جو بنت، پسر لیندزی فورمن، فرزند زوج بریتانیایی زندانی در ایران، گفت شرایط آنها در زندان اوین از هر زمان دیگری بدتر شده و از دولت بریتانیا خواست تلاش بیشتری انجام دهد. او گفت آنها با تهدید به اعدام روبهرو شدهاند و در شرایط سوءتغذیه و بدون دسترسی به درمان رها شدهاند.
پیکر این معترض ۲۰ ساله در حالی که ۱۸ دی با شلیک تیر جنگی به پایش مجروح و زنده بازداشت شده بود، پس از یک ماه بیخبری مطلق، صبح ۲۰ بهمن به خانوادهاش تحویل داده شد.
ماموران اداره آگاهی شهرک ویرانی از توابع شاندیز، بامداد همان روز با تلفن همراه پدر علی تماس گرفته و از او خواستند برای شناسایی و تحویل پیکر پسرش به سردخانه آرامستان «بهشت رضا» در مشهد مراجعه کند.
ماموران در همین تماس در پاسخ به پرسش پدر علی از سرنوشت فرزندش به او گفتند «او در جریان اعتراضات جانباخته است و پیکرش بیش از یک ماه است در سردخانه نگهداری میشود».
منابع نزدیک به خانواده حیدری که پیکر را دیدهاند به ایراناینترنشنال گفتند آثار ضرب و جرح بر روی پیکر او، شکستگی بینی و از همه مهمتر جای حفره گلوله در سمت چپ پیشانی او نشان میدهد برخلاف ادعای جانباختن علی در جریان اعتراضات، ماموران او را در دوره بازداشت به شدت شکنجه کرده و سپس با شلیک تیر خلاص به سرش، کشتهاند.
به گفته همین منابع، «دو نشانه آشکار دیگر بر پیکر علی به وضوح نشان میداد تنها چند روز از به قتل رسیدن او گذشته است».
منابع مطلع گفتند علی صبح پنجشنبه به آرایشگاه رفته بوده و تهریش کوتاهی داشته، اما ریشهای صورت او به طرز آشکاری بلند شده بود که نشان میدهد «او مدتها پس از بازداشت در ۱۸ دی زنده بوده و علاوه بر این، وضعیت ظاهری پیکر او نشان میداد چند روز بیشتر از قتل او نگذشته است».
بازداشت در بلوار هفت تیر
علی، متولد هفتم فروردین ۱۳۸۴ در شهرک ویرانی شاندیز و ساکن مشهد، اگر اواسط بهمنماه به دست ماموران جمهوری اسلامی به قتل نرسیده بود، ۴۰ روز دیگر، ۲۱ ساله میشد.
این جوان که در یک کارگاه خراطی کار میکرد، ۱۸ دی همراه با هزاران نفر دیگر در بلوار هفتتیر مشهد در اعتراضات مردمی حاضر شد.
به گفته شاهدان، حدود ساعت ۹ شب، تیراندازی ماموران سرکوب به جمعیت زیادی از معترضان که حوالی کلانتری هفتتیر جمع شده بودند، شروع شد.
بنا بر روایت یکی از معترضان که از کشتار مردم جان سالم به در برده است، «در همان لحظات اولیه تیراندازی، گلولهای جنگی به پای علی اصابت کرده و او تعادلش را از دست داده و به زمین افتاده است».
به گفته این روای، در همین حین گوشی همراه علی از جیبش میافتد و او (راوی) آن را از زمین برمیدارد و جایی پناه میگیرد: «پای علی خونریزی داشت، ما نتوانستیم او را عقب بکشیم، نیروهای سرکوب بالای سر علی رسیدند، او را بلند کردند و کشان کشان با خود بردند.»
۳۳ روز ناپدیدسازی قهری
از لحظه بازداشت در شامگاه ۱۸ دی تا بامداد ۲۰ بهمن، هیچ اطلاعی از محل نگهداری، وضعیت جسمی یا سرنوشت علی به خانواده او که پیگیر سرنوشتش بودند، داده نشد.
خانواده علی که خبر مجروح شدن و بازداشت او را از شهروندی که گوشی همراه او را در دست داشت گرفته بودند، به هر دری زدند تا خبری از سلامت او و نهاد بازداشتکنندهاش بگیرند.
هیچ نهادی از وزارت اطلاعات گرفته تا اطلاعات سپاه، نیروی انتظامی و آگاهی، مسئولیت بازداشت او را نپذیرفتند و خانواده ناچار بیمارستانها و دادگاهها و سردخانهها را هم گشتند.
تنها پاسخ به خانواده این بود: اطلاعی نداریم.
انکار سیستماتیک اطلاع از سرنوشت شهروندی که ماموران امنیتی جلوی چشم شاهدان بازداشتش کرده بودند، مصداق بارز جرم بینالمللی «ناپدیدسازی قهری» است که با هدف ایجاد رعب و وحشت در دل خانواده انجام شد.
این انکار عامدانه اطلاع از سرنوشت یک بازداشتی، یک پیام روشن داشته و دارد: حکومت راه هر پیگیری حقوقی را میبندد و خانواده را در تاریکی مطلق رها میکند؛ تاریکیای که میتواند بستری برای اعدام فراقضایی باشد.
پایان تلخ ۳۳ روز بیخبری
خانواده علی صبح زود دوشنبه ۲۰ بهمن پس از تماس مامور آگاهی عازم «بهشت رضا» شدند: «در سردخانه هیچ مامور امنیتیای حضور نداشت. تنها چند کارمند آرامستان آنجا بودند.»
اما همین کارمندان پیام امنیتیها را منتقل کردند: «به خانواده گفته شد حق ندارند پیکر را به حرم امام رضا ببرند.»
این منع در شهری که برای بسیاری از خانوادهها، وداع در حرم یک سنت مذهبی است، برای نزدیکان علی معنای روشنی داشت: کنترل کامل بر روایت مرگ، کنترل کامل بر صحنه وداع، و جلوگیری از هرگونه تجمع یا انتشار تصویر.
پیکری که گواهی جنایت میدهد
پیکر علی، با توجه به روایت شاهد عینی از شیوه بازداشت او و شرایط ظاهریاش در روز بازداشت، پرده از جنایتی کنار زد که در طول دوران بازداشت رخ داده و دستگاه سرکوب آن را انکار میکند.
صورت علی کبود بود و بینی او شکسته بود. شواهدی که نشاندهنده ضرب و شتم شدید پیش از قتل این معترض بازداشتی مجروح است.
اما علاوه بر جای زخم گلوله روی پای او، چیزی که نشانه آشکار قتل فراقضایی علی است، اثر یک سوراخ گلوله در سمت چپ پیشانی اوست: «وضعیت زخم نشان میداد که شلیک از فاصله نزدیک و احتمالا با اسلحه کمری انجام شده بود.»
دو نشانه دیگر، خانواده را به این نتیجه رساند که علی آن یک ماه را در بازداشت نیروهای امنیتی بود و در روزهای آخر پیش از تحویل پیکرش به قتل رسیده است: «علی پنجشنبه آرایشگاه رفته و اصلاح کرده بود و تهریش بسیار کمپشتی داشت. ریش او بلند شده بود و پیکرش هم در وضعیتی بود که نمیخورد یک ماه از مرگش گذشته باشد.»
خاکسپاری با حضور لباسشخصیها
پیکر این جانباخته در زادگاهش «ویرانی» به خاک سپرده شد. مراسم تدفین با حضور گسترده مردم و البته حضور پرشمار نیروهای لباسشخصی برگزار شد: «در حین برگزاری مراسم خاکسپاری، لباسشخصیها قصد داشتند چند تن از شرکتکنندگان را در حاشیه مراسم بازداشت کنند، اما با مقاومت مردم ناکام ماندند.»
اما نیروهای امنیتی روز دوم خانواده را تهدید به لغو مراسم یادبود کردند که در یکی از مساجد ویرانی برگزار شد که «با این حال، با وساطت بزرگان فامیل مراسم برگزار شد».
بحران اطلاعرسانی و بیخبری افکار عمومی
شهرام سدیدی، فعال سیاسی اهل مشهد و ساکن بریتانیا، که نخستین بار خبر بازداشت و ناپدیدشدن علی را منتشر کرد، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت که معتقد است بیخبری افکار عمومی از بازداشت این معترض کار حکومت را برای کشتن او آسانتر کرد: «اگر خبر بازداشت او زودتر به ما میرسید تا دربارهاش اطلاعرسانی کنیم شاید فشار افکار عمومی باعث میشد حکومت نتواند او را به این شیوه بیرحمانه به قتل برساند.»
سدیدی هشدار داد که گزارشهای میدانی نشان میدهد در مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی و روزهای بعد از آن، بیش از هزار نفر و شاید چند هزار نفر بازداشت شدهاند اما حتی درباره کمتر از یکدهم آنها اطلاعرسانی نشده است و خطر ناپدیدسازی قهری شمار بیشتری از بازداشتیها هست: «خانوادهها اغلب تجربه برخورد با ماموران امنیتی را ندارند و این تهدید آنها را که اگر اطلاعرسانی کنید برای عزیز شما گران تمام میشود، باور می کنند و این موجب میشود درباره شمار قابل توجهی از بازداشتیها هیچ خبری منتشر نشود.»
او گفت همین وضعیت این خطر را در پی دارد که جان شمار بیشتری از معترضان در بازداشت با قتل حکومتی از دست برود: «من در روزهای اخیر پیامهای زیادی از کسانی گرفتهام که میگویند عزیز آنها پس از بازداشت ناپدید شده است، اما نااگاهی که با ترس از وحشیگری کنترلنشده حکومت تشدید شده، آنها را از اطلاعرسانی بازداشته است و این موضوع در این اوضاع بسیار نگرانکننده است.»
این تشکل جمعه ۲۴ بهمن در کانال تلگرام خود نوشت امیرحسین کارگران، نوجوان ۱۷ ساله، که در جریان اعتراضات سراسری دیماه زخمی شده بود، در بهمنماه جان خود را از دست داد.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ضمن استفاده از هشتگ «نیمکتهای خالی» برای گرامیداشت یاد دانشآموزان کشتهشده، بر «پایان فوری خشونت، تضمین امنیت جانی کودکان و آزادی تمامی بازداشتشدگان» تاکید کرد.
در ادامه این پیام آمده است: «خون کودکان بیگناه محصول مستقیم سرکوب بیرحمانه است. هر نیمکت خالی فریاد خاموش نسلی است که با تیر و وحشت از حق زندگی، امنیت و آموزش محروم شده و یادآور نسلی است که با خشونت، آیندهاش ربوده شد.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
۲۳ بهمن، پارلمان اروپا در قطعنامهای ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتبار مردم ایران هشدار داد کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
این نهاد خواستار مستندسازی مستقل این موارد از سوی نهادهای سازمان ملل، حفظ شواهد برای پیگردهای احتمالی آینده و پیگیری روند پاسخگویی از طریق سازوکارهای قضایی بینالمللی شد.
جاویدنام آریا شوقی تکمهداش، ۱۷ ساله
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران شامگاه ۲۳ بهمن اعلام کرد آریا شوقی تکمهداش، نوجوان ۱۷ ساله، یکی دیگر از قربانیان دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی در اعتراضات اخیر بوده است.
بر اساس این گزارش، شوقی تکمهداش ۱۸ دی در فردیس کرج کشته شد.
این تشکل همچنین از ادامه بازداشت ایلیا کرمی، نوجوان ۱۷ ساله اهل دالاهو و از پیروان آیین یارسان، خبر داد و افزود با گذشت ۳۵ روز از دستگیری، هنوز اطلاعات دقیقی درباره مکان نگهداری، وضعیت جسمی و سرنوشت او منتشر نشده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان تداوم بازداشت کرمی و بیاطلاع نگه داشتن خانواده او را قاطعانه محکوم کرد و افزود: «بازداشت کودکان، محروم کردن خانوادهها از حق اطلاع، و نگهداری افراد زیر ۱۸ سال در شرایط نامعلوم، نقض آشکار حقوق کودک، آزادیهای بنیادین و تعهدات بینالمللی دولت ایران است.»
۱۹ بهمن، این تشکل در بیانیهای اعلام کرد در جریان انقلاب ملی ایرانیان، ۲۰۰ دانشآموز به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی کشته شدند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان تاکید کرد نیمکتهای خالی در مدارس یادآور جنایات جمهوری اسلامی و سیاستی هستند که «کودک را از کلاس به گورستان فرستاد».
گزارشها همچنین از بازداشت خشن کودکان و نوجوانان در جریان اعتراضات اخیر و بیخبری مطلق خانوادهها از وضعیت آنان حکایت دارند.
به گزارش وبسایت «استریت ارو نیوز» (Straight Arrow News)، شبکه اجتماعی ایکس بهرغم تحریمهای اقتصادی ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی، به دهها حساب کاربری مرتبط با مقامهای ایرانی و نهادهای دولتی این کشور خدمات پریمیوم ارائه کرده است؛ موضوعی که میتواند نقض تحریمهای آمریکا تلقی شود.
در این گزارش آمده است: «از آنجا که ایکس برای ارائه خدمات پریمیوم نیازمند اشتراک پولی است، به احتمال زیاد از این افراد و گروههای ایرانی پول دریافت کرده است، که میتواند نقض احتمالی تحریمهای اقتصادی آمریکا باشد.» خدمات پریمیوم شامل نشان آبی تایید، امکان انتشار پستهای طولانیتر، بارگذاری ویدئوهای بلندتر و مشارکت در درآمد تبلیغاتی است.
به نوشته این وبسایت خبری، یافتههای این گزارش نخستینبار توسط نشریه «وایرد» (Wired) منتشر شد. این رسانه اعلام کرد ایکس به درخواست اظهار نظر پاسخ نداده است. با این حال، ساعاتی پس از انتشار گزارش، ایکس بدون توضیح، نشان آبی چهار حساب از پنج حسابی را که وایرد درباره آنها پرسش کرده بود حذف کرد، اما سایر حسابهایی که نامی از آنها برده نشده بود، همچنان نشان تایید خود را حفظ کردند.
در میان حسابهای مورد اشاره، نام غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه حکومت ایران، دیده میشود. حسابی با نام کاربری @ejei_org به او نسبت داده شده است. اژهای پیشتر در سپتامبر ۲۰۱۰ از سوی وزارت خزانهداری آمریکا تحریم شده بود؛ زمانی که بهعنوان دادستان کل و وزیر اطلاعات فعالیت میکرد و به نظارت بر بازداشت، ضربوشتم و شکنجه معترضان متهم شده بود. او در پنجم ژانویه (۱۵ دی ماه)، همزمان با اعتراضات اخیر، در ایکس نوشت: «این بار به اغتشاشگران هیچ رحم نخواهیم کرد…»
همچنین حسابی منتسب به علی لاریجانی، مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی، که بیش از ۱۳۰ هزار دنبالکننده دارد، در گزارش ذکر شده است. لاریجانی ماه گذشته بهدلیل نقش خود بهعنوان یکی از «معماران سرکوب خشونتآمیز معترضان مسالمتآمیز» از سوی وزارت خزانهداری آمریکا تحریم شد. رسانههای دولتی از جمله خبرگزاری تسنیم و پرستیوی نیز دارای حسابهای تاییدشده در ایکس بودهاند.
پروژه شفافیت فناوری در گزارش خود تاکید کرده است که ایلان ماسک، مالک ایکس، در حالی بهطور علنی از معترضان ایرانی حمایت کرده که همزمان اجازه داده حسابهای تاییدشده وابسته به حکومت ایران پیامها و تبلیغات رسمی درباره اعتراضات را بازتاب دهند. کتی پاول، مدیر این پروژه، به وایرد گفته است: «اینکه ایلان ماسک نهتنها به این افراد تریبون میدهد، بلکه از طریق اشتراکهای پریمیوم پول آنها را میگیرد و محتوایشان را تقویت میکند، به این معناست که او در عمل تحریمهایی را که آمریکا و دولت ترامپ اعمال کردهاند، تضعیف میکند.»
ایکس تا زمان انتشار گزارش استریتارو نیوز به درخواست این رسانه برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
بر اساس این گزارش، شبکه «افق» جمهوری اسلامی تصاویر نتانیاهو، داوید بارنئا، رییس موساد، ئسرائیل کاتس، وزیر دفاع، ایال زامیر، رییس ستاد کل ارتش، تومر بار، فرمانده نیروی هوایی، شلومی بیندر، رییس اطلاعات نظامی و ایتزیک کوهن، رییس اداره عملیات ارتش اسرائیل را با نشانه هدفگیری منتشر کرده است. مجری برنامه نیز به زبان عبری گفته است: «ما زمان مرگ شما را تعیین خواهیم کرد، منتظر ابابیل باشید»؛ اشارهای به پهپاد ساخت ایران.
این اقدام در حالی صورت گرفته که تهران و واشینگتن در حال مذاکراتی درباره برنامه هستهای ایران هستند. تایمز اسرائیل مینویسد دیپلماتهای آمریکایی و ایرانی هفته گذشته در عمان گفتوگوهای غیرمستقیم برگزار کردهاند و همزمان تنشها میان دو طرف ادامه دارد. دونالد ترامپ نیز بار دیگر هشدار داده است که در صورت عدم دستیابی به توافق، شرایط «بسیار دردناک» خواهد بود.
در واکنش به این تحولات، ارتش اسرائیل پیامی به زبان فارسی منتشر و از ایرانیان خواست برای «هرگونه همکاری» با موساد از طریق کانالهای رسمی ارتباط برقرار کنند. این پیام در حساب فارسیزبان ارتش اسرائیل در شبکه ایکس منتشر شد و شامل نام کاربری یک حساب تلگرامی وابسته به موساد بود.
همزمان، تایمز اسرائیل گزارش داده که نامه تبریک آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، به مناسبت سالگرد انقلاب اسلامی ایران با موجی از انتقاد روبهرو شده است. این نامه که از سوی رسانههای رسمی ایران منتشر شد، «گرمترین تبریکات» دبیرکل را به تهران ابراز کرده بود.
سخنگوی سازمان ملل در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرده بود این نامه بخشی از یک رویه معمول برای همه کشورهای عضو در روز ملیشان است و به معنای تایید سیاستهای جمهوری اسلامی نیست. با این حال، برخی تحلیلگران و گروههای حقوق بشری این اقدام را «بیملاحظه» و «مشروعیتبخش به رژیم سرکوبگر» توصیف کردهاند.
پیش از این، روزنامه معاریو در گزارشی درباره تحولات اخیر منطقه، روزهای آتی را «حساس و سرنوشتساز» توصیف کرد و نوشت طبق ارزیابیهای اسرائیل، ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در نهایت تصمیم خواهد گرفت به ایران حمله کند.
معاریو چهارشنبه ۲۲ بهمن گزارش داد ارزیابیها در اسرائیل حاکی از آن است که مذاکرات تهران و واشینگتن به توافق نمیانجامد و آمریکا ناچار خواهد شد از قدرت نظامی خود علیه جمهوری اسلامی استفاده کند.
این روزنامه با اشاره به سفر نخستوزیر اسرائیل، به واشینگتن برای دیدار با ترامپ و همچنین احتمال از سرگیری اعتراضات مردم ایران به مناسبت چهلمین روز کشته شدن جاویدنامان انقلاب ملی افزود روزهای پیشرو تعیینکننده خواهد بود.
معاریو ادامه داد: «مساله این است که در آمریکا میخواهند با درجه اطمینان بالایی بدانند که اقدام نظامی به نتایج مورد نظر منجر میشود؛ یعنی برچیدن برنامه هستهای ایران و توان موشکهای بالستیک آن. ضربه به حاکمیت، در این چارچوب، دستاوردی اضافه [بر موارد اصلی] تلقی میشود.»
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی و واکنش احتمالی حکومت ایران بالا گرفته است.
وزارت دفاع اسرائیل ۲۲ بهمن از آزمایشهای جدید روی سامانه پدافند هوایی «فلاخن داوود» با همکاری آژانس دفاع موشکی آمریکا خبر داده است.
شاهزاده رضا پهلوی پنجشنبه ۲۳ بهمن در پیامی خطاب به مردم ایران گفت گردهماییها، شعارهای شبانه و دیوارنویسیها نشان داده است جمهوری اسلامی نتوانسته در اراده شهروندان برای بازپسگیری ایران خللی ایجاد کند.
او اعلام کرد ۲۵ بهمن، همزمان با «روز جهانی اقدام»، ایرانیان خارج از کشور به خیابانها میآیند تا صدای ملت ایران را به گوش جهانیان برسانند.
شاهزاده رضا پهلوی از مردم داخل کشور خواست ۲۵ و ۲۶ بهمن ساعت هشت شب از خانهها و پشتبامها با سردادن شعار، خواست خود را فریاد بزنند و اتحادشان را به نمایش بگذارند.
او تاکید کرد با «ارادهای شکستناپذیر» بر حکومت پیروز خواهند شد و پیمان او همراهی تا پیروزی نهایی است.
شاهزاده رضا پهلوی پیشتر ۱۳ بهمن در ایکس نوشت ۱۴ فوریه برابر با ۲۵ بهمن «روز جهانی اقدام» در همبستگی با انقلاب شیروخورشید ایران است و از ایرانیان خواست برای واداشتن جامعه جهانی به اقدام عملی به خیابانها بیایند.
او با اشاره به سرکوب گسترده در ایران گفت حکومت با «کشتار و خشونت افسارگسیخته» تلاش کرده اراده ملت را در هم بشکند اما شکست خورده است. به گفته او، با وجود کشتار دهها هزار ایرانی و قطع اینترنت برای پنهان کردن جنایتها، مردم همچنان در برابر گلولهها ایستادهاند.
شاهزاده رضا پهلوی با تاکید بر پایان یافتن «دوران ترس» و نزدیک بودن «دوران آزادی»، از همه کسانی که به آزادی ایران باور دارند خواست ۱۴ فوریه در همبستگی با مردم ایران به پا خیزند و افزود همبستگی جهانی اهمیت تعیینکننده دارد و وقتی مردم متحد بایستند، دولتها ناچار به شنیدن خواهند شد.
او ۲۲ بهمن نیز برای گردهماییهای ۱۴ فوریه در مونیخ، لسآنجلس و تورنتو از هممیهنان خواست با یکصدایی و انضباط، نماینده شایسته ملت ایران باشند.
پیام شهبانو فرح پهلوی
شهبانو فرح پهلوی نیز ۲۳ بهمن در شبکه ایکس نوشت در روزهای دشوار، خود را شریک اندوه خانوادههای قربانیان و زخمیشدگان حوادث اخیر ایران میداند و زندانیان را نیز از یاد نبرده است. او با ابراز افتخار به ایرانیان آزادیخواه، برای مجروحان آرزوی بهبودی کرد و نوشت: «از صمیم قلب و با تمام وجود، خود را شریک غم و رنج آنان میدانم.»
او با اشاره به دوری از ایران افزود به کسانی که با شجاعت برای آیندهای روشن ایستادگی میکنند افتخار میکند و ابراز اطمینان کرد که نور بر تاریکی پیروز میشود و ایران به آزادی و آرامش خواهد رسید.
شهبانو همچنین یادآور شد هزاران نفر همچنان در زندانها در رنج و بیعدالتی به سر میبرند و اندیشه آنان پیوسته با او است.
