شبکه العربیه به نقل از چند منبع گزارش داد یک هیات بلند پایه جمهوری اسلامی دوشنبه ۲۹ تیر برای سفری دو روزه وارد اسلامآباد خواهد شد.
پیشتر نیز شبکه المیادین به نقل از منابعی گزارش داد که اسکندر مومنی، وزیر کشور، برای سفری یکروزه به پاکستان میرود.
فرزین ندیمی، پژوهشگر امور دفاعی و امنیتی، به برنامه «تیتر اول» گفت اگر آمریکا بخواهد جنگ با جمهوری اسلامی را ادامه دهد یا آن را تشدید کند، موفقیت این عملیات بدون مشارکت اسرائیل دشوار خواهد بود.
او افزود اگر فشارهای کنونی به تغییر در تصمیمگیری رهبران باقیمانده جمهوری اسلامی منجر نشود، احتمال دارد آمریکا بازگشت اسرائیل به این جنگ را بهطور جدی بررسی کند.
صفحه رسمی وزارت خارجه کویت در ایکس، با انتشار بیانیهای اعلام کرد مسئولیت حمله صبح یکشنبه ۲۸ خرداد به یک ایستگاه تولید برق و آبشیرینکن در این کشور، از نظر حقوقی و اخلاقی برعهده جمهوری اسلامی است.
وزارت خارجه کویت همچنین پیامدها و تبعات ناشی از این حملات را نیز متوجه جمهوری اسلامی دانست.
در این بیانیه آمده است هدف قرار دادن عمدی و تکراری تاسیسات حیاتی و غیرنظامی، نشاندهنده رویکردی تهاجمی و سازمانیافته است و تهدیدی جدی برای امنیت و ایمنی غیرنظامیان ایجاد میکند.
صفحه رسمی وزارت خارجه اردن در ایکس، از احضار کاردار سفارت جمهوری اسلامی در امان در اعتراض به حملات تهران به خاک اردن و اظهارات تحریکآمیز مقامات جمهوری اسلامی خبر داد.
در این بیانیه آمده سخنگوی این وزارتخانه به کاردار جمهوری اسلامی اعلام کرده است تا پیام روشن اردن مبنی بر توقف فوری حملات را به تهران منتقل کند.
وزارت خارجه اردن همچنین اعلام کرده است امنیت اردن و جان شهروندان آن خط قرمزی است که عبور از آن غیرقابلقبول است.
در انتهای این بیانیه آمده است اردن به اتخاذ تمامی اقدامات ضروری و در دسترس برای حفاظت از جان شهروندان، امنیت ملی و حاکمیت خود ادامه خواهد داد.
ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، با حضور در مقر فرماندهی مرکزی اعلام کرد اسرائیل در کنار نبرد مستمر، تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند و برای بازگشت به نبرد آماده است.
ایال زمیر گفت: «در سطح بالایی از آمادگی قرار داریم و با قدرت علیه هر طرفی که به ما آسیب برساند، اقدام خواهیم کرد.»
رییس ستاد ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد ارتش این کشور شلیک یکشنبه ۲۸ تیر به سمت منطقه عقبه را رصد کرده و سامانه پدافند هوایی اسرائیل برای دفاع از شهروندان خود در آمادهباش کامل قرار دارد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، گفت مقامهای حکومت پیش از جنگ ۴۰روزه سناریویی با نام «کد ۱۱۰» را برای کشتهشدن علی خامنهای تصویب کرده بودند. او اذعان کرد اطلاع آمریکا و اسرائیل از نشستهای روز حمله به مجموعه پاستور، نشانه «حفره امنیتی» است که احتمالا هنوز برطرف نشده است.
عراقچی در گفتوگویی که یکشنبه ۲۸ تیر در قسمت دوم برنامه یوتیوبی «ماجرای جنگ»، به میزبانی جواد موگویی، منتشر شد، درباره جنگهای ۱۲روزه و ۴۰روزه، اعتراضات دیماه، حمله ۹ اسفند به مجموعه پاستور و انتخاب مجتبی خامنهای به رهبری جمهوری اسلامی سخن گفت.
بخش عمده گفتههای عراقچی، از جمله جزییات مصوبات امنیتی، محتوای مذاکرات و مفاد یادداشت تفاهم با آمریکا، روایت او از نشستهای غیرعلنی حکومت است. ایراناینترنشنال به اسناد مورد اشاره او دسترسی ندارد و نمیتواند این بخشها را بهطور مستقل تایید کند.
با توجه به جزییات طرح شده در این مصاحبه به نظر میرسد این گفتوگو پیش از شروع دور سوم درگیریها میان جمهوری اسلامی و آمریکا و در حالی که مذاکرات میان دو کشور همچنان جریان داشت، انجام شده است.
جنگ ۱۲روزه؛ توقف جنگ و آمادگی برای رویارویی بعدی
عراقچی این برداشت را که مذاکره زمینه جنگ را فراهم کرد، رد کرد و گفت: «اینکه مذاکره باعث جنگ شد یا اینکه ما مذاکره کردیم و باز هم جنگ دیدیم، تعبیر درستی نیست.»
او گفت درخواست آمریکا پیش از جنگ ۱۲روزه «غنیسازی صفر» بود و جمهوری اسلامی آن را نپذیرفت. به روایت او، پس از ناکامی مذاکرات، طرف مقابل راه نظامی را برگزید. عراقچی نتیجه این جنگ را «شکست» آمریکا و اسرائیل خواند و گفت تصمیم پایان دادن به جنگ نیز تصمیم شخصی نبود و شورای عالی امنیت ملی آن را به شکل جمعی گرفت.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود تهران در آغاز جنگ ۱۲روزه برای درگیری با آن ابعاد آماده نبود و میزان تابآوری نظامی و اجتماعی را در تصمیم به توقف جنگ در نظر گرفته شد. او این تصمیم را درست دانست و گفت فاصله میان دو جنگ به نیروهای مسلح فرصت داد سامانه پرتاب موشک را تغییر دهند و برای پرتابگرهای هدفگرفتهشده جایگزین داشته باشند.
او جنگ ۱۲روزه را «مقدمه پیروزی در جنگ ۴۰روزه» توصیف کرد. این ارزیابی در حالی مطرح شد که عراقچی هیچ داده مستقلی درباره میزان خسارت دو طرف یا معیار مورد نظرش برای «پیروزی» ارائه نکرد.
عراقچی گفت آمریکا و اسرائیل پس از جنگ نخست، خود را برای درگیری طولانیتر آماده کردند و برآوردشان این بود که باید پیش از حمله نظامی، پایگاه اجتماعی جمهوری اسلامی تضعیف شود. او اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی را نیز در همین چارچوب قرار داد.
مذاکره برای «اتمام حجت» در کنار آمادگی برای جنگ
عراقچی گفت مقامهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی از وقوع جنگ ۴۰روزه مطمئن بودند و به همین دلیل تصمیم گرفتند یک یا دو دور مذاکره را برای «اتمام حجت» ادامه دهند. به گفته او، هدف این بود که در داخل و عرصه جهانی، حکومت به نپذیرفتن راه دیپلماتیک متهم نشود.
به گفته عراقچی، جمهوری اسلامی مذاکرات را ادامه میداد اما وقوع جنگ را نیز قطعی میدانست. از همین رو، نیروهای مسلح باید برای حمله آماده میماندند و دولت نیز باید ذخایر مورد نیاز کشور را تامین میکرد. او پاسخ نظامی تهران دو ساعت پس از آغاز حمله را نتیجه همین آمادگی و تصمیمگیری قبلی دانست.
عراقچی درباره بستهشدن تنگه هرمز در نخستین روز آغاز جنگ ۴۰روزه گفت: «تنگه هرمز از روز اول بسته شد چون از قبل طراحی شده بود که اگر رهبری هدف قرار گرفت، بلافاصله تنگه بسته شود.»
ساز و کار تصمیمگیری درباره مذاکرات
عراقچی ساز و کار تصمیمگیری درباره مذاکرات را نیز شرح داد. به گفته او، «کمیته هستهای» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی درباره اصل مذاکره و خطوط آن تصمیم میگرفت. علی شمخانی مدتی ریاست این کمیته را بر عهده داشت و پس از کشته شدن او علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، مسئول آن شد. عراقچی گفت مصوبات این کمیته همان مسیر مصوبات شورای عالی امنیت ملی را طی میکرد.
بر اساس روایت عراقچی، آمریکا در سه دور مذاکره پیش از جنگ خواهان توقف کامل غنیسازی و تحویل مواد هستهای ایران بود. در دور سوم [مذاکراتی که پس از امضای یادداشت تفاهم در جریان بود و اکنون متوقف شده است]، واشینگتن تعلیق چندساله غنیسازی را مطرح کرد. تهران این درخواست را رد کرد اما دو طرف توافق کردند کمیتههای فنی دوشنبه بعد در وین تشکیل جلسه دهند.
«محدودیت موقت غنیسازی قابل بررسی بود»
عراقچی گفت جمهوری اسلامی حاضر بود برای مدتی محدود درباره سطح غنیسازی یا نحوه استفاده از مواد هستهای اقدام اعتمادساز انجام دهد اما حفظ اصل غنیسازی را خط قرمز میدانست. او افزود پذیرش تعلیق مورد نظر آمریکا، حتی اگر مانع جنگ میشد، به معنای تحمیل «خسارتی بزرگتر از جنگ» و فروش عزت کشور بود.
او این رویکرد را به جملهای از علی خامنهای نسبت داد و گفت: «جمهوری اسلامی جنگ نمیکند، چون جنگ هزینه دارد، خطر دارد و تبعات دارد. ما نمیجنگیم، مگر اینکه هزینه نجنگیدن از هزینه جنگیدن بیشتر باشد.»
۱۸ و ۱۹ دی؛ اعتراضاتی که عراقچی آن را زمینهساز جنگ دانست
عراقچی اذعان کرد حکومت برای گستردگی و سرعت اعتراضات دیماه آمادگی نداشت. او گفت مقامها از تاثیر فشار اقتصادی بر نارضایتی اجتماعی آگاه بودند اما ابعاد اعتراضات را پیشبینی نکرده بودند.
او اعتراضات هشت تا ۱۸ دی را «عمومی و مردمی» خواند و گفت حکومت آن را تحمل کرد اما از ۱۸ دی «یک توطئه خارجی» وارد اعتراضات شد. عراقچی مدعی شد از این تاریخ سلاح و نیروهای آموزشدیده وارد صحنه شدند و برای افزایش شمار کشتهشدگان، مردم و نیروهای حکومتی را هدف قرار دادند. او در این گفتوگو سندی برای این گفتهها ارائه نکرد.
او همچنین گفت چهارشنبه پس از ۱۸ دی، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی احتمال حمله را جدی میدانستند. او افزود همان شب در مصاحبه با فاکسنیوز اعلام کرد حکومت برنامهای فوری برای اعدام بازداشتشدگان ندارد زیرا محاکمهها آغاز نشده بود. عراقچی در عین حال تایید کرد شماری از بازداشتشدگان بعدا اعدام شدند.
به گفته عراقچی، اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی نقش زیادی در محاسبات منتهی به جنگ داشت. او مدعی شد آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیده بودند که سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی از بین رفته است و با آغاز حمله، مردم نیز علیه حکومت به خیابان خواهند آمد. این توصیف، روایت عراقچی از محاسبات آمریکا و اسرائیل است و او منبع مشخصی برای آن ذکر نکرد.
از مذاکرات ژنو تا حمله صبح ۹ اسفند
عراقچی درباره دور سوم مذاکرات که هفتم اسفند در ژنو برگزار شد گفت این مذاکرات به نتیجه نرسید اما قرار شد کارشناسان دو طرف دوشنبه بعد در وین گفتوگو کنند. او افزود از جمعه، یک روز پس از مذاکرات، فضای سیاسی را کاملا جنگی دید و از تماسهای بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دریافت که احتمال حمله بسیار جدی است.
بر اساس گفته او، پیشنهاد جمهوری اسلامی «حفظ اصل غنیسازی همراه با محدودیت زمانی بر سطح غنیسازی یا نحوه استفاده از مواد هستهای» بود با این هدف که به نگرانیها درباره ساخت سلاح هستهای پاسخ داده شود، بدون آنکه تهران از غنیسازی صرف نظر کند.
او افزود البوسعیدی پس از سفر از ژنو به واشینگتن با او تماس گرفت و از فضای «سنگین» پایتخت آمریکا گفت. عراقچی روز جمعه به قطعیت رسید که جنگ آغاز خواهد شد. او صبح شنبه، ساعت هشت، این ارزیابی را به مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، منتقل کرد و ساعت ۹ صبح، درست دقایقی پیش از هدف قرار گرفتن بیت علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، برای ارائه گزارش به دفتر او رفت.
حمله به مجموعه پاستور و «حفره امنیتی»
عراقچی درباره میزان آمادگی جمهوری اسلامی گفت: «ما در جنگ ۴۰روزه غافلگیر نشدیم اما غافلگیریهای تاکتیکی داشتیم.» او آمادگی نظامی و دفاعی حکومت و پاسخ دو ساعت پس از حمله را نشانه آمادگی راهبردی دانست اما افزود: «در حفاظت از خودمان و بهخصوص مسئولان، به نظرم مقداری غافلگیری وجود داشت.»
عراقچی گفت هنگام حمله در دفتر اصغر حجازی، قائممقام دفتر خامنهای، حضور داشت و گزارش مذاکرات ژنو و احتمال وقوع جنگ را توضیح میداد. او تاکید کرد این دیدار ارتباطی با نشست شورای راهبردی روابط خارجی نداشت که در ساختمانی دیگر در مجموعه پاستور برگزار میشد.
در همان زمان، علی شمخانی با تعدادی از فرماندهان در یکی دیگر از ساختمانهای مجموعه جلسه داشت. موگویی از این جلسه بهعنوان نشست شورای دفاع نام برد. جلسهای جداگانه نیز در وزارت اطلاعات و در محلی دورتر برگزار میشد. موگویی گفت علی خامنهای نیز هنگام حمله در مجموعه پاستور حضور داشت.
به گفته او، محل جلسه شمخانی، دفتر شیرازی، دفتر حجازی و بخشهایی از مجموعه هدف قرار گرفتند. عراقچی با اشاره به اطلاع آمریکا و اسرائیل از زمان و محل نشستها گفت: «این نشاندهنده وجود یک حفره امنیتی است؛ حفرهای که احتمالا هنوز هم بهطور کامل برطرف نشده و باید درمان شود.» او افزود این حفره ممکن است از دستیابی به اطلاعات فراتر رفته و بر تصمیمسازی و فضای روانی حکومت نیز اثر گذاشته باشد.
عراقچی سه انفجار پیاپی را شرح داد. به گفته او، انفجار سوم در نزدیکی ساختمانی رخ داد که دفتر حجازی در آن قرار داشت و یک سمت ساختمان را ویران کرد. عیوضی، منشی حجازی، در حمله کشته شد اما عراقچی و حجازی که جلسهشان در بخش دیگری از ساختمان برگزار میشد، از زیر آوار خارج شدند.
او افزود ورودیها و گیتهای حفاظتی مجموعه آسیب دیده بودند و خودروهای دفتر نیز قابل استفاده نبودند. در نهایت یک شهروند با خودروی شخصی عراقچی را به وزارت امور خارجه رساند. عراقچی گفت شامگاه همان روز از کشتهشدن علی خامنهای باخبر شد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت در سه روز نخست جنگ تقریبا از وضعیت دیگر مقامها بیاطلاع بود، سه روز بعد پزشکیان و پنج روز بعد لاریجانی را دید، و نخستین جلسه رسمی محدود نیز شش روز پس از آغاز جنگ تشکیل شد. به گفته او، اسماعیل خطیب، علی لاریجانی و باطنی، سه شرکتکننده آن جلسه، در ادامه جنگ کشته شدند.
سناریوی «کد ۱۱۰» برای کشتهشدن خامنهای
عراقچی گفت شورای عالی امنیت ملی پیش از حمله، سناریوهای گوناگون را بررسی کرده بود؛ از حمله آمریکا بدون مشارکت اسرائیل تا حمله مشترک، هدف قرار گرفتن زیرساختها و کشتهشدن رهبر جمهوری اسلامی.
او افزود مقامها حاضر نبودند در جلسات احتمال کشتهشدن خامنهای را بهطور صریح بیان کنند و به همین دلیل برای این سناریو کد تعیین شده بود. عراقچی گفت در جلسات گفته میشد: «اگر کد ۱۱۰ اتفاق افتاد، باید این اقدامات انجام شود.»
عراقچی تاکید کرد: «تمام این موارد بهصورت مکتوب تهیه، تصویب و ابلاغ شده بود.» به گفته او، از همین رو اقدامات از آغاز جنگ به شکل سازمانیافته اجرا شد و برای همه سناریوها آمادگی قبلی وجود داشت.
او هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در منطقه و بستن تنگه هرمز را از واکنشهای از پیش طراحیشده خواند و گفت از ظهر روز نخست جنگ با وزیران امور خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تماس گرفت و به آنان اطلاع داد پایگاههای آمریکا در منطقه هدف قرار خواهند گرفت.
عراقچی: مجتبی خامنهای را هرگز ندیدهام
عراقچی درباره رابطهاش با مجتبی خامنهای گفت نه در دوران جنگ و نه پیش از آن با او دیدار یا ارتباطی نداشت. او مجتبی خامنهای را یکی از افراد شایسته رهبری خواند و گفت انتخاب او از طرف مجلس خبرگان این پیام را فرستاد که اصول جمهوری اسلامی با وجود جنگ و فشار تغییر نکرده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره نقش مجتبی خامنهای در پذیرش آتشبس گفت ارتباط مستقیم با او در آن روزها دشوار بود و پیامها از طریق رابطها منتقل میشد. عراقچی روشن نکرد که رهبر جدید جمهوری اسلامی چه نقشی در تصمیم نهایی داشت.
پیشنهاد آتشبس و یادداشت تفاهم با آمریکا
عراقچی گفت پیشنهاد آتشبس از پایان هفته دوم جنگ از طرف آمریکا مطرح شد. به گفته او، جنگ باید زمانی با مذاکره پایان یابد که یک طرف در میدان دست برتر دارد. او مدعی شد جمهوری اسلامی در دو هفته نخست به دستاوردهای راهبردی رسیده بود و آمریکا و اسرائیل نیز به اهداف خود دست نیافته بودند، سپس افزود ادامه جنگ باید با سنجش دستاوردهای احتمالی و خسارتهای بیشتر بررسی میشد و نمیتوان «با جان مردم قمار کرد».
عراقچی همچنین گفت اگر آتشبس ۱۰ روز زودتر برقرار میشد، شاید دستاوردهای حکومت حفظ میشد و لاریجانی، خطیب و بخشی از زیرساختها از دست نمیرفتند اما تاکید کرد این ارزیابی نظری است.
به گفته عراقچی، بهدلیل خطر حمله به جلسه شورای عالی امنیت ملی، تصمیم درباره آتشبس در نشستهای کوچکتر بررسی و تایید شد. شرط تهران این بود که آمریکا ۱۰ بندی را که جمهوری اسلامی ارائه کرده بود، مبنای مذاکره قرار دهد.
عراقچی گفت شورای عالی امنیت ملی در جلسه نهایی، یادداشت تفاهم با آمریکا را تصویب کرد. بر اساس روایت او، دو کشور در این یادداشت متعهد شدند جنگی علیه یکدیگر آغاز نکنند، یکدیگر را تحریم نکنند، از زور استفاده نکنند، به حاکمیت و تمامیت ارضی طرف دیگر احترام بگذارند و در امور داخلی یکدیگر دخالت نکنند.
او دو بند نخست این یادداشت را مایه «سرافرازی» دانست و گفت ایران و آمریکا در آن بهعنوان «دو قدرت» در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند.