یک منبع دیپلماتیک اسرائیلی به اسرائیلهیوم گفت که جلو انداختن سفر بنیامین نتانیاهو به واشینگتن لزوما به معنای انعطاف آمریکا در مذاکرات با جمهوری اسلامی نیست. این منبع گفت که نشانهای از چنین تغییری در آمریکا دیده نمیشود
کوشنر و ویتکاف شنبه ۱۸ بهمن از ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن بازدید کردند.
سیانان گزارش داد این بازدید به دعوت برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) و با هدف «قدردانی» از نظامیان آمریکایی مستقر در منطقه انجام گرفت.
این اقدام نشان میدهد با وجود از سرگیری مذاکرات تهران و واشینگتن، دولت ترامپ همچنان به آرایش نظامی خود در منطقه توجه چشمگیری دارد.
حضور نظامی ایالات متحده در منطقه طی هفتههای اخیر و همزمان با بررسی گزینههای حمله به ایران افزایش یافته است.
پیشتر، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در گفتوگو با پیبیاس اعلام کرد واشینگتن بهدنبال دستیابی به توافقی با تهران است، اما درباره پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش، از جمله در حوزه هستهای و موشکی، تردید دارد.
او تاکید کرد: «ایران یک چالش واقعی است؛ چالشی که نهتنها به خاورمیانه، بلکه به کل جهان مربوط میشود.»
تمجید ویتکاف از «صلح از مسیر قدرت»
ویتکاف ۱۸ بهمن در شبکه ایکس نوشت به همراه کوپر و کوشنر با ملوانان و تفنگداران دریایی حاضر در ناو آبراهام لینکلن، گروه رزمی آن و یگان هوایی ناو دیدار کرده است.
او افزود این نیروها امنیت آمریکا را حفظ میکنند و پیام «صلح از مسیر قدرت» ترامپ را محقق میسازند.
ویتکاف همچنین از دیدار با خلبانی خبر داد که یک پهپاد جمهوری اسلامی را که با «نیتی نامشخص» به ناو لینکلن نزدیک شده بود، سرنگون کرد.
۱۵ بهمن، «موسسه مطالعه جنگ» گزارش داد حکومت ایران با هدف به نمایش گذاشتن تواناییهای خود و همچنین ارزیابی واکنشهای دفاعی آمریکا، دو عملیات شناسایی-آزمایشی علیه نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس انجام داده است.
ترامپ ۱۷ بهمن در مصاحبه با خبرنگاران، مذاکرات تهران و واشینگتن در مسقط را «بسیار خوب» توصیف کرد.
او افزود گفتوگوها میان دو طرف در روزهای آینده ادامه خواهد یافت.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال تهدیدهای اخیر خود درباره اقدام نظامی احتمالی علیه ایران را تکرار کرد و هشدار داد: «اگر آنها به توافق نرسند، پیامدها بسیار شدید خواهد بود.»
مذاکرات عمان نخستین دور گفتوگوها میان دو طرف از زمان جنگ ۱۲ روزه بود.
چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ بهمن در دوحه گفت حکومت ایران غنیسازی صفر و خروج ذخایر اورانیوم از کشور را نمیپذیرد، اما برای کاهش درصد غنیسازی آمادگی دارد.
پیشتر دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد بنیامین نتانیاهو چهارشنبه ۲۲ بهمن با ترامپ در واشینگتن دیدار میکند و محور آن نیز مذاکرات اخیر با جمهوری اسلامی خواهد بود.
روزنامه نیویورکتایمز ۱۸ بهمن نوشت جمهوری اسلامی در به درازا کشاندن گفتوگوهای هستهای مهارت دارد و اکنون در حال آزمون صبر ترامپ است.
همزمان با پایان مذاکرات مسقط، وزارت خزانهداری ایالات متحده از قرار گرفتن ۱۴ کشتی، ۱۳ نهاد و دو فرد مرتبط با فروش نفت ایران در فهرست تحریمهای آمریکا خبر داد.
دفتر نتانیاهو در بیانیهای اعلام کرد این دیدار چهارشنبه ۲۲ بهمن در واشینگتن برگزار میشود و محور آن مذاکرات اخیر با جمهوری اسلامی خواهد بود.
بر اساس این بیانیه، نتانیاهو معتقد است «هرگونه مذاکرهای باید شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و توقف حمایت از محور ایران باشد».
محور ایران عبارتی است که مقامهای اسرائیلی برای اشاره به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، نظیر حماس، حزبالله، حوثیهای یمن و حشد شعبی، استفاده میکنند.
بیانیه دفتر نخستوزیری اسرائیل یک روز پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در مسقط درباره برنامه هستهای حکومت ایران مذاکره کردند.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
عراقچی ۱۸ بهمن نیز در سخنانی در دوحه گفت جمهوری اسلامی غنیسازی صفر و خروج ذخایر اورانیوم از ایران را نمیپذیرد، اما برای کاهش درصد غنیسازی آمادگی دارد.
او افزود در صورت اقدام نظامی واشینگتن، جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه حمله نمیکند، بلکه پایگاههای آمریکا در این کشورها را هدف قرار میدهد.
در سوی دیگر، ترامپ شامگاه ۱۷ بهمن اعلام کرد مذاکرات تهران و واشینگتن «شروع خوبی» داشته و او «هیچ عجلهای» برای رسیدن به توافق ندارد.
پیام حضور فرمانده سنتکام در هیات مذاکرهکننده آمریکا
ترکیب هیات مذاکرهکننده آمریکا در مسقط با حضور یک چهره غیرمنتظره همراه بود: برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام).
روزنامه واشینگتنپست ۱۸ بهمن در همین رابطه نوشت ترامپ در اقدامی «غیرمعمول»، از فرماندهان نظامی برای پیشبرد دیپلماسی در سطح بالا بهره گرفته است.
علاوه بر کوپر که با لباس نظامی در گفتوگوهای مسقط حضور داشت، دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، نیز در مذاکرات اخیر برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین نقشآفرینی کرد.
واشینگتنپست افزود: «بهکارگیری فرماندهان نظامی - چه بهخاطر دانش و شبکه ارتباطی آنها و چه برای القای این پیام که گزینههای سختتری ممکن است در دستور کار قرار گیرد - نشان میدهد که دولت جمهوریخواه چگونه چارچوبهای سنتی سیاست خارجی و دیپلماسی آمریکا را برهم زده است.»
الیزا ایورز که سابقه فعالیت در حوزه امنیت ملی در دولتهای جورج دبلیو بوش و باراک اوباما را دارد، معتقد است سپردن نقشهای دیپلماتیک به فرماندهان نظامی بیانگر آن است که دولت ترامپ جایگاه دیپلماتهای حرفهای و ابزارهای دیپلماسی را کماهمیت کرده و در عوض، بیش از اندازه به توان نظامی برای مواجهه با چالشهای سیاست خارجی تکیه دارد.
یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی ۱۷ بهمن به خبرگزاری رویترز گفت حضور فرمانده سنتکام میتواند «مذاکرات هستهای غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا را به خطر بیندازد.
ترامپ ۱۷ بهمن تایید کرد مذاکرات تهران و واشینگتن در روزهای آینده ادامه خواهد یافت. با این حال، هنوز تاریخ مشخصی برای دور جدید گفتوگوها اعلام نشده است.
نیویورکتایمز شنبه ۱۸ بهمن گزارش داد جمهوری اسلامی اکنون بار دیگر به راهبردی آشنا متوسل شده است؛ انجام «مذاکراتی طولانی و فرسایشی» درباره برنامه هستهای خود.
این روزنامه افزود در عین حال، با توجه تقویت آرایش نظامی آمریکا در منطقه و نگرانی اسرائیل درباره موشکهای بالستیک ایران، ممکن است این مسیر کوتاهتر از آن باشد که جمهوری اسلامی گمان میکند.
گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشینگتن ۱۷ بهمن در عمان برگزار شد و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، آن را «شروع خوبی» توصیف کرد.
او در مصاحبه با رسانههای ایران گفت: «توافق کردیم گفتوگوها ادامه پیدا کند، اما در پایتختها مشورت خواهیم کرد که چگونه ادامه دهیم. اگر این روند ادامه پیدا کند، میتوانیم در نشستهای بعدی به یک چارچوب محکم برای مذاکرات آینده برسیم.»
عراقچی ۱۸ بهمن بار دیگر مواضع اخیر مقامهای جمهوری اسلامی را تکرار کرد؛ اینکه تهران بر «حق غنیسازی» اصرار دارد و برنامه موشکهای بالستیک قابل مذاکره نیست.
در سوی دیگر، ترامپ شامگاه ۱۷ بهمن به خبرنگاران گفت مذاکرات تهران و واشینگتن «شروع خوبی» داشته و او «هیچ عجلهای» برای رسیدن به توافق ندارد.
او تاکید کرد جمهوری اسلامی نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند و باید این موضوع را بپذیرد.
۱۷ بهمن، خبرگزاری رویترز به نقل از یک دیپلمات منطقهای گزارش داد حکومت ایران در جریان مذاکرات عمان، درخواستهای ایالات متحده را برای توقف غنیسازی اورانیوم در خاک خود رد کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران اعلام آمادگی کرده تا درباره «سطح و درجه خلوص» غنیسازی یا ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای در این حوزه گفتوگو کند.
آزمودن صبر ترامپ
نیویورکتایمز در ادامه به نقل از تحلیلگران گزارش داد اکنون این پرسش مطرح است که آیا ترامپ برای دستیابی به یک توافق صبر و حوصله کافی دارد یا نه؛ در حالی که تهران آشکارا در حال آزمودن میزان این صبر است.
این روزنامه افزود نیروهای آمریکایی جهت آمادهسازی برای آغاز یک جنگ منطقهای احتمالی به زمان بیشتری نیاز دارند و این شرایط، فرصتی برای ادامه گفتوگوها فراهم میکند.
نیویورکتایمز نوشت: «اما اینکه این زمان چقدر است، روشن نیست. تحلیلگران میگویند لحن اولیه ترامپ در حمایت از ایرانیانی که علیه رژیم اعتراض کردند و هزاران نفرشان کشته شدند، اعتبار شخصی او را در معرض آزمون قرار داده و احتمال اقدام نظامی را بهمراتب بیش از گذشته افزایش داده است.»
در همین حال، جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در ایکس نوشت: «وزیر خارجه رژیم ایران، مانند علی باقری و علی شمخانی، بر یک خواسته حداکثری پافشاری کرد و حتی از پذیرش صادرات ذخایر اورانیوم غنیشده و غنیسازی صفر خودداری ورزید.»
برادسکی تاکید کرد: «اگر این [وضعیت] ادامه یابد، هیچ توافقی در کار نخواهد بود.»
پس از مذاکرات مسقط، کاخ سفید خبر داد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی تازه، وضعیت «اضطرار ملی» علیه ایران را تمدید کرده و سازوکاری جدید برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که با جمهوری اسلامی دادوستد اقتصادی دارند، ایجاد کرده است.
محمد رییسزاده شنبه ۱۸ بهمن در گفتوگو با روزنامه اعتماد، گفت از آن جا که برخی از این ۵۰ نفر پزشک نیستند و از خانوادههای دیگر جامعه پزشکی و پیراپزشکی مثل پرستاری هستند، نظام پزشکی مسئولیتی در قبال آنها بر عهده ندارد.
او افزود: «تعداد افرادی که ما ابتدا به آن رسیدیم ۳۳ نفر بود که اطلاعرسانی درباره آنها شده بود؛ افرادی که ممکن بود یک ساعت بازداشت بوده باشند. بعد از بررسیها تعداد افرادی که بازداشت بودند دستکم به ۲۳ نفر رسید و با توجه به آزادیهایی که در چند روز گذشته داشتیم این عدد به کمتر از ۱۷ نفر کاهش یافت.»
این آمار حکومتی در شرایطی اعلام شده است که اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد دستکم ۳۰ نفر از کادر درمان در بازداشت هستند. از جمله علی فاخر و صابر دهقان، دو پزشکی که در روزهای گذشته از سوی ماموران امنیتی در ایران بازداشت شدند.
بنا بر اطلاعات رسیده، نسترن، همسر علی فاخر، و دختر او نیز بازداشت شدهاند.
پیشتر بیش از ۱۳۰ پزشک، پرستار و عضو کادر درمان در بریتانیا با انتشار نامهای سرگشاده، پیگرد و مجازات کادر پزشکی در ایران بهدلیل مداوای معترضان مجروح را محکوم کردند.
امضاکنندگان این نامه تاکید کردند: «بیطرفی پزشکی امر سیاسی نیست بلکه تعهدی حرفهای و اخلاقی است.»
آنان مجازات درمانگران بهخاطر نجات جان انسانها را «حملهای به بنیانهای پزشکی» دانستند.
بیش از ۶۰ هزار نفر از کادر درمان درگیر مداوای مصدومان
رییسزاده با ارائه آمارهایی از وضعیت بیمارستانهای کشور در جریان کشتار و سرکوب گسترده معترضان در شامگاه ۱۸ و ۱۹ دی، اعلام کرد بیش از ۶۰ هزار نفر از کادر درمان درگیر مداوای مصدومان بودهاند.
او افزود: «همکاران ما نزدیک به ۱۳ هزار عمل جراحی سبک و سنگین در کشور در تمام مراکز درمانی و در تمام استانها برای این افراد انجام دادهاند.»
ارائه این آمار حکومتی که در نوع خود بیسابقه است، در شرایطی است که ارزیابیهای مستقل حاکی از تعداد بسیار بیشتری از مجروحان در جریان کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی است.
پنجم بهمن، شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه، اعلام کرد ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
در این بیانیه آمده است که شماری از بازداشتشدگان در تهران و شهرستانها بدون محاکمه اعدام شدند و به شماری از مجروحان تیر خلاص زده شد.
تصاویر منتشرشده از سردخانهها نیز نشان دادند تعدادی از شهروندان مجروح، در حالی که در بیمارستانها بستری و تحت مداوا بودند، از ناحیه سر هدف اصابت گلوله قرار گرفتهاند.
تصاویر دریافتی همچنین بهوضوح نشان دادند در مورد برخی اجساد، لولهها و تجهیزات پزشکی مربوط به مانیتورینگ و پایش بیمار، همچنان به بدن متصل بودهاند.
۱۶ بهمن، ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان داد در جریان سرکوب اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی، ماموران مسلح سرکوب به بیمارستان زنان و زایمان آرش در منطقه تهرانپارس تهران حمله کردند، بیماران و همراهان ایشان را به گلوله بستند و از جمله به برخی از مجروحان تیر خلاص شلیک کردند.
در جریان اعتراضات، حکومت از بیمارستانها برای هدف گرفتن مردم نیز استفاده کرد.
در یک نمونه، یک شاهد عینی از شهر گرگان به ایراناینترنشنال گفت در اعتراضهای ۱۹ دی، نیروهای سرکوب از پشتبام بیمارستان پنج آذر به سوی مردم شلیک میکردند.
او گفت شاهد بوده است که یک دختر ۱۵ ساله بهطور مستقیم هدف قرار گرفته و جان باخته است.
عباس عراقچی که برای شرکت در نشست الجزیره به دوحه، پایتخت قطر، سفر کرده، شنبه ۱۸ بهمنماه در مصاحبهای با شبکه الجزیره گفت: «ما به کشورهای همسایه حمله نمیکنیم، بلکه پایگاههای آمریکا در آن کشورها را هدف قرار میدهیم. بین این دو موضوع تفاوت زیادی وجود دارد.»
او افزود: «اگر واشینگتن به ما حمله کند، امکان حمله به خاک آمریکا وجود ندارد، اما به پایگاههای آنها در منطقه حمله خواهیم کرد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در ادامه گفت: «احتمال جنگ همیشه وجود دارد و ما آمادهایم؛ هم برای جنگ و هم برای جلوگیری از وقوع جنگ.»
این اظهارات عراقچی در شرایطی است که جمهوری اسلامی پیشتر در اوایل تیرماه و در واکنش به حملات آمریکا به تاسیسات اتمی خود، پایگاه آمریکا در قطر را هدف قرار داد.
با این حال، همه موشکهای سپاه پاسداران که با اطلاعرسانی قبلی به سمت العدید، پایگاه هوایی ایالات متحده، شلیک شده بود، رهگیری شدند.
در واکنش به این حمله، قطر سفیر جمهوری اسلامی در دوحه را احضار کرد.
درباره موشکها مذاکره نمیکنیم
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین در بخش دیگری از مصاحبه خود به الجزیره گفت: «واشینگتن پس از آن که از طریق تهدید به حملات نظامی به ما فشار آورده بود، کوتاه آمد و به مذاکرات بازگشت.»
عراقچی اضافه کرد: «غنیسازی حق مسلم ماست و باید ادامه یابد و غنیسازی صفر برای ما خارج از چارچوب مذاکرات است.»
به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، میزان غنیسازی به نیاز ایران بستگی دارد و اورانیوم غنیشده از کشور خارج نمیشود.
او افزود: «مذاکره درباره موشکها نه اکنون و نه در آینده، ممکن نیست.»
۱۷ بهمن، یک دیپلمات منطقهای که نامش فاش نشد، به خبرگزاری رویترز گفت ایران در جریان مذاکرات عمان، درخواستهای ایالات متحده را برای توقف غنیسازی اورانیوم در خاک خود رد کرده است.
او افزود که تهران اعلام کرده آمادگی دارد درباره «سطح و درجه خلوص» غنیسازی یا ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای گفتوگو کند.
این دیپلمات گفت که تهران معتقد است به نظر میرسد مذاکرهکنندگان آمریکایی «موضع ایران درباره غنیسازی را درک کردهاند و در قبال خواستههای تهران انعطافپذیری نشان دادهاند».
او همچنین اضافه کرد توانمندیهای موشکی ایران در جریان این مذاکرات در مسقط مطرح نشده است.
پیشتر والاستریت ژورنال به نقل از افراد آگاه از مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گزارش داد که هیچ یک از طرفین از مواضع اولیه خود فاصله زیادی نگرفتند.
بر اساس این گزارش، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به مذاکرهکنندگان آمریکایی اعلام کرد که تهران با توقف غنیسازی یا انتقال آن به خارج از کشور موافقت نخواهد کرد و بدین ترتیب یکی از خواستههای اصلی آمریکا را رد کرد.
به نوشته والاستریت ژورنال، هنوز مشخص نیست که گفتوگوهای جمعه چه تاثیری در یافتن راهحل دیپلماتیک برای برنامه هستهای حکومت ایران خواهد داشت.
پس از مذاکرات جمعه، کاخ سفید اعلام کرد دونالد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی تازه، وضعیت «اضطرار ملی» علیه ایران را تمدید و همزمان سازوکاری جدید برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که با ایران دادوستد اقتصادی دارند، ایجاد کرد.
