانادایی است.

انتظار می‌رود این بورسیه به طور متوسط ۲۵ هزار دلار به ۱۷۶ متقاضی ارائه کند و ثبت‌نام تقاضای آن از پاییز ۲۰۲۳ یا زمستان ۲۰۲۴ آغاز خواهد شد.

دولت کانادا همچنین اعلام کرد که قصد دارد برای قربانیان سانحه‌های هوایی یک بنای یادبود بسازد و از افکار عمومی و خانواده‌های قربانیان دعوت کرد نظرات خود را در این مورد ارائه کنند.

این بیانیه همچنین خاطرنشان کرد دولت کانادا در همکاری با شرکای بین‌المللی خود و سازمان بين المللی هوانوردی، ایکائو، در حال پیشبرد طرح آسمان‌های امن‌تر است تا از امنیت هواپیماهای غیرنظامی که در مناطق محل درگیری عبور می‌کنند، اطمینان حاصل شود.

از سوی دیگر، علی احساسی، نماینده پارلمان کانادا، و مایکل پارسا، عضو پارلمان استان آنتاریوی این کشور، در گردهمایی خانواده‌های قربانیان سرنگونی هواپیمای اوکراینی بر سر مزار آراد زارعی، از قربانیان این پرواز، در تورنتو در سخنانی با بازماندگان این فاجعه ابراز همبستگی کردند.

علی احساسی و مایکل پارسا در سخنان خود خاطرنشان کردند صدور بیانیه اخیر چهار کشور پیگیر پرونده سرنگونی پرواز پی‌اس-۷۵۲ درباره خودداری جمهوری اسلامی از مذاکره، این پرونده را وارد مرحله جدیدی کرده و انتظار می‌رود این موضوع از این پس در دادگاه‌های بین‌المللی پیگیری شود.

کانادا، سوئد،‌ اوکراین و بریتانیا، چهار کشور عضو «گروه هماهنگی و واکنش بین‌المللی برای قربانیان پرواز پی‌اس ۷۵۲»، روز پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کردند جمهوری اسلامی به صراحت گفته است حاضر به مذاکره با آنها نیست و از این رو، این پرونده بر اساس قوانین بین‌المللی پیگیری خواهد شد.

یک روز پس از بیانیه چهار کشور پیگیر انهدام هواپیمای اوکراینی، وزارت خارجه ایران در اطلاعیه‌ای چهار کشور پیگیر انهدام هواپیمای اوکراینی را به «سوء استفاده از این واقعه» متهم کرد و گفت آمادگی دارد تا با هر یک از این کشورها به صورت دوجانبه و با «احترام به حاکمیت کشورها و قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی دولت‌ها» مذاکره کند.

پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ۹۸ دقایقی پس از برخاستن از فرودگاه تهران هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن کشته شدند.

قاسم جومارت توکایف، رییس جمهوری قزاقستان، در بیانیه‌ای که روز جمعه از سوی دفتر او منتشر شد اعلام کرد که دستور داده است نیروهای امنیتی بدون هیچ اخطاری به «تروریست‌ها» تیراندازی کنند.

او همچنین معترضان را کسانی خواند که «آموزش دیده‌اند و از خارج هدایت می شوند».

رییس جمهوری قزاقستان پیشنهاد مذاکره با معترضان را «احمقانه» خواند و گفت: «با مجرمان و قاتلان چه مذاکره و گفت‌وگویی می‌توان انجام داد؟»

وزارت کشور قزاقستان نیز روز جمعه در بیانیه‌ای از کشته شدن ۲۶ تن از معترضان و دستگیری بیش از ۳۰۰۰ نفر خبر داد و اعلام کرد در جریان اعتراض‌های اخیر ۱۸ مامور امنیتی کشته شده حدود ۷۵۰ تن از آنان زخمی شده‌اند؛ شمار زخمی‌های معترضان نیز هزاران نفر گزارش شده است.

روز جمعه رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، در تماس تلفنی با رییس جمهوری قزاقستان ضمن اعلام همبستگی، با او به تبادل نظر پرداخت.

به گزارش خبرگزاری‌های ترکیه، اردوغان به عنوان رییس دوره‌ای سازمان کشورهای ترک همچنین با روسای جمهوری آذربایجان، قرقیزستان و ازبکستان نیز درباره تحولات اخیر قزاقستان به رایزنی پرداخت.

نشست اضطراری وزرای خارجه این سازمان قرار است چند روز دیگر،‌ ۱۱ ژانویه، به صورت ویدیو کنفرانس برگزار شود.

همچنین روز جمعه وزارت دفاع روسیه اعلام کرد واحدهای نظامی این کشور به تدریج در حال اعزام به قزاقستان و در دست گرفتن کنترل فرودگاه آلماتی به همراه نیروهای دولتی قزاقستان هستند.

برخی رسانه‌ها نیز گزارش داده‌اند نیروهای روسیه کنترل فرودگاه آلماتی را در دست گرفته‌اند.

روز چهارشنبه شماری از معترضان در بخش‌هایی از فرودگاه آلماتی مستقر شدند اما رویترز روز پنجشنبه از بیرون رانده شدن آنها گزارش داد.

اتحادیه اروپا نسبت به اعزام نیروهای روسیه و «تکرار وضعیت‌هایی که باید از آن اجتناب کرد» هشدار داده است.

آمریکا و برخی کشورهای دیگر نیز درباره نقض حقوق بشر و سرکوب اعتراضات در قزاقستان هشدار داده‌اند.

اعتراضات قزاقستان ابتدا در اعتراض به افزایش قیمت سوخت آغاز و به سرعت به اعتراضات ضد حکومتی تبدیل شد.

دسترسی شهروندان در آلماتی و برخی دیگر از شهرهای قزاقستان به اینترنت همچنان قطع یا با اختلال روبه‌رو است.

پرایس در نشست خبری پنج‌شنبه خود با اشاره به ادامه مذاکرات هسته‌ای در وین گفت: «در گفت‌وگوهای اول هفته جاری پیشرفت مختصری داشتیم و شاهد ادامه این پیشرفت مختصر بوده‌ایم. امیدواریم طی این هفته و روزهای پیش رو بر مبنای آن به حل مسائل باقی‌مانده بپردازیم.»

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در عین حال با هشدار نسبت به اینکه «زمان قطعا در حال پایان است» گفت: «اگر به زودی درباره بازگشت متقابل به تعهدات به تفاهم نرسیم، گام‌های سریع هسته‌ای ایران، منافع مرتبط با منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در برجام را از بین خواهد برد و ناچار خواهیم شد راهی متفاوت را در پیش بگیریم.»

پرایس افزود: «بحث درباره چند هفته است و قطعا بحث چند ماه مطرح نیست.»

از سوی دیگر، میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات وین، در توییتی نوشت: «برداشت من این است که هر وقت توافق احیا شود، ایران و آمریکا با هم بر سر میز نشست کمیسیون مشترک برجام خواهند نشست، تحریم‌ها لغو خواهند شد و ایالات‌متحده به جایگاه خود به عنوان عضوی از برجام بازخواهد گشت.»

پیشتر در روز پنج‌شنبه، اولیانوف در توییتی خبر داده بود که در دیدار با نماینده عربستان سعودی در سازمان‌های بین‌المللی در وین، او را در جریان وضعیت مذاکرات احیای برجام قرار داده است.

در همین حال، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، در مصاحبه با الجزیره گفت که اگر قدرت‌های غربی در مذاکرات هسته‌ای همه تحریم‌های مندرج در برجام و تحریم‌هایی که در زمان دونالد ترامپ علیه ایران اعمال شده را لغو کنند، رسیدن به توافق هسته‌ای امکان پذیر خواهد بود.

وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین در توییتی نوشت که مذاکرات وین در مسير طبيعی و خوب جریان دارد.

او افزود: «ابتکارات طرف ایرانی این فضا را رقم زده است. اکنون این طرف غربی است که باید نشان دهد آیا حسن نیت و اراده جدی برای توافق خوب دارد.»

با این حال، جروزلم پست با اشاره به احتمال حمله نظامی روسیه به اوکراین، به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که برداشت کنونی در اسرائیل این است که اگر روسیه به اوکراین حمله کند، این امر به شدت می‌تواند بر چگونگی رویکرد آمریکا به توافق هسته‌ای با ایران تاثیر بگذارد و ممکن است واشینگتن عجولانه به توافقی برسد که اسرائیل با آن مخالف باشد.