حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، در اینستاگرامش با اشاره به موضوع هراس ایرانیان خارج از بازگشت به کشور نوشت: «برخی از ایرانیانی که سالها به کشور سفر نکردند، نگران هستند» او در زمینه ایرانیان دوتابعیتی بازداشتشده هم نوشت: «تعداد آنها به انگشتان دو دست نمیرسد»
این اظهارات در پی انتقادات مکرر کشورهای اروپایی و آمریکا از بازداشت ایرانیان دوتابعیتی بیان میشود.
در میان ایرانیان دوتابعیتی که طی سالهای اخیر بازداشت شدند نام اساتید دانشگاه و محققان، فعالان مدنی و برخی شهروندان عادی دیده میشود.
جمهوری اسلامی تابعیت دوم شهروندان خود را به رسمیت نمیشناسد.
امیرعبداللهیان در ادامه سخنانش در همین زمینه اضافه کرد: «اتفاقاتی در این سالها در ایران افتاده که برخی از ایرانیان دوتابعیتی مورد سوءاستفاده دستگاهها و سرویسهای خارجی قرار گرفتند»
در حالی که دور جدید مذاکرات وین برای احیای برجام آغاز شده، وزیر خارجه ایران از «اولویتهای» تهران گفته و لائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، هشدار داده کشورش میتواند مستقلا در برابر ایران اقدام کند.
دور هشتم مذاکرات وین شامگاه دوشنبه ششم دی در هتل کوبورگ با برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام آغاز شد.
علی باقریکنی، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه وارد اتریش شد و پیش از آغاز نشست کمیسیون برجام در وین، با انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگکننده کمیسیون مشترک برجام، دیدار کرد.
باقری همچنین با مذاکرهکنندگان فرانسوی، روسی و چینی دیدار کرد.
او در ویدیویی که خبرگزاری ایرنا منتشر کرده هم گفت به نتیجه مذاکرات وین خوشبین است.
همزمان با آغاز دور جدید مذاکرات، مورا در کنفرانسی خبری گفت این گفتوگوها به طور موازی درباره لغو تحریمها و همچنین تعهدات هستهای ایران خواهد بود. پیشتر مقامهای ایران و چین گفته بودند تحریمها محور مذاکرات خواهند بود.
او افزود اگر در روزها و هفتههای پیش رو سخت کار کنیم به نتیجهای مثبت میرسیم.
خبرگزاری دولتی ایرنا هم گزارش داد باقری کنی در نشست کمیسیون مشترک برجام در وین بر لزوم رفع تحریمها و ارائه تضمین «عینی و کافی» از سوی طرف مقابل و راستیآزمایی این اقدامات تاکید کرده و گفته هیات ایرانی برای تعامل جدی و پیشبرد گفتوگوها آمادگی کامل دارد.
به گزارش ایرنا، باقری کنی افزود قرار شده از صبح سهشنبه گفتوگوها با موضوع رفع تحریمها و تاکید بر بررسی پیشنهادهای ایران در دو زمینه راستیآزمایی و تضمینها آغاز شود و در ادامه مسائل و موضوعات مرتبط با تحریمهای مالی و بانکی مورد بررسی در نشست کارگروههای مشترک بین نمایندگان ایران و ۱+۴ قرار بگیرد.
ایران در این مذاکرات به طور مستقیم با پنج کشور بریتانیا، فرانسه، آلمان، چین و روسیه بر سر برنامه اتمی خود مذاکره میکند و مذاکرهکنندگان آمریکایی نیز به طور غیرمستقیم با نمایندگان جمهوری اسلامی در تماسند.
کمی پیش از آغاز مذاکرات دوشنبه، مقامهای جمهوری اسلامی در ایران خطوطی را به عنوان اولویت خود در این مذاکرات مطرح کردند.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت «بحث تضمین و راستیآزمایی» از محورهای گفتوگوهای دوشنبه است.
او اضافه کرد: «مهمترین مساله برای ما این است که به نقطهای برسیم که اولا نفت ایران به آسانی و بدون هیچ مرزی فروخته شود و پول نفت به صورت ارزی در حسابهای بانکی ایران وارد شود و ما از همه مزایای اقتصادی در بخشهای مختلف استفاده کنیم.»
همچنین سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در اظهارات جداگانه، هرگونه تعیین ضربالاجل از سوی طرفین مقابل ایران در گفتوگوهای وین را رد کرد.
خطیبزاده همچون امیرعبداللهیان بر «دو سند جدید» که حاصل دور هفتم مذاکرات است تاکید کردند و گفتند که گفتوگوهای جدید با این سندهای جدید آغاز میشود و سندی که حاصل دور ششم مذاکرات بود، کنار میرود.
هشدارهای آمریکا و اسرائیل پیش از آغاز دور جدید مذاکرات
اما در مقابل، رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در گفتوگو با نشریه نیویورکر که روز دوشنبه منتشر شد، گفت: «ما با توافقی بدتر موافقت نمیکنیم زیرا ایران برنامه هستهای خود را توسعه داده است.»
مالی با اشاره به توسعه فعالیتهای اتمی ایران در نقض برجام افزود آنها با این پیشرفتها به تدریج برجام را از منافع عدم اشاعه تسلیحات هستهای خالی میکنند. به گفته او، به زودی در یک مرحله تلاش برای احیای برجام مانند تلاش برای «احیای یک جسد» است.
نماینده ویژه آمریکا با اشاره به اینکه «شاهد گسترش برنامه اتمی ایران بودهایم. شاهد بودهایم که تهران در فعالیتهای منطقهای خود متخاصمتر و خشنتر شده است» هشدار داد: «آنها اشتباه محاسباتی میکنند و با آتش بازی میکنند.»
او ادامه داد: «آمریکا و کشورهای منطقه نگران میزان ارائه تسلیحات پیشرفته ایران به نیروهای نیابتی خود هستند.» این مقام ارشد آمریکایی گفت باید با اقدامات ایران در منطقه در آینده نه چندان دور برخورد کرد.
مالی همچنین تاکید کرد: « ایران ثابت کرده از برنامه موشکهای بالستیک خود به عنوان ابزاری برای ناگزیر کردن یا تهدید همسایههایش استفاده میکند.»
وزیر خارجه اسرائیل هم در آستانه دور هشتم مذاکرات وین درباره احیای برجام بار دیگر تاکید کرد این کشور هرگز اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح اتمی دسترسی یابد و اسرائیل آماده است به تنهایی در برابر ایران اقدام کند.
او گفت: «مطمئنا ما ترجیح میدهیم از طریق همکاری بینالمللی اقدام کنیم، اما در صورت لزوم خودمان از خودمان دفاع خواهیم کرد.»
لاپید همچنین اضافه کرد او به متحدان اسرائیل اطلاعاتی داده که نشان میدهد ایران به «طور سازمانیافته در حال فریب دادن جهان است».
خانواده بنجامین برییر، شهروند ۳۶ ساله فرانسوی که به اتهام «جاسوسی» از بیش از یک سال و نیم پیش در ایران زندانی شده، اعلام کردند که او از روز چهارم دی اعتصاب غذا را در اعتراض به نداشتن حق تماس با خانواده به مناسبت کریسمس و همچنین بدرفتاریها در زندان آغاز کرده است.
بلاندین برییر، خواهر این زندانی سیاسی روز دوشنبه ششم دی، به خبرگزاری فرانسه گفت برادرش «هیچ تغییری» در وضعیت خود نمیبیند.
روز یکشنبه، کانال تلگرامی شیرین عبادی خبر داده بود برییر در اعتراض به وضعیت خود از روز شنبه اعتصاب غذا کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه در توضیحاتی درباره وضعیت سلامتی برییر اشارهای به اعتصاب غذای این زندانی نکرد.
همچنین این مقام دولت فرانسه برخلاف موارد مشابه قبلی -فریبا عادلخواه و رولان مارشان- خواستار آزادی برییر نشد و همچنین بازداشت طولانیمدتش را محکوم نکرد.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، سفارت این کشور در تهران روز دوشنبه با برییر تماس گرفت و پیشتر نیز در ۲۱ دسامبر این زندانی از یک دیدار کنسولی جدید بهرهمند شده است.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه تاکید کرد بنجامین بریسر در سفری توریستی به ایران دستگیر شده و از زمان دستگیری او، وزارت خارجه فرانسه در پاریس و سفارت فرانسه در تهران با «بیشترین توجه» پیگیر وضعیت این شهروند فرانسوی بوده است.
برییر که در ادامه یک سفر طولانی گردشگری وارد ایران شده بود، خرداد سال گذشته به اتهام استفاده از هلیکم (پهپاد فیلمبرداری) در مرز ایران و ترکمنستان بازداشت شد.
برییر اکنون در زندان وکیلآباد مشهد نگه داشته شده است.
در خردادماه، سعید دهقان، وکیل این گردشگر فرانسوی گفت که دادسرای مشهد با پایان تحقیقات، برای موکلش در دو اتهام «جاسوسی» و «تبلیغ علیه نظام» قرار مجرمیت صادر کرد.
دهقان همچنین گفت که دادگاه برای دو اتهام «افساد فیالارض» و «شرب خمر» قرار منع تعقیب صادر کرده است.
وزارت خارجه فرانسه در بیانیهای با رد اتهامات وارده علیه برییر، آنها را «غیرقابلدرک» خواند و تاکید کرد هیچ مدرکی دال بر جاسوسی برییر وجود ندارد.
فعالان حقوقبشر بارها حکومت ایران را به بازداشت و حبس شهروندان خارجی و دوتابعیتی، بهعنوان اهرم فشاری برای امتیازگیری از کشورهای غربی متهم کردهاند.
اتهامات علیه این شهروند فرانسوی، در حالی است که فرانسه در کنار آمریکا، چین، روسیه و آلمان، بهدنبال احیای برجام است.
در حالی برخی مقامهای رسمی در ایران سالم نبودن محصولات کشاورزی، اعم از محصولات مصرفی مردم و محصولات صادراتی را تایید کردهاند، ابراهیم رئیسی موضوع بازگشت این محصولات از کشورهای همسایه را «سیاسی» خوانده و وزیر کشاورزی نیز رییس سازمان حفظ نباتات کشور را برکنار کرد.
ذبیحالله اعظمی، عضو هیات رییسه کمیسیون کشاورزی مجلس روز دوشنبه ششم دی، سالم نبودن محصولات کشاورزی ایران را تایید کرد و گفت ماجرای برگشت خوردن محصولات کشاورزی ایران از کشورهای مختلف در آینده نزدیک باز هم تکرار خواهد شد.
او در گفتوگو با ایسنا در این زمینه ادامه داد در نبود نظارت نهادهای مسئول، تولیدکنندگان ایرانی معیارهای بهداشتی را رعایت نمیکنند و «به میزان دلخواهشان» برای محصولات «کود دادند».
این عضو هیات رییسه کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به این که «سیبزمینیهای برگشت خورده از ترکمنستان نیترات زیادی دارد»، گفت: «سیبزمینی و پیازی که امروز برگشت خورده است، در تابستان تولید شده و استاندارهای لازم را ندارد.»
اعظمی با اشاره به پیشینه چنین اتفاقهایی در جمهوری اسلامی اضافه کرد که سالها پیش سیبزمینیهایی صادر شده به جمهوری آذربایجان نیز برگشت خورد.
در روزهای اخیر، جنجال بازگشت محصولات کشاورزی صادراتی ایران با انتشار اخبار درباره بازگشت محمولههای سیبزمینی از ازبکستان و ترکمنستان، بازگشت محمولههای فلفل از روسیه و برگشت خوردن محمولههای کیوی از هند افزایش یافته است.
پیشتر کیخسرو چنگلوایی، رییس پیشین سازمان حفظ نباتات کشور با تایید آلوده بودن محصولات کشاورزی ایران، گفته بود حذف ارز ترجیحی از واردات آفتکشها موجب گران شدن قیمت نهایی سموم و در نتیجه زمینهساز پیدایش کودهای تقلبی در بازار شده است.
اما ابراهیم رئیسی روز یکشنبه این جنجال را یک «خرابکاری» از سوی «بدخواهان» نامید و گفت: «آیا واقعا مشکل در کالاهای صادراتی بوده است یا مساله سیاسی وجود دارد؟»
همزمان با این اظهارات رییسی، وزیر جهاد کشاورزی کیخسرو چنگلوایی را از مقام ریاست سازمان حفظ نباتات کشور برکنار کرد و شاهپور علاییمقدم را به جای او گماشت.
علاییمقدم یکشنبه ششم دی، در اولین روز فعالیت خود در مقام جدید، بازگشت محصول سیبزمینی ایران از ترکمنستان را تکذیب کرد و گفت: «محصولات کشاورزی ایران جزو سالمترین محصولات هستند.»
همزمان رحمان قرهباش، نایب رییس اتاق مشترک ایران و ترکمنستان، نیز گفت که سیبزمینی صادراتی ایران از کشور ترکمنستان برگشت نخورده و «فقط بار سیبزمینی یک کامیون از کشور ازبکستان برگشت خورد که علت آن را خاک زیاد اعلام کردند اما برخی رسانهها آن را بزرگنمایی کردند.»
همچنین گمرک ایران به خبرگزاری ایسنا اعلام کرد که بررسیها نشان میدهد در چند ماه گذشته هیچ محمولهسیب زمینی از ترکمنستان برگشت نخورده و فقط یک محموله ازازبکستان برگشت خورده و مجدد صادر شده که دلیل برگشت هم سموم و آفات نبوده است.
سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در نشست خبری خود اعلام کرد که ایران در دور هشتم مذاکرات وین برای احیای برجام آماده رسیدن به یک توافق خوب است.
خطیبزاده روز دوشنبه ششم دی ماه در آستانه شروع دوباره مذاکرات گفت: «اگر در وین همگی با این دستور کار بیایند که گفتوگوها در کمترین زمان ممکن به نتیجه برسد، نتایج خوبی در این دوره از مذاکرات خواهیم داشت.»
مذاکرات قرار است روز دوشنبه ساعت ۱۸ به وقت وین در هتل کوبورگ آغاز شود و بر اساس برنامه اعلام شده، پیش از برگزاری نشست افتتاحیه کمیسیون مشترک برجام، نشستهای دوجانبه و سه جانبه میان هیات ایران و هیاتهای ۱+۴ انجام میشود.
سخنگوی وزارت خارجه در نشست خود تصریح کرد که در این دور از مذاکرات دو سند جدید مربوط به دور هفتم مذاکرات مبنای گفتوگوها خواهد بود که یکی مربوط به رفعتحریمها و سند دیگر درباره تعهدات هستهای ایران است.
او گفت ایران در این مذاکرات به دنبال توافقی است که مطمئن شود «آنچه آمریکا روی کاغذ متعهد میشود با تضمینهای عینی منطبق باشد.»
خطیب زاده احتمال رسیدن به توافق گام به گام در وین را رد کرد و گفت: «ابتدا باید تعهدات طرف مقابل انجام شود سپس ایران اقدامات جبرانی را انجام خواهد داد.»
او در همین حال بدون اشاره به جزییات اعلام کرد که ایران در وین «در حال تبادل متونی به صورت غیر رسمی با آمریکاییهاست و این مراودات با واسطه انریکه مورا معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا انجام میشود.»
خطیبزاده در پاسخ به سوالی درباره موضع اخیر جیک سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا مبنی بر چارچوب زمانی چندهفتهای برای تعیین تکلیف مذاکرات برجام گفت: «برای ایران هیچ کدام از این تاریخهای ساختگی قرارداد الزامآور و مهم نیست و هدف ما تنها رعایت خطوط قرمز است.»
پیشتر میخائیل اولیانف نماینده روسیه در مذاکرات برجام هم اعلام کرده بود که یک چارچوب زمانی چند هفتهای تا اوایل فوریه برای به نتیجه رسیدن گفتوگوهای احیای برجام وجود دارد.
اصرار ایران بر «تعلل» عربستان سعودی در انتقال ایرلو
سخنگوی وزارت خارجه ایران در نشست خبری خود بار دیگر عربستان سعودی را متهم به تعلل در انتقال حسن ایرلو، سفیر سابق ایران نزد حوثیهای یمن کرد و گفت که ایران موضوع را فراموش نخواهد کرد.
خطیبزاده گفت ک ایرلو به دلیل عوارض ناشی از دوران جنگ در برابر کرونا آسیبپذیر بوده و ریههایش درگیر شده بوده و به دلیل نبود امکانات درمانی مناسب در یمن، نیاز به انتقال فوری داشته است.
مقامهای جمهوری اسلامی از او به عنوان شهید یاد میکنند، اما بسیاری از کارشناسان نحوه مرگ او را مشکوک و پر ابهام میدانند.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اعلام آغاز دور جدید مذاکرات هستهای در وین گفت سندی که حاصل شش دور مذاکرات بود و در ژوئن ۲۰۲۱ به آن دست یافته شده بود، کنار گذاشته شده و مذاکرات جدید با دو سند جدید پیگیری میشود.
امیرعبداللهیان روز دوشنبه ششم دی در حاشیه پنجمین کنفرانس تاریخ روابط خارجی ایران در مرکز مطالعات وزارت خارجه ایران به خبرنگاران گفت: «امروز سند مشترک و قابلقبولی روی میز مذاکرهکنندگان داریم که آنها را از اسناد یکم و پانزدهم دسامبر میخوانیم؛ هم در موضوع هستهای و هم تحریمها. یعنی دیگر سند ژوئن ۲۰۲۱ را کنار گذاشتیم.»
به گفته وزیر خارجه ایران، دور جدید مذاکرات هستهای در وین برای احیای برجام از روز دوشنبه ششم دی آغاز میشود و بحث تضمین و راستیآزمایی از محورهای گفتوگوهای دوشنبه است.
او اضافه کرد: «مهمترین مساله برای ما این است که به نقطهای برسیم که اولا نفت ایران به آسانی و بدون هیچ مرزی فروخته شود و پول نفت به صورت ارزی در حسابهای بانکی ایران وارد شود و ما از همه مزایای اقتصادی در بخشهای مختلف استفاده کنیم.»
ایرنا هم گزارش داد علی باقریکنی، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، در راس هیاتی برای پیگیری مذاکرات وین وارد پایتخت اتریش شده و قرار است برای رایزنیهای دیپلماتیک پیش از نشست کمیسیون مشترک برجام به هتل کوبورگ برود.
پیشتر جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، گفته است این کشور و دیگر قدرتهای جهانی پشت درهای بسته در مذاکرات وین یک ضربالاجل تعیین کردهاند که زمان آن دور نیست.
اما یک منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده ایران در واکنش به این اظهارات گفت برای جمهوری اسلامی «حالت اضطراری در مذاکرات» وجود ندارد.
امیرعبداللهیان درباره مذاکرات ایران و عربستان سعودی نیز گفت زمان دور جدید این مذاکرات هنوز مشخص نشده است.
تاکنون چهار دور از مذاکرات تهران و ریاض برگزار شده است.
پیشتر سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران گفته بود با وجود دیدار کوتاه وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی در اسلامآباد، تحولی در زمینه گفتوگوها میان تهران و ریاض صورت نگرفته است.
«پاسخ اطمینانبخشی به ایرانیان خارج از کشور برای ورود و خروج داریم»
همچنین امیرعبداللهیان از ارائه «تسهیلات» برای ایرانیان خارج از کشور و راهاندازی یک سامانه اینترنتی با عنوان «میخک» خبر داد.
او گفت همه ایرانیان خارج از کشور میتوانند اطلاعات اولیه خود را در این سامانه وارد کنند و «بر اساس هماهنگیهایی که با دستگاههای امنیتی و قوه قضاییه صورت گرفته پاسخ وزارت خارجه به ایرانیان خارج از کشور برای ورود و خروج از کشور اطمینانبخش است.»
وزیر خارجه ایران در این باره توضیح نداد چه تضمینی برای افراد وجود دارد که حتی با استعلام از دستگاههای قضایی و امنیتی، مشکلی بعد از ورود به ایران برایشان ایجاد نشود.
در سالهای اخیر نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با بازداشت اتباع خارجی و شهروندان دوتابعیتی و حتی ربایش ایرانیان ساکن در خارج از کشور، نگرانیهایی را در زمینه سفر ایرانیان به کشورشان ایجاد کرده است.
برخی از بازداشتشدگان با دعوت رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران به تهران سفر کرده بودند.
امیرعبداللهیان گفت: «البته در مدت اقامت در ایران همه قوانین و مقررات را باید رعایت کنند و این موارد در سایت میخک در قسمت قوانین جمهوری اسلامی ایران درج شده است.»
دولت ابراهیم رئیسی از ابتدای آغاز کار خود تاکنون بارها از ایرانیان خارج از کشور به ویژه ایرانیان دارای سرمایه خواسته به کشور بازگردند.
این در حالی است که در مهرماه، محمد ناطقی، اقتصاددان و کارشناس سرمایه، با اشاره به ناامنیهای سیاسی و اقتصادی در ایران گفت حتی یک خارجی، از سر کنجکاوی هم که شده در این کشور سرمایهگذاری نکرده است.
ناطقی در گفتوگو با روزنامه اینترنتی فراز گفت علاوه بر این که ایران «از نظر برخی آزادیها» جذابیت دیگر کشورها را ندارد، حتی نسبت به دیگر کشورهای منطقه «در بسیاری از زمینههای سیاسی و اقتصادی دچار ناامنی» است.
گزارشهای پیدرپی در ماههای اخیر حاکی از فرار سرمایهها از ایران و افزایش خرید مسکن در ترکیه از سوی خریداران ایرانی است.