اسرائیلهیوم با اشاره به اعتراضات سراسری در ایران نوشت که ترامپ اخیرا پیشنهاد استیون ویتکاف برای از سرگیری مذاکرات با جمهوری اسلامی با میانجیگری عربستان سعودی و عمان را رد کرده و استراتژی تهاجمی فشار اقتصادی و نظامی را برگزیده است.
اسرائیلهیوم نوشت که در حالی که برای پیشبینی نتیجه نهایی موج کنونی اعتراضات در ایران زود است، ارزیابی غالب در ارتش اسرائیل این است که حکومت در این شرایط به حمله به اسرائیل روی نخواهد آورد.
در این نوشته همچنین به سخنان نتانیاهو درباره توافق او با ترامپ درباره موضوعات کلان اشاره شده است.
در همین حال روزنامهٔ لبنانی الاخبار، نزدیک به حزبالله، گزارش داده بود که مقامات لبنانی اطلاعاتی از منابع بینالمللی دریافت کردهاند که نشان میدهد دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در دیدار اخیر خود بر سر حمله به ایران به صورت مشروط به توافق رسیدهاند.
طبق این گزارش،این حمله به اینکه ایران با توافقی جامع درباره برنامهٔ هستهای و پایان دادن به حمایت از گروههای نیابتی در منطقه موافقت نکند، مشروط شده است.
او افزود: «به درخواست هموطنانم، برای رهبری گذار از این استبداد به یک دموکراسی قدم پیش گذاشتهام.»
شاهزاده رضا پهلوی گفت: «نقش من، کمک به هموطنانم برای دستیابی به این هدف است تا از طریق همهپرسی ملی و مجلس موسسان به یک راه حل مسالمتآمیز دست یابد.»
او تاکید کرد: «من در مورد نتیجه نهایی بیطرف هستم، تا زمانی که یک دموکراسی سکولار برقرار شود. من تمام عمرم را برای خدمت به ملتم آموزش دیدهام. من آنجا هستم تا به آنها خدمت کنم و به آنها در دستیابی به این هدف کمک کنم، و بیش از هر زمان دیگری آمادهام تا به محض اینکه شرایط ایجاب کند، وارد ایران شوم و در کنار هموطنانم باشم تا نبرد نهایی را رهبری کنم.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «یک نکته قابل توجه که میخواهم توجه کسانی را که اتفاقات تقریبا نیم قرن پیش در ایران را دنبال کردهاند جلب کنم، نقشی است که بازار، که بورژوازی سنتی است، در سیاست ایران ایفا میکند.»
او با اشاره به ویدیوهای مربوط به پیوستن بازاریان به معترضان، این وضعیت را بیسابقه توصیف کرد.
شاهزاده رضا پهلوی همچنین به استراتژی خود مبنی بر فراخوان پرسنل نظامی برای بر زمین گذاشتن سلاح و پیوستن به مردم اشاره کرد و افزود: «این بخشی از راهحل است تا آنها بتوانند یک استراتژی خروج داشته باشند که ما بهعنوان آشتی ملی به آنها ارائه میدهیم.»
شاهزاده رضا پهلوی این موضوع را بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: «هنگامی که با یک رژیم بسیار بیرحم روبهرو هستید، و وقتی به ثبات پس از فروپاشی برای یک گذار روانتر فکر میکنیم، این موضوع بدون همکاری و مشارکت ضمنی نیروهای نظامی غیرممکن خواهد بود.»
شاهزاده رضا پهلوی افزود نیروهای نظامی به این فراخوان توجه نشان دادهاند. او گفت: «من پیام دیگری برای آنها فرستاده و گفتهام که موضع خود را روشن کنید: شما یا با مردم هستید یا در مقابل آنها میایستید.»
شاهزاده رضا پهلوی گفت که نشانههایی در مورد جداییهای بیشتر از حکومت جمهوری اسلامی مشاهده شده است.
او افزود: «من حدود شش ماه پیش این کمپین را راهاندازی کردم. هزاران متقاضی اعلام کردهاند که مایل به پیوستن به ما و مردم هستند. این فقط به نیروهای نظامی و شبهنظامیِ اخراجی محدود نمیشود. این امر شامل افرادی نیز میشود که در وزارتخانههای دولتی کار میکنند.»
شاهزاده رضا پهلوی اضافه کرد: «همه آنها بخشی از راهحلی هستند که در نهایت این رژیم را به زانو در خواهد آورد.»
شاهزاده رضا پهلوی همچنین درباره آخرین وضعیت علی خامنهای و اینکه آیا او آماده فرار است یا نه، گفت: «کسی چه میداند. اما در هر صورت، این رژیم در حال فروپاشی است و بسیار به سقوط نزدیک شده است.»
او گفت: «در هرجایی که مردم میخواهند آزادیشان را پس بگیرند و آزادی را به کشوری که زمانی آن را داشته بازگردانند، مثل ایران، ما از آن حمایت میکنیم. پیش از سقوط شاه در سال ۱۹۷۹، ایران شریک بسیار خوبی برای ایالات متحده بود و روابط تجاری و سیاسی گستردهای میان دو کشور وجود داشت. امیدوارم مردم ایران دوباره بتوانند آزادی را برای خودشان احیا کنند. ما همیشه از آزادی حمایت میکنیم، نه از دیکتاتوری.»
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمایت از اقدام نظامی آمریکا در ایران گفت:«موضوع، تغییر رژیم نیست. موضوع این است که مردم ایران حق داشته باشند نوع حکومتی را که میخواهند انتخاب کنند. این معنای واقعی دموکراسی است. ما همیشه از آزادی حمایت میکنیم، اما این به آن معنا نیست که آمریکا نیروی نظامی به کشورها بفرستد یا وارد جنگ شود.»
اجماع بر سر «نگرانی از جمهوری اسلامی»، اختلاف بر سر روش
در واشینگتن، هرچند درباره نحوه برخورد با جمهوری اسلامی اختلاف دیدگاه وجود دارد، اما در یک نکته تقریبا همگرایی دیده میشود: نگرانی نسبت به ابعاد هستهای و موشکی برنامههای جمهوری اسلامی.
جمهوریخواهان عموما معتقدند بازدارندگی واقعی تنها از مسیر نمایش قدرت و حفظ آمادگی برای اقدام نظامی به دست میآید. در مقابل، دموکراتها بیشتر بر استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، سازوکارهای نظارتی و نقش کنگره در کنترل تصمیمات جنگی تاکید دارند.
با این حال، هر دو طیف میپذیرند که بیتوجهی به روندهای نظامی و هستهای ایران میتواند پیامدهای امنیتی جدی برای آمریکا و متحدانش داشته باشد و همین موضوع پیام مهمی برای تهران به همراه دارد.
پیوند سیاست داخلی ایران با معادلات امنیتی جهانی
ادامه اعتراضها در ایران باعث شده پرونده جمهوری اسلامی تنها در چارچوب برنامه هستهای یا نقش منطقهای آن تحلیل نشود، بلکه ابعاد حقوق بشری و داخلی نیز بیش از گذشته به سیاست خارجی گره بخورد.
اکنون موضوع ایران در سطحی قرار گرفته که همزمان به چند حوزه مرتبط است: حقوق بشر، ثبات منطقهای، امنیت انرژی و حتی رقابت ژئوپولیتیک میان قدرتهای بزرگ. در چنین شرایطی، نحوه برخورد حکومت ایران با معترضان داخلی میتواند بهطور مستقیم بر نوع نگاه و تصمیمسازیهای بینالمللی تاثیر بگذارد.
هرگونه سرکوب خشن میتواند هزینههای سیاسی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی را افزایش دهد و زمینه را برای فشارهای بیشتر فراهم کند، در حالیکه کاهش تنش داخلی ممکن است به کاهش حساسیتهای خارجی نیز کمک کند.
بازداشت مادورو تنها یک عملیات محدود در آمریکای لاتین تلقی نمیشود، بلکه بخشی از پیامی وسیعتر به کشورهایی است که در واشینگتن بهعنوان چالشگران اصلی سیاست خارجی آمریکا شناخته میشوند؛ از جمله جمهوری اسلامی.
به گزارش خبرگزاری هرانا، دهمین روز اعتراضات سراسری در حالی رقم خورد که طی ۱۰ روز گذشته دستکم ۲۸۵ نقطه در ۹۲ شهر از ۲۷ استان کشور شاهد تجمعات اعتراضی، اعتصابهای صنفی یا کنشهای خیابانی بوده است. بنا بر این گزارش، همزمان ۲۲ دانشگاه نیز صحنه اعتراضات دانشجویی بودهاند.
بر اساس دادههای منتشر شده توسط هرانا، در جریان این اعتراضات دستکم ۳۶ نفر جان خود را از دست دادهاند که چهار نفر از آنان زیر ۱۸ سال بودهاند. در میان جانباختگان، دو نفر نیز از نیروهای امنیتی–انتظامی گزارش شدهاند. هویت محمدرضا کرمی، احسان آقاجانی و علی گلفروش بهعنوان جانباختگان تازه در ۲۴ ساعت گذشته برای هرانا احراز شده است. همچنین دهها مورد مجروحیت در میان معترضان ثبت شده که عمدتاً بر اثر شلیک گلولههای ساچمهای و پلاستیکی بوده است.
در روز دهم، سهشنبه ۱۶ دی، تجمعات اعتراضی در شهرهایی از جمله تهران، مشهد، شیراز، قزوین، بندرعباس، ایلام، زنجان، بروجرد، مرودشت، بابل و شهرکرد گزارش شده است. یکی از مهمترین نمودهای اعتراضات این روز، اعتصاب گسترده بازاریان تهران بود. به گفته هرانا، بخشهایی از بازار بزرگ تهران از جمله بازار طلا و ارز، پارچه، کفاشها و لوازم خانگی بهطور کامل یا نیمهتعطیل بود. این اعتصاب که بدون فراخوان رسمی و بهصورت خودجوش شکل گرفت، در اعتراض به نوسان شدید نرخ ارز، افزایش قیمت طلا، رکود بازار و کاهش قدرت خرید انجام شد.
در پی این اعتصاب، حضور نیروهای امنیتی و انتظامی در ورودیهای بازار و چهارراههای اطراف افزایش یافت و در برخی نقاط از شکلگیری تجمع جلوگیری شد. با این حال، تعطیلی گسترده مغازهها موجب اختلال محسوس در فعالیت روزانه بازار شد و از سوی ناظران بهعنوان نشانهای از پیوند نارضایتیهای اقتصادی با اعتراضات خیابانی ارزیابی شده است.
گزارش هرانا هم از تداوم برخوردهای خشونتآمیز نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف خبر میدهد. استفاده از گاز اشکآور، تیراندازی با سلاح ساچمهای و حمله مستقیم به معترضان از جمله روشهای سرکوب ثبتشده در شبانهروز گذشته بوده است. در عین حال، هرانا تاکید کرده که روایتهای رسمی مقامات درباره برخی جانباختگان با شهادتهای عینی و گزارشهای غیررسمی همخوانی کامل ندارد و همچنان در حال راستیآزمایی است.
یکی از تحولات نگرانکننده روزهای اخیر، کشیدهشدن سرکوب به مراکز درمانی است. بر اساس این گزارش، نیروهای امنیتی شامگاه ۱۳ دیماه به بیمارستان خمینی ایلام وارد شدند و تلاش کردند شماری از مجروحان اعتراضات شهرستان ملکشاهی را بازداشت کنند. به گفته شاهدان، در جریان این اقدام، گاز اشکآور در فضای بیمارستان شلیک شد که موجب ایجاد وضعیت اضطراری و بروز مشکلات تنفسی برای برخی بیماران شد. وزارت بهداشت جمهوری اسلامی اعلام کرده است که این موضوع به دستور وزیر بهداشت در دست بررسی فوری قرار گرفته است.
همچنین گزارشهایی از ورود نیروهای امنیتی به بیمارستان سینا تهران در روز ۱۶ دیماه منتشر شده است. بنا بر این گزارشها، تعدادی از مجروحان اعتراضات در داخل یا اطراف این بیمارستان بازداشت شدهاند؛ رخدادی که به گفته شاهدان باعث ایجاد فضای رعب و اختلال در روند درمان بیماران شده است. تا زمان تنظیم این گزارش، توضیح رسمی شفافی درباره این موارد ارائه نشده است.
در حوزه بازداشتها، هرانا اعلام کرده است که طی ۱۰ روز اعتراضات، دستکم ۲,۰۷۶ شهروند بازداشت شدهاند؛ آماری که به گفته این نهاد حقوق بشری، حداقل تعداد بازداشتهاست و رقم واقعی میتواند بهمراتب بالاتر باشد. تنها در روز دهم، بازداشت یا تایید بازداشت ۸۷۸ نفر گزارش شده است. از جمله، حدود ۲۰۰ زن به زندان کچویی کرج و ۵۰۰ مرد به ندامتگاه مرکزی کرج منتقل شدهاند.
هرانا همچنین از انتشار دستکم ۱۵ ویدیوی «اعترافات اجباری» بازداشتشدگان در رسانههای رسمی یا نزدیک به نهادهای امنیتی خبر داده است؛ ویدیوهایی که به گفته این نهاد، شرایط ضبط و صحت اظهارات مطرحشده در آنها نامشخص است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که تداوم اعتراضات، افزایش شمار جانباختگان و ورود نیروهای امنیتی به بیمارستانها، نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر و امنیت شهروندان در ایران را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
بر اساس این فراخوان، شاهزاده رضا پهلوی از مردم دعوت کرده است که پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دیماه، رأس ساعت ۸ شب، چه در خیابانها و چه از داخل منازل خود، اقدام به سردادن شعار کنند. او اعلام کرده است که این حرکت گام نخست محسوب میشود و بسته به بازخورد این اقدام، فراخوانهای بعدی نیز در ادامه منتشر خواهد شد.
متن پیام شاهزاده رضا پهلوی که سهشنبه ۱۶ دی منتشر شده به شرح زیر است:
«من اولین فراخوان خود را امروز با شما در میان میگذارم و از شما دعوت میکنم که این پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دیماه، همزمان سر ساعت ۸ شب، همگی چه در خیابانها یا حتی از منازل خودتان شروع به سردادن شعار کنید. درنتیجه بازخورد این حرکت، من فراخوانهای بعدی را به شما اعلام خواهم کرد.»
شاهزاده رضا پهلوی در ویديویی که همراه این پیام منتشر کرد خطاب به ملت ایران گفت: «در این چند روز گذشته، من از نزدیک تظاهرات و راهپیماییهای شما را دنبال کردم، بهویژه امروز در بازار تهران. علیرغم سرکوب نظام استبدادی، شما ستودنی هستید و قطعاً توجه کردهاید که ازدحام جمعیت باعث میشود نیروها عقبنشینی کنند و امکان ریزش به سمت شما بیشتر شود. بنابراین مهم است که این انباشت و گستردگی را حفظ کنید.»
پیش از این در ۱۴ دی ماه با قدردانی از شجاعت معترضان در ایران، خواستار تداوم تسخیر خیابانها و ایجاد راهبندان برای جلوگیری از سرکوب شده بود.
شاهزاده رضا پهلوی در ایکس نوشته بود: «مسئله کلیدی، تداوم تسخیر خیابانهاست و ایجاد راهبندان برای جلوگیری و مانعشدن از سرکوب رژیم. انضباط و همبستگی را حفظ کنید. پیروزی از آنِ شماست.»
او گفته بود: « هممیهنانم، درود میفرستم به تکتک شما که شجاعانه در هفتهای که گذشت، خواب را از خامنهای و رژیمش گرفتید. به ویژه میخواهم به نوجوانان و جوانان میهنپرست کشورمان درود بفرستم که من آنها را «نسل وی» برای Victory یا پیروزی مینامم.»
شاهزاده رضا پهلوی سهشنبه ۱۶ دی ماه در مقالهای در روزنامه واشینگتنپست نوشت که جمهوری اسلامی دچار شکاف عمیق شده و جامعه ایران به نقطهای رسیده است که گذار دموکراتیک را ممکن میکند.
در این مقاله، شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به موج اعتراضات سراسری در ایران، از «فرسودگی مشروعیت جمهوری اسلامی» سخن گفته و تاکید کرده است که پس از نزدیک به ۴۷ سال، خواست عمومی جامعه ایران «آزادی» است.
او اعتراضات جاری را محدود به پایتخت ندانسته و نوشته است از بازار بزرگ تهران تا شهرها و روستاهای دورافتاده، شهروندان ایرانی با به خطر انداختن جان خود برای بازپسگیری آیندهشان به میدان آمدهاند. به گفته او، این شرایط نیازمند «شفافیت، آمادگی و رهبری مسئولانه» است؛ نهتنها در داخل ایران، بلکه در سطح بینالمللی.
شاهزاده رضا پهلوی دوشنبه ۱۵ دی ماه نیز در گفتوگویی با روزنامه والاستریت ژورنال با طرح این موضع که «تغییر در ایران در نهایت به دست خود مردم ایران رقم خواهد خورد»، ایده «مداخله به سبک ونزوئلا» از سوی آمریکا را برای ایران ضروری ندانست.
او در این گفتوگو تاکید کرده بود که پاسخگو کردن رهبر جمهوری اسلامی باید در چارچوبی انجام شود که «در اختیار مردم ایران» باشد و دولتهای جهان صرفا باید نقش حمایتی از مبارزه ایرانیان برای رهایی از دیکتاتوری مذهبی ایفا کنند.
