کانادا بر ادامه تلاش‌ها برای پاسخگو کردن ایران در قبال سرنگونی هواپیمای اوکراینی تاکید کرد

وزارت خارجه ایران در اطلاعیه‌ای که روز جمعه منتشر شد چهار کشور پیگیر انهدام هواپیمای اوکراینی را به «سوء استفاده از این واقعه» متهم کرد و گفت آمادگی دارد تا با هر یک از این کشورها به صورت دوجانبه و با «احترام به حاکمیت کشورها و قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی دولت‌ها» مذاکره کند.

در این اطلاعیه همچنین گفته شده که «طی یادداشت‌هایی به سفارت‌های دولت‌های ذیربط آمادگی پرداخت به بازماندگان ۳۰ تبعه خارجی سانحه اعلام شده است».

مقام‌های جمهوری اسلامی پیش از این نیز اعلام کرده بودند گروه تشکیل شده توسط این چهار کشور را به رسمیت نمی شناسند.

کانادا، سوئد،‌ اوکراین و بریتانیا، چهار کشور عضو «گروه هماهنگی و واکنش بین‌المللی برای قربانیان پرواز پی‌اس ۷۵۲»، روز پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کردند جمهوری اسلامی به صراحت گفته است حاضر به مذاکره با آنها نیست و از این رو، این پرونده بر اساس قوانین بین‌المللی پیگیری خواهد شد.

این کشورها پیش از این به حکومت ایران تا ۱۵ دی‌ مهلت داده بودند به سوالات مربوط به سرنگونی هواپیمای اوکراینی پاسخ دهد، در غیر این صورت به طور جدی اقدامات دیگری را در چارچوب قوانین بین‌المللی بررسی خواهند کرد.

علاوه بر بیانیه مشترک این چهار کشور، مقام‌های اوکراین نیز از نتایج سه دور مذاکره دوجانبه با ایران ابراز نارضایتی کرده‌اند.

انجمن خانواده‌های جان‌باختگان پرواز پی‌اس-۷۵۲ نیز پیشتر به عدم همکاری جمهوری اسلامی درباره روشن شدن ابعاد ساقط کردن این هواپیما با موشک‌های سپاه پاسداران و اقدامات قوه‌ قضاییه‌ برای تبرئه «مقصران و عاملان اصلی» اعتراض کرده است.

با این حال وزارت خارجه ایران در اطلاعیه خود گفته است سازمان قضایی نیرو‌های مسلح و دادستانی نظامی تهران تحقیقات کیفری لازم را «با دقت و با تاکید بر تحقق عدالت» انجام داده‌اند و تاکنون چندین جلسه از دادگاه رسیدگی به متهمین برگزار شده است.

پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ۹۸ دقایقی پس از برخاستن از فرودگاه تهران هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن کشته شدند.

قاسم جومارت توکایف، رییس جمهوری قزاقستان، در بیانیه‌ای که روز جمعه از سوی دفتر او منتشر شد اعلام کرد که دستور داده است نیروهای امنیتی بدون هیچ اخطاری به «تروریست‌ها» تیراندازی کنند.

او همچنین معترضان را کسانی خواند که «آموزش دیده‌اند و از خارج هدایت می شوند».

رییس جمهوری قزاقستان پیشنهاد مذاکره با معترضان را «احمقانه» خواند و گفت: «با مجرمان و قاتلان چه مذاکره و گفت‌وگویی می‌توان انجام داد؟»

وزارت کشور قزاقستان نیز روز جمعه در بیانیه‌ای از کشته شدن ۲۶ تن از معترضان و دستگیری بیش از ۳۰۰۰ نفر خبر داد و اعلام کرد در جریان اعتراض‌های اخیر ۱۸ مامور امنیتی کشته شده حدود ۷۵۰ تن از آنان زخمی شده‌اند؛ شمار زخمی‌های معترضان نیز هزاران نفر گزارش شده است.

روز جمعه رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، در تماس تلفنی با رییس جمهوری قزاقستان ضمن اعلام همبستگی، با او به تبادل نظر پرداخت.

به گزارش خبرگزاری‌های ترکیه، اردوغان به عنوان رییس دوره‌ای سازمان کشورهای ترک همچنین با روسای جمهوری آذربایجان، قرقیزستان و ازبکستان نیز درباره تحولات اخیر قزاقستان به رایزنی پرداخت.

نشست اضطراری وزرای خارجه این سازمان قرار است چند روز دیگر،‌ ۱۱ ژانویه، به صورت ویدیو کنفرانس برگزار شود.

همچنین روز جمعه وزارت دفاع روسیه اعلام کرد واحدهای نظامی این کشور به تدریج در حال اعزام به قزاقستان و در دست گرفتن کنترل فرودگاه آلماتی به همراه نیروهای دولتی قزاقستان هستند.

برخی رسانه‌ها نیز گزارش داده‌اند نیروهای روسیه کنترل فرودگاه آلماتی را در دست گرفته‌اند.

روز چهارشنبه شماری از معترضان در بخش‌هایی از فرودگاه آلماتی مستقر شدند اما رویترز روز پنجشنبه از بیرون رانده شدن آنها گزارش داد.

اتحادیه اروپا نسبت به اعزام نیروهای روسیه و «تکرار وضعیت‌هایی که باید از آن اجتناب کرد» هشدار داده است.

آمریکا و برخی کشورهای دیگر نیز درباره نقض حقوق بشر و سرکوب اعتراضات در قزاقستان هشدار داده‌اند.

اعتراضات قزاقستان ابتدا در اعتراض به افزایش قیمت سوخت آغاز و به سرعت به اعتراضات ضد حکومتی تبدیل شد.

دسترسی شهروندان در آلماتی و برخی دیگر از شهرهای قزاقستان به اینترنت همچنان قطع یا با اختلال روبه‌رو است.

از جمله ابوالحسن مهدوی، امام جمعه اصفهان، با اشاره به اینکه «دشمن از دور در افکار نفوذ کرده و هدایت مجازی می‌کند» گفت: با این شرایط نیاز است که مسئولان پیگیر راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات باشند.

او با ادعای اینکه راه‌اندازی چنین شبکه‌ای «خواسته مردم از گذشته بوده» گفت: در این دولت انتظار بیشتری در این زمینه وجود دارد.

علیرضا اعرافی، امام جمعه قم، نیز راه‌حل بسیاری از مشکلات و مفاسد را راه‌اندازی اینترنت ملی و زیرساخت فناوری‌های درونی دانست و گفت: این امر «از نان شب واجب‌تر است».

همچنین منصور صابری، امام جمعه اردستان، ضمن بیان اینکه دشمن دنبال آسیب زدن به کشور از راه فضای مجازی است گفت: متاسفانه اقدامی در راستای ایجاد شبکه ملی اینترنت صورت نگرفته است.

محمدرضا ناصری یزدی، نماینده خامنه‌ای در استان یزد، نیز خواستار راه‌اندازی سریع شبکه ملی اطلاعات شد و گفت: ما باید در فضای مجازی برای خودمان حرفی برای گفتن داشته باشیم و وابسته به غرب نباشیم.

همچنین دو امام جمعه نهاوند و شهر لنده نیز لزوم ایجاد شبکه ملی اطلاعات را یادآور شدند.

محمدعلی قدس‌پور، امام جمعه سمنان نیز با بیان اینکه دشمن در سال‌های ۹۶ و ۹۸ از فضای مجازی برای ایجاد آشوب بهره برد گفت: ظرفیت‌ها و سرمایه‌های اجتماعی و نخبگان برای ساماندهی فضای مجازی و ایجاد مرکز کنترل فضای مجازی استانی و ملی استفاده شود.

جمهوری اسلامی از چند سال پیش در صدد محدودتر کردن دسترسی شهروندان به اینترنت جهانی است. بر اساس طرحی که با اسامی مختلف در یک کمیسیون مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است، پهنای باند برای اپلیکیشن‌های غیرایرانی کاهش خواهد یافت و عملا منجر به فیلتر شدن آنها می‌شود و ستاد کل نیروهای مسلح نیز نقشی جدی در کنترل اینترنت خواهد داشت.

شمار زیادی از نهادهای مدافع آزادی بیان و حقوق مدنی شهروندان درباره پیامدهای این طرح هشدار داده‌اند.

محمدرضا زائری، از روحانیون اصولگرا، در اینستاگرام خود نوشت که در ده روز گذشته یک بار به او «آب دهان» انداخته‌اند، دوسه بار با «توهین‌های شدید» مواجه شده و راننده اسنپ هم او را پیاده کرده و گفته: «من آخوند سوار نمی‌‌کنم.»

او خطاب به «کسانی که باید بفهمند و بدانند» نوشت: «آیا از این میزان تنفر و کینه رو به افزایش و بحران‌آفرین که سال‌ها هشدارش را داده بودیم حتی اندکی باخبر هستند؟ خیر.»

چند روز پیش نیز محمدتقی فاضل میبدی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه، به روزنامه همدلی گفته بود: «بسیاری از طلابی که می‌خواهند به بازار بروند، خریدی دارند یا کاری دارند یا می‌خواهند به مغازه‌ای بروند، سعی می‌کنند با لباس روحانیت نروند، برای اینکه مردم متلک یا فحش می‌دهند.»

او تاکید کرده بود: «متاسفانه کشور ما به سمت و سویی حرکت کرده است که عامه مردم از وضع موجود جامعه راضی نیستند و این را به‌ حساب روحانیت می‌گذارند.»

در هفته‌های اخیر ویدیوهایی در رسانه‌های اجتماعی منتشر شد که برخی روحانیون را در حال حمله یا انتقاد شدید به برخی شهروندان یا مراسم نشان می‌داد.

در برخی از این ویدیوها، فرد یا افرادی واکنش خشمگین به فرد روحانی نشان می‌دادند؛ در یک مورد نیز زنی یک عمامه را لگد کرد که بعدا اعلام شد او بازداشت شده است.

در سال‌های اخیر گزارش‌هایی درباره افزایش حملات به روحانیون منتشر شده و در فاصله سال های ۹۶ تا ۹۸ نیز دست‌کم چهار روحانی در این حمله‌ها جان باختند.

اطلاع‌رسانی درباره بسیاری از پرونده‌های حمله به روحانی‌ها در نیمه راه متوقف شده است، اما در برخی موارد دیگر که به قتل یا آسیب‌های اساسی منجر شده، مقام‌های انتظامی و قضایی اغلب آن را ناشی از اختلال روانی مهاجمان یا اختلاف آنی میان یک شهروند و یک طلبه یا روحانی عنوان کرده‌اند.

وزارت خارجه کره جنوبی در بیانیه‌ای اعلام کرد با تهران ایران بر سر فوریت آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران توافق نظر دارد.

بنابر بیانیه‌ای که روز پنجشنبه ۱۷ دی در وبسایت وزارت خارجه کره جنوبی منتشر شد، چوی جونگ‌کان و علی باقری کنی، معاونان وزرای خارجه دو کشور، توافق کردند که آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران در کره باید به صورت فوری انجام شود.

دیدار این دو مقام ایران و کره شمالی روز پنجشنبه در وین انجام شد؛ در این روز همچنین میخائیل اولیانوف، مذاکره کننده ارشد روسیه، با انتشار پیامی در توییتر از دیدار با هیات عربستان سعودی در وین خبر داد.

با این حال خبرگزاری ایرنا به نقل از یک دیپلمات روس که نامش ذکر نشده اعلام کرد که این ملاقات ارتباطی به ایران نداشت.

پس از برگزاری این دیدارها، رسانه‌های دولتی در ایران از پیشرفت در مذاکرات وین خبر داده‌اند. از جمله وبسایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی ایران، نوشت که دور هشتم مذاکرات را باید مرحله «رونمایی از اثربخشی روش مذاکراتی جدید ایران» نامید.

از سوی دیگر ژان‌ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه، روز جمعه درباره گفت‌وگوهای وین برای احیای برجام گفت: مذاکرات پیشرفت‌هایی داشته اما زمان در حال تمام شدن است.

لودریان در مصاحبه با دو رسانه فرانسوی گفت: «اطمینان دارم می‌توانیم به توافق برسیم، اما زمان در حال گذر است.»

یک روز پیش از این سخنان نیز ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، گفته بود که در مذاکرات «پیشرفت مختصری» ایجاد شده اما با توجه به شتاب گام‌های هسته‌ای ایران، بیش از چند هفته برای بازگشت متقابل به تعهدات برجام فرصت باقی نمانده است.

جروزالم پست با اشاره به احتمال حمله نظامی روسیه به اوکراین، به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده بود که برداشت کنونی در اسرائیل این است که اگر روسیه به اوکراین حمله کند، واشینگتن عجولانه به توافقی برسد که اسرائیل با آن مخالف باشد.