فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی، گفت: «جمهوری اسلامی همچنان تلاش میکند میان آمریکا و اسرائیل شکاف ایجاد کند، زیرا معتقد است مقابله جداگانه با هر یک آسانتر از رویارویی همزمان با هر دو است.»
او افزود: «اگر آمریکا بار دیگر به این نتیجه برسد که باید توان نظامی سپاه را به شدت تضعیف کند، اسرائیل نیز در این عملیات مشارکت خواهد داشت.»
بیش از صد روز است که از میدان تا دیپلماسی و خیابان، تمامیت نظام رویا فروش شده و جنگ میخرد، بدون هیچ فتحی، روایت فتح میسراید.
سندرم زندگی در جهان موازی، در ماههای اخیر، گستردهتر از همیشه شده است. لایهای از نظام جمهوری اسلامی و طرفدارانش، در دنیایی زندگی میکنند که در آن، حکومت پیروز جنگ است، آمریکا میخکوب شده، اسرائیل در حال محو شدن، و دشمن در حال «التماس».
این دنیا، از کیهان تا صداوسیما، از مجلس تا دستگاههای دولتی، از رسانههای مطلوب حکومت تا تجمعات خیابانی گسترش پیدا کرده است.
حسین شریعتمداری در همه این سالها رویای چنین روزهایی را داشت: بسته شدن تنگه هرمز، تقابل نظامی مستقیم با آمریکا و اسرائیل و تهدید کشورهای منطقه به مثابه یک قلدر نظامی! حالا او آرزوهایش را به چشم میبیند، اما انتظار او پیروزی بود که حاصل نشده است. شکست در همه جبههها برای او روشن است. موشکهای جمهوری اسلامی که آخرین سنگر آنهاست، در آسمان کشورهای همسایه رهگیری و منهدم میشود، محاصره دریایی، بستن تنگه هرمز را بلااستفاده کرد! کشورهای همسایه از این فرصت استفاده کردند و در مقابل ایران جبههای متحد تشکیل دادند.
در چنین شرایطی، حسین شریعتمداریِ نوعی، ترجیح میدهد، وارد حبابی شود که از پیشتر برای خود ساخته است، یک جهان موازی، که در آن پیروزی نصیب او و هم مسلکان شده است. این روزها، این پدیده فراگیر شده است.
اما نکته محوری این پدیده، خود توهم نیست. سیاستسازی این توهم است. این لایه، دروغ نمیگوید که اگر میگفت میتوانست از آن دست بکشد، اما متاسفانه عمیقا به آن باور دارد. این را میتوان در بین گفتهها و سطور این دسته، از امیرحسین ثابتی تا حسین شریعتمداری، از عراقچی تا مداحان و رجزخوانان خیابانی پیدا و تماشا کرد.
بر اساس همان باور، امثال حسین شریعتمداری و مالکی پیشنهاد سیاست تازه میدهند: قانون بستن تنگه هرمز تا کشته شدن ترامپ، ناتوی اسلامی به همراهی کشورهای مسلمان همسایه، گرفتن چیزهای بیشتر از «دشمن شکستخورده».
این پیشنهادها در خیابان و در میان طرفداران سرسخت نظام، توهم پیروزی میدهد و به آنها جنگ میفروشد. معاملهای که تنها به ضرر تمامیت ایران و مردم خسته از جمهوری اسلامی است.
شیوع سندرم
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول کیهان، خواستار تصویب قانونی شده که بر اساس آن تنگه هرمز تا «کشته شدن دونالد ترامپ» بسته بماند و شناورهای اسرائیلی تا «محو کامل اسرائیل از جغرافیای جهان» مصادره شوند.
محمدحسن نامی، دستیار ویژهی وزیر کشور، از تشکیل «ناتوی اسلامی» با محوریت جمهوری اسلامی و در اتحاد با پنجاه و هفت کشور اسلامی سخن میگوید، در حالی که نظام در منطقه، حتی یک متحد عربی هم ندارد و مابقی کشورهای مسلمان در آسیا هم ثابت کردهاند همیشه منافع خود را ترجیح میدهند.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، میگوید آمریکا «در میدان به معنای واقعی کلمه میخکوب شد». محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، مینویسد دشمن «التماس مجدد» برای پذیرش آتشبس کرد. و در صداوسیما، کارشناسی اعلام میکند آمریکا «هزار کشته و هفت تا هشت هزار زخمی» داده است.
روایت فتح و توهم فتوحات
سنت «روایت فتح» از دهه شصت در نظام پابرجاست. آن زمان، مرتضی آوینی برنامهای به همین نام میساخت درباره جبهههای جنگ هشتساله با عراق. جایی که با شکستهای پیدرپی مواجه میشدند، خاک ایران را از دست میدادند و جوانهای ایران در جنگ پرپر میشدند، آوینی با لحنی حماسی و عرفانی از هر قطره خون جوان ایرانی، یک توهم پیروزی روایت میکرد.
حالا، چهار دهه بعد، نظام همچنان به دنبال «روایت فتح» است؛ این بار درباره جنگی که در آن رهبرش کشته شد و خود در پشت پرده در حال پذیرش شروط آمریکا است.
واقعیت میان تهدیدها
علی شمخانی، چند صباحی پیش از کشته شدنش در جنگ اخیر، در برنامه «خط تیره» روبهروی جواد موگویی نشست. موگویی از او درباره تهدید بستن تنگه هرمز پرسید. شمخانی، با لحنی نظامی، پاسخ داد: «دیگه باید به سیم آخر بزنیم که تنگه رو ببندیم. ما ابزارهای بازدارندگی متنوعتری داریم.» موگویی پرسید: «اینا رجز نیست؟»
شمخانی در عمل گفت حتی برای کسانی که از این توان دفاع میکنند، بستن تنگه آخرین تیر است. وقتی شلیک کنی، چیزی نمیماند. تکرارش، بیهودگی است.
اما خطرناکترین لایه این سندرم، در خیابان است. گروههایی از طرفداران تندرو نظام، در تجمعات خیابانی، برای موشکپرانی به اسرائیل جشن میگیرند. آنها خود فاتحان پندار شدهاند. آنها در همان جهانی زندگی میکنند که نظام برایشان ساخته است. همان طرفدارانی که مخالفان نظام را به واسطه سرور از کشته شدن خامنهای، جنگطلب و ویرانیطلب خواندند، حالا با موشکپرانی و جنگطلبی نظام جمهوری اسلامی هلهله سر میدهند. آنها در حبابی از توهم ساخته شده با سیاستهای نظام زندگی میکنند.
فروریختن حباب پیروزی
نظامی که در توهم پیروزی ساخته و این توهم را به طرفدارانش فروخته است، قادر به پایان دادن جنگ نیست. چون پایان دادن، یعنی اعتراف. و اعتراف، یعنی فروریختن این جهان موازی که در آن، هم نظام و هم طرفدارانش، فاتحاناند.
تا زمانی که این رویا فروخته میشود، خریدارانش در خیابان جشن میگیرند، و سایه جنگ بر سر ایران سنگینتر میشود. قربانی این رویا، نه نظام است، نه طرفدارانش، که مردمیاند که در ایران واقعی، در سکوت، هر روز فقیرتر میشوند. هجوم گرانی میوه و شیر و گوشت، محو شدن قوت از سفرههای مردم، بیکاری و مشکلات واقعی مردم توهم نیست، همان جهانی است که مسئولان نظام برای نشان ندادن آن، جهان موازی جدیدی ساختهاند.
یادتان هست، محمدسعید الصحاف، روز سقوط بغداد، در برابر دوربینهای تلویزیون دولتی عراق رجز میخواند که بر ارتش آمریکا پیروز شدهاند و روایت پیروزی سر میداد و همگان سرنوشت او را دیدند.
شورای سردبیری این روزنامه، پاسخ محکم آمریکا به سرنگونی یک بالگرد آپاچی را ضروری قلمداد کرده و افزوده که باید این تصور در میان رهبران جمهوری اسلامی از بین برود که ترامپ اراده جنگیدن ندارد.
بهنوشته شورای سردبیری واشینگتنپست، ترامپ در هفتههای گذشته بارها نقض آتشبس از سوی جمهوری اسلامی را کماهمیت جلوه داده است؛ اما زمانی که رژیم ایران یک بالگرد ارتش آمریکا را سرنگون میکند، انجام چنین کاری دشوار میشود. این حادثه همچنین یادآوری مهمی است که مذاکرهکنندگان تهران بهطور جدی در پی دستیابی به شرایط قابل قبول برای پایان دادن به جنگ نیستند.
ترامپ پس از آنکه یک پهپاد موفق شد دو خلبان بالگرد آپاچی را که اواخر دوشنبه بر فراز تنگه هرمز هدف قرار گرفته و سرنگون شده بود، نجات دهد، گفت: «ایالات متحده ناگزیر باید به این حمله پاسخ دهد.»
شورای سردبیری واشینگتنپست در ادامه سرمقاله خود نوشته این سخن درست است؛ اما همچنین ضروری است که آمریکا توافقی را امضا نکند که در حالی که حکومت ایران همچنان به دنبال اهداف هستهای خود است، به این کشور یک خط نجات مالی ارائه دهد.
در این یادداشت آمده اگرچه ساختار کنونی رهبری در تهران همچنان مبهم است، اما روشن است که تندروها هنوز قدرت قابل توجهی در اختیار دارند. در هفتههای اخیر، ترامپ بیش از اندازه برای نهایی کردن یک توافق صلح مشتاق به نظر رسیده است تا آمریکا را از جنگی که در اسفندماه سال گذشته آغاز کرد، خارج سازد.
در حالی که دولت او بهطور مرتب تکرار میکند که «نبود توافق بهتر از یک توافق بد است»، ترامپ نیز معمولا زمانی که بازارهای مالی در آستانه بازگشایی قرار دارند و نیاز به آرامش دارند، اعلام میکند که دستیابی به یک توافق نهایی قریبالوقوع است.
او همچنین این پیام را منتقل کرده است که تمایلی به ازسرگیری بمباران گسترده ندارد و در آخر هفته بر اسرائیل فشار آورد تا پس از حملات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، به آنها پاسخ متقابل ندهد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، درخواست ترامپ برای خویشتنداری رد کرد. اما این موضوع تنها جمهوری اسلامی را تشویق کرد تا در تنگه هرمز، جایی که هر دو کشور محاصره دریایی برقرار کردهاند، موضع خود را تقویت کند.
بهنوشته شورای سردبیری واشینگتنپست رژیم ایران آشکارا تصور میکند که اکنون کفه ترازو در داخل دولت ترامپ به سود کسانی سنگینی میکند که خواهان رویکردی نرمتر هستند. یک پاسخ قاطع به حمله علیه بالگرد آمریکایی میتواند این تصور تهران را که ترامپ اراده ادامه جنگ را ندارد، از بین ببرد.
در سرمقاله واشینگتپست تاکید شده که رییسجمهوری آمریکا تاکنون پیشرفت قابل توجهی در تضعیف زیرساختهای نظامی ایران داشته و تردیدی نیست که محاصره مداوم آمریکا به اقتصاد ایران آسیب زده، اما حکومت ایران همچنان پابرجاست و ترامپ در حال درک این واقعیت است که بدون تغییر رژیم، یافتن پاسخی مناسب برای مساله ایران همچنان دشوار خواهد بود.
شورای سردبیریواشینگتنپست افزوده است مماشات هرگز راهبرد موفقی برای مهار جاهطلبیهای توسعهطلبانه رژیم ایران نبوده است. در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، آمریکا میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کرد تا در جریان مذاکرات هستهای حسن نیت بخرد. جمهوری اسلامی این پول را دریافت کرد و مذاکرات را به درازا کشاند.
در همان زمان، تهران محدودیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم را کنار گذاشت، مانع بازرسیهای بینالمللی هستهای شد و همچنان به تامین مالی نیروهای نیابتی خود در منطقه، از جمله حماس، ادامه داد و در نهایت، مذاکرات در پایان دوره ریاستجمهوری بایدن به بنبست رسید.
شورای سردبیری واشینگتنپست در پایان سرمقاله خود نوشته است ترامپ به جای چانهزنی میتواند همچنان هزینههای ادامه درگیری را برای جمهوری اسلامی افزایش دهد. یکی از موثرترین ابزارهای او نظامی نیست: محاصره اقتصادی تاکنون صادرات نفت ایران را از دو میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه در روز در ماه فوریه به تنها ۶۴ هزار بشکه در روز کاهش داده است. عقبنشینی در این مقطع، بخش بزرگی از اهرم فشاری را که رییسجمهوری آمریکا به دست آورده است، از بین خواهد برد.
در ابتدای این یادداشت نویسندگان با اشاره به برگزاری دادگاه محمدباقر سعد داوود الساعدی، از فرماندهان کتائب حزبالله عراق که اکنون در آمریکا در بازداشت و دادگاه او در نیویورک در حال برگزاری است، تاکید کردهاند که به نظر میرسد رژیم ایران آنقدرها هم که باید گرفتار نیست و در حالی که درگیر جنگ در داخل منطقه است، همچنان مشتاق صدور تروریسم به خارج از مرزهای خود باقی مانده است.
دولت آمریکا میگوید الساعدی، فرمانده ۳۲ ساله این گروه نیابتی جمهوری اسلامی، مسئول چندین طرح و حمله در اروپا و آمریکای شمالی بوده که از سوی «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» (HAYI) انجام شدهاند؛ گروهی پوششی که به نمایندگی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت میکند. گفته میشود الساعدی در مسیر سفر به مسکو، در ترکیه بازداشت شد. او هفته گذشته در دادگاه فدرال منطقه منهتن نیویورک خود را بیگناه دانست.
بهنوشته واشینگتنپست بازداشت الساعدی و افزایش حملات حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه نشان میدهد که غرب همچنان به زمین بازی دولتهای سرکش برای به راه انداختن جنگهای نیابتی تبدیل شده است. روسیه سالهاست از چنین تاکتیکهایی استفاده میکند. روش شاخص مسکو بهکارگیری نیروهای سطح پایین از طریق مشاغل مبتنی بر تلگرام در قالب «اقتصاد گیگ» است.
گزارشها حاکی از آن است که دستگاههای اطلاعاتی روسیه در سالهای اخیر بیش از ۸۰۰ شهروند اوکراینی را برای ماموریتهایی از جمله آتشافروزی، خرابکاری در زیرساختها و جاسوسی به خدمت گرفتهاند. طرحهای مشابهی نیز در بریتانیا، لهستان، آلمان و کشورهای حوزه بالتیک مشاهده شده است.
واشینگتنپست افزوده تهران نیز تقریبا همین مسیر را دنبال و از رویکرد ترکیبی مسکو تقلید کرده است؛ به این صورت که از نیروهای یک بار مصرف، که برخی از آنها حتی نوجوان هستند، برای انجام عملیات تلافیجویانه هدفمند در کشورهای غربی استفاده میکند.
حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه، گروهی که الساعدی متهم به هدایت آن است، فعالیت خود را در ماه مارس و چند روز پس از تشدید اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی آغاز کرد. این گروه مسئولیت دستکم ۱۸ حمله در اروپا را بر عهده گرفته است؛ حملاتی که کنیسهها، مدارس یهودی، آمبولانسها و مراکز اجتماعی را هدف قرار دادهاند. این گروه و حامیانش نیز بلافاصله ویدئوهای این حملات را در کانالهای شناختهشده حامی رژیم ایران منتشر کردهاند و به این ترتیب فضای رعب و وحشت را بهصورت لحظهای گسترش دادهاند.
در این تحلیل تاکید شده است: « بسیاری از این حملات آشکارا ماهیتی یهودستیزانه دارند و با هدف ارعاب یهودیان انجام میشوند. اما به احتمال زیاد هدف گستردهتری نیز در میان است. این اقدامات که اغلب بهدست مهاجران مسلمان صورت میگیرد، موجب ترس در میان یهودیان، افزایش نارضایتی در میان مسلمانان و تشدید سوءظن در افکار عمومی میشود. این فعالیتها شکافهای اجتماعی موجود را عمیقتر میکند، اختلافات را دامن میزند و جوامع اروپایی را بیثبات میکند. این شکل غیرمتعارف از تروریسم با هدف ایجاد ناآرامی طراحی شده است؛ ناآرامیهایی که اروپا تاکنون با ملایمت بیش از حد با آنها برخورد کرده است.»
در ادامه این مقاله به پرونده سه شهروند صربستانی اشاره شده است که در دسامبر ۲۰۲۵ در شهر اسمدروو به اتهام جاسوسی و تحریک نفرت نژادی و مذهبی محکوم شدند. رفتارهای منتسب به آنها شامل قرار دادن سر خوک در مقابل ۹ مسجد در پاریس، پاشیدن رنگ سبز بر اماکن یهودی و پخش برچسبهایی درباره کشتار گسترده مسیحیان ارمنی از سوی امپراتوری عثمانی در سطح پایتخت فرانسه بود.
اسناد دادگاه بعدا تایید کرد که سرویس اطلاعاتی روسیه دستور انجام این عملیاتها را داده و هزینه آنها را تامین کرده بود. هدف آشکار این اقدامات، بر اساس احکام صادره، تحریک تنشهای مذهبی و قومی و بیثبات کردن فرانسه بود. با این حال، مجازات متهمان تنها بین شش تا ۱۸ ماه حبس خانگی همراه با نظارت الکترونیکی بود.
بهنوشته واشینگتنپست راهبرد پشت چنین حملاتی، بهرهبرداری از آسیبپذیریهای یک کشور است. هنگامی که یک عامل خارجی جرقهای را روشن میکند، کشور هدف خود بقیه مسیر را طی میکند. بنابراین عجیب نیست که یوروپل در اوایل امسال نسبت به چنین تهدیدهایی در اروپا هشدار داده باشد. قطبیشدن فضای سیاسی، یهودستیزی و چالشهای ادغام مهاجران در جوامع میزبان، از جمله زمینههایی هستند که بهراحتی میتوان آنها را دستکاری کرد.
در ادامه این یادداشت گفته شده است که این «تهدیدهای ترکیبی»، که اصطلاحی ملایمتر از تروریسم است، باید با همان میزان فوریتی مورد توجه قرار گیرند که در دوران اوج خلافت داعش برای مقابله با جهادگرایی در نظر گرفته میشد. این امر شامل اولویت دادن به کارزارهای آگاهیرسانی عمومی برای هشدار به افراد در معرض خطر در میان جوامع مهاجر و پناهنده درباره تلاشهای جذب نیرو میشود. همچنین پایتختهای اروپایی میتوانند همکاری فرامرزی میان نهادهای اطلاعاتی و نیروهای مجری قانون را تقویت کنند. این نهادها باید منابع بیشتری را برای مختل کردن گرههای ارتباطی این شبکهها، چه در فضای آنلاین و چه در دنیای واقعی، اختصاص دهند؛ از جمله افرادی که در اروپا هدایتکننده عملیات عوامل سطح پایین هستند.
واشینگتن نیز میتواند از این تحولات برای تقویت دفاع خود در برابر تهدیدهای موجود در خاک آمریکا استفاده کند. الساعدی، به هر حال، متهم است که تلاش کرده حملاتی علیه یک کنیسه مهم در شهر نیویورک و مراکز اجتماعی یهودیان در لسآنجلس و اسکاتسدیل آریزونا هماهنگ کند. این موضوع همچنین فرصتی مناسب برای آمریکا فراهم میکند تا همکاری خود با متحدانش را برای جلوگیری از تکرار طرحهایی مشابه آنچه الساعدی در سر داشت، دوچندان کند.
در این یادداشت تاکید شده که بسیار مهم است که دولتهای سرکش بدانند بابت اقدامات تهاجمی ترکیبی خود مجازات خواهند شد. اجرای عملیاتهای سایبری برای افشای شبکههای جذب نیرو میتواند تلاشهای آنها را مختل کند و حذف کانالهای مورد استفاده حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه و سایر گروههای پوششی از پلتفرمهای ارتباطی، سرعت انتشار تبلیغات آنها را کاهش خواهد داد. اعمال تحریمهای بیشتر علیه دولتهای حامی چنین فعالیتهایی نیز این پیام را منتقل میکند که غرب در مقابله با این تهدیدها جدی است و در عین حال میتواند شریانهای مالی پشتیبان این عملیاتها را قطع کند.
بازداشت الساعدی شاید در کوتاهمدت سرعت عملیاتهای حرکت اصحاب الیمین را کاهش دهد، اما پایتختهای غربی نباید انتظار داشته باشند که این راهبرد متوقف شود. تهران به خوبی میداند که استفاده از نیروهای یک بار مصرف تا چه اندازه موثر است. این حملات ادامه خواهند یافت مگر آنکه راهبرد مقابله با تروریسم در غرب بهبود یابد.
فارین پالیسی دوشنبه ۱۸ خرداد در گزارشی تحلیلی نوشت: «دونالد ترامپ با وجود آنکه پس از ماهها تلاش ناموفق برای دستیابی به یک توافق صلح همچنان اصرار دارد که کنترل اوضاع را در دست دارد، عملا از پشت فرمان به کناری منتقل و به مسافری در جنگ ایران تبدیل شده است. او با تلاش برای القای این تصور که همچنان همهچیز تحت کنترلش است و با انکار واقعیتهای پیچیده میدانی، تنها دستیابی به یک توافق را دشوارتر کرده است.»
بهنوشته این نشریه محدود بودن توانایی ترامپ در تعیین مسیر جنگ، شامگاه یکشنبه آشکار شد؛ زمانی که اسرائیل و جمهوری اسلامی برای نخستین بار از زمان آغاز آتشبس در اوایل آوریل، بار دیگر به تبادل آتش پرداختند.
پس از حملات اسرائیل به بیروت در روز یکشنبه، حملاتی که ترامپ گفت از آنها «خوشحال نیست»، سپاه پاسداران موجی از موشکهای بالستیک را به سوی اسرائیل شلیک کرد. این موشکها رهگیری شدند و گزارشی از تلفات یا خسارت به زیرساختها منتشر نشد.
پس از حمله موشکی سپاه، ترامپ تلاش کرد نشان دهد که کنترل اوضاع را در دست دارد و اعلام کرد از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خواهد خواست که به این حملات پاسخ ندهد.
ترامپ به روزنامه فایننشال تایمز گفت: «من تصمیم میگیرم. همه تصمیمها را من میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست.»
اما اسرائیل در نهایت حملات تلافیجویانه خود را انجام داد.
یحیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران ۱۱ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرد. هیچ کشوری در جهان که برای خود احترام قائل باشد چنین حملهای را تحمل نمیکند و اسرائیل نیز چنین نخواهد کرد. اسرائیل اکنون در حال هدف قرار دادن سایتهای پرتاب موشکهای زمینبهزمین ایران است.»
ترامپ دوشنبه خواستار برقراری فوری آتشبس میان دو طرف شد و در حال حاضر تبادل آتش متوقف شده است.
با این حال، جمهوری اسلامی هشدار داده که هرگونه تجاوز ادامهدار، از جمله در جنوب لبنان، با «اقدامات بسیار شدیدتر و کوبندهتر» مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، اسرائیل نیز تاکید کرده که به نبرد با حزبالله ادامه خواهد داد و اگر جمهوری اسلامی بار دیگر دست به حمله بزند، پاسخی قاطع و ویرانگر به تهران خواهد داد
بهنوشته فارین افرز، در شرایطی که ترامپ مشتاق دستیابی به یک توافق صلح و جلوگیری از بازگشت به جنگی تمامعیار است، به نظر میرسد جمهوری اسلامی به خوبی دریافته که میتواند هم از بنبست موجود بر سر تنگه هرمز و بحران انرژی ناشی از آن و هم از عملیات اسرائیل در لبنان به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده کند.
اوفر شلاح، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) وابسته به دانشگاه تلآویو، به فارین افرز گفت: «تهران معادله جدیدی در خاورمیانه ایجاد کرده است؛ معادلهای که در آن حمله اسرائیل به حزبالله میتواند موجب حمله از خاک ایران به اسرائیل شود.»
در این تحلیل تاکید شده که این وضعیت نشاندهنده دشواریهایی است که ترامپ همچنان در تلاش برای هدایت مجموعهای پیچیده و درهمتنیده از بحرانهای خاورمیانه با آن روبهرو خواهد بود. هرچند آمریکا نزدیکترین متحد اسرائیل محسوب میشود، اما به نوشته فارین افرز نفوذ واشینگتن بر رهبران اسرائیل محدودیتهای مشخصی دارد.
کاخ سفید همچنان در بیانیههای خود از «حق دفاع اسرائیل از خود» در موضوع لبنان حمایت میکند، اما این بحران برای ترامپ به یک دردسر تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که او به دنبال راهی برای خروج از جنگ ایران است؛ جنگی که محبوبیت او را کاهش داده و ممکن است به حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آسیب بزند.
دولت ترامپ تلاش زیادی کرده تا درگیری لبنان را از جنگ ایران جدا نشان دهد، اما جمهوری اسلامی دستیابی به هرگونه توافق صلح را منوط به توقف خصومتها در لبنان کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته به سناتورها گفت: «ما تلاش میکنیم مذاکرات لبنان و اسرائیل را موضوعی جدا و مستقل از ایران ببینیم، اما ایران میخواهد همه این مسائل را با هم گره بزند.»
ترامپ همچنین از تشدید عملیات اسرائیل علیه حزبالله ابراز نارضایتی کرده است، اما نتانیاهو ملاحظات داخلی خاص خود را دارد.
بهنوشته فارین افرز، نخستوزیر اسرائیل که برای آینده سیاسی خود میجنگد، در شرایطی قرار دارد که محبوبیتش در آستانه انتخابات در پاییز پیش رو بهشدت کاهش یافته است. او با فشار داخلی شدیدی روبهروست تا مبارزه با حزبالله را ادامه دهد و درخواستهای واشینگتن برای کاهش شدت عملیات را نادیده بگیرد.
ساکنان شمال اسرائیل، که بیشترین آسیب را از حملات حزبالله متحمل شدهاند، از منتقدان جدی نتانیاهو هستند و از او خواستهاند رویکردی حتی سختگیرانهتر اتخاذ کند.
این دیدگاه تنها محدود به شمال اسرائیل نیست.
بر اساس نظرسنجی منتشرشده از سوی موسسه مطالعات امنیت ملی در اواخر ماه مه، اکثریت اسرائیلیها ( ۵۹ درصد) معتقدند اسرائیل باید نبرد با حزبالله را تشدید کند.
بهنوشته فارین افرز، تلاشهای ترامپ برای وادار کردن نتانیاهو به عقبنشینی از عملیات لبنان، با هدف جلوگیری از تخریب فرصتهای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، عملا موضع تهران را تقویت میکند؛ موضعی که بر غیرقابل تفکیک بودن این مسائل تاکید دارد.
فارین افرز سپس تاکید کرده که واقعیت نیز این است که جنگ لبنان و جنگ ایران به شکل بنیادینی به یکدیگر گره خوردهاند. از همان روزهای نخست آتشبس جنگ ایران مشخص بود که لبنان به مشکلی جدی برای ترامپ و مانعی بر سر راه هر توافق نهایی تبدیل خواهد شد.
به|نوشته این نشریه، آتشبس تقریبا فروپاشید زیرا آمریکا و اسرائیل در ابتدا حاضر نبودند لبنان را بخشی از توافق بدانند.
در نهایت اسرائیل و لبنان در اواسط آوریل با یک آتشبس موافقت کردند، اما وضعیت همچنان متشنج باقی ماند و از آن زمان تاکنون تبادل آتش میان حزبالله و ارتش اسرائیل ادامه داشته است.
حزبالله که هم به عنوان یک نیروی سیاسی و هم یک سازمان مسلح نفوذ گستردهای در لبنان دارد، درخواستها برای خلع سلاح را رد کرده است.
اوفر شلاح به فارین افرز گفت: «آنچه نتانیاهو و اسرائیل اکنون درک کردهاند این است که از نگاه رییسجمهوری ترامپ، جنگ تمام شده است و تنها چیزی که اکنون برای او اهمیت دارد، دستیابی به نوعی توافق با ایرانیهاست تا بتواند اعلام کند جنگ پایان یافته است.»
شلاح معتقد است پس از موفقیت عملیات ژانویه که به دستگیری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری وقت ونزوئلا منجر شد، ترامپ تصور کرد در ایران نیز فرصتی برای دستیابی به یک «پیروزی آسان» به دست آورده است.
به گفته شلاح، «سناریو مادورو» هرگز در ایران محقق نشد و ترامپ اکنون ظاهرا علاقه خود را از دست داده و میخواهد از این پرونده عبور کند اما همانگونه که روسای جمهوری پیشین آمریکا نیز بارها تجربه کردهاند، جنگهای خاورمیانه عادت دارند به باتلاقهایی تبدیل شوند که خروج آسانی از آنها وجود ندارد.
