این تصمیم پس از انتخاباتی اتخاذ شد که به بن‌بست انجامید و هیچ‌یک از این دو سیاستمدار نتوانستند مسیر روشنی برای دستیابی به قدرت پیدا کنند.
نتانیاهو، باسابقه‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل، در تلاش است در قدرت باقی بماند. ائتلاف مذهبی و ملی‌گرای او در انتخابات ۲۷ اکتبر اکثریت خود را از دست داد، با این حال توانست به‌عنوان بزرگ‌ترین بلوک پارلمانی از انتخابات بیرون آید.
آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، از ائتلاف با احزاب عرب خودداری کرده است؛ احزابی که با حمایت آن‌ها می‌تواند اکثریت کرسی‌های پارلمان را به دست آورد. با این حال، رهبران احزاب عرب که از آنچه سیاست‌های نژادپرستانه نتانیاهو و متحدان راست افراطی او می‌خوانند خشمگین هستند، همچنان آیزنکوت را برای دریافت نخستین ماموریت تشکیل دولت معرفی کردند. این اقدام باعث شد او بیشترین حمایت را در میان نامزدها به دست آورد.
سخنگوی اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، گفت: «رییس‌جمهوری هرتزوگ از گادی آیزنکوت دعوت کرده است فردا در اقامتگاه ریاست‌جمهوری حضور یابد تا ماموریت تشکیل دولت به او واگذار شود.»
مقام ریاست‌جمهوری اسرائیل عمدتا تشریفاتی است، اما یکی از مسئولیت‌های آن پس از انتخابات، انتخاب نامزدی برای تشکیل دولت ائتلافی است.
دولت وحدت ملی؟
ساعاتی پیش از اعلام واگذاری ماموریت تشکیل دولت جدید به گادی آیزنکوت از سوی رییس‌جمهوری اسرائیل، بنیامین نتانیاهو در پیامی ویدیویی با هشدار درباره تشکیل دولتی متکی به حمایت احزاب عرب، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت همه احزاب «اردوگاه ملی» و احزاب صهیونیستی شد و گفت چنین دولتی تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی را برای همیشه از میان خواهد برد.
نتانیاهو گفت: «تنها یک انتخاب وجود دارد: نه خودکشی ملی، بلکه وحدت ملی. من خواستار تشکیل دولت وحدت ملی هستم؛ دولتی که تمام احزاب اردوگاه ملی و همه احزاب صهیونیستی را در بر بگیرد که می‌خواهند کشور ما را به‌عنوان تنها کشور ملت یهود حفظ کنند.»
او افزود: «دولت وحدت ملی تهدید هسته‌ای ایران را برای همیشه از میان خواهد برد، اسرائیل را به‌عنوان کشوری یهودی حفظ خواهد کرد و وحدت را به میان ما بازخواهد گرداند. از این رو، از همه می‌خواهم در این مقطع سرنوشت‌ساز مسئولیت‌پذیر باشند. این ضرورت امروز است. این ضرورتی برای بقای ماست.»
اندکی پس از انتشار این ویدیو، حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، بنیامین نتانیاهو را به دورویی متهم کرد. این حزب نتانیاهو را به‌دلیل «ایجاد شکاف» در جامعه اسرائیل و تضعیف دولت‌های وحدت ملی پیشین که خود تشکیل داده بود، مورد انتقاد قرار داد.
حزب یاشار با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: «اگر لیکود و دوستانش ناگهان به ”وحدت” و تشکیل دولتی فراگیر علاقه‌مند شده‌اند، می‌توانند علنا اعلام کنند که اتحاد خود با افراط‌گرایان را منحل می‌کنند، چهار اصل گادی آیزنکوت را می‌پذیرند و آماده‌اند به دولتی به نخست‌وزیری آیزنکوت بپیوندند. در این صورت، از حضور آن‌ها استقبال خواهیم کرد.»
حزب یاشار در واکنش خود اعلام کرد: «کسی که جامعه اسرائیل را دچار شکاف کرد، آن را از هم گسست و بذر اختلاف را در آن پراکند، تنها اکنون که دریافته روزهای حضورش در قدرت به شماره افتاده است، از "وحدت" سخن می‌گوید.»
این حزب افزود: «وحدت ارزشی مهم برای اسرائیل است، اما نتانیاهو به‌طور نظام‌مند و قاطعانه علیه آن عمل کرده است؛ حتی در جریان دشوارترین جنگ تاریخ ما.»
حزب یاشار در ادامه اعلام کرد: «دولت اضطراری ملی که گادی آیزنکوت تشکیل خواهد داد، تنها شامل نمایندگان کنستی خواهد بود که از چهار اصل تعیین‌شده از سوی آیزنکوت حمایت کنند؛ از جمله به رسمیت شناختن حماس به‌عنوان یک سازمان تروریستی و تعهد به نابودی توان نظامی و قدرت حکمرانی آن.»
سه شرط دیگر آیزنکوت عبارت‌اند از: به‌رسمیت شناختن کشور اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پذیرش ارزش‌های اعلامیه استقلال اسرائیل و خدمت اجباری برای همگان.
ماموریتی دشوار با شانسی نه چندان زیاد
به‌گزارش رویترز انتظار می‌رود پس از مامور شدن آیزنکوت، هفته‌ها مذاکرات طولانی و دشوار آغاز شود. او ۲۸ روز فرصت دارد برای تشکیل دولت تلاش کند و این مهلت ممکن است ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
مسیرهای احتمالی آیزنکوت برای دستیابی به قدرت شامل تلاش برای تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب از خارج از دولت، تشکیل ائتلاف با احزاب یهودی افراطی ارتدوکس که او و متحدانش پیش‌تر از همکاری با آن‌ها خودداری کرده‌اند، یا ایجاد دولت وحدت ملی با مشارکت نتانیاهو است.
تحلیلگران می‌گویند احتمال تحقق هر سه گزینه اندک است. اگر آیزنکوت شکست بخورد، نامزد دیگری می‌تواند برای تشکیل دولت تلاش کند و در صورت ناکامی او نیز پارلمان می‌تواند فرد دیگری را معرفی کند. برای این فرایند مهلتی حدود ۱۰۰ روز تعیین شده است. اگر هیچ‌کس موفق نشود، انتخابات دیگری برگزار خواهد شد.
حزب لیکود با کسب ۲۷ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست، بیش از هر حزب دیگری کرسی به دست آورد، اما ائتلاف گسترده‌تر مذهبی و ملی‌گرای نتانیاهو در مجموع تنها ۵۳ کرسی کسب کرد و از اکثریت ۶۱ کرسی فاصله گرفت.
حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت با ۲۱ کرسی به دومین حزب بزرگ تبدیل شد، در حالی که ائتلاف او، متشکل از چهار حزب به رهبری سیاستمداران یهودی با گرایش‌هایی از چپ میانه تا راست‌گرا، تنها ۴۸ کرسی به دست آورد.
دو حزب نماینده اقلیت عرب اسرائیل نیز در مجموع به رکورد بی‌سابقه ۱۹ کرسی دست یافتند.
انتقاد آیزنکوت از خشونت شهرک‌نشینان
آیزنکوت، ۶۶ ساله و فرزند مهاجرانی از مراکش، در صورت رسیدن به نخست‌وزیری نخستین نخست‌وزیر اسرائیل از جامعه یهودیان میزراحی خواهد بود؛ یهودیانی که ریشه خانوادگی آن‌ها به خاورمیانه و شمال آفریقا بازمی‌گردد.
آیزنکوت که شخصیتی کم‌حرف دارد و از حضور پررنگ در رسانه‌ها پرهیز می‌کند، تنها در سال ۲۰۲۲ وارد عرصه سیاست شد. او پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، برای مدتی کوتاه در کابینه جنگ نتانیاهو حضور داشت و سپس به صف مخالفان بازگشت.
او پس از بازگشت به اپوزیسیون، به‌طور علنی از عملکرد و شیوه رهبری نتانیاهو، از جمله مدیریت کارزار نظامی در غزه، انتقاد کرد و سوگند خورد که در دولتی به رهبری او حضور نخواهد یافت.
جایگاه آیزنکوت در افکار عمومی همچنین با هزینه شخصی سنگینی پیوند خورده است که خانواده او از سال ۲۰۲۳ متحمل شده‌اند: یک پسر و دو برادرزاده‌اش هنگام جنگ در غزه کشته شدند.
آیزنکوت در کارزار انتخاباتی بر سوابق امنیتی خود تاکید کرد و به «دکترین ضاحیه» اشاره داشت؛ راهبردی که بر پاسخ دادن به حملات با نیرویی نامتناسب استوار است و او در مقام فرمانده، در جریان جنگ سال ۲۰۰۶ اسرائیل با حزب‌الله مورد حمایت جمهوری اسلامی در لبنان، از آن استفاده کرد.
آیزنکوت از خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان انتقاد کرده است؛ خشونت‌هایی که از سال ۲۰۲۳ افزایش یافته و تنش‌هایی را در روابط اسرائیل با کشورهای غربی ایجاد کرده‌اند.
او همچنین با ایتامار بن‌گویر و بتسلئل اسموتریچ، شرکای راست افراطی نتانیاهو در ائتلاف دولتی، مخالف است؛ دو سیاستمداری که به‌دلیل تحریک به خشونت علیه فلسطینیان از سوی برخی کشورهای غربی تحریم شده‌اند.
