گزارشی از مراکز درمانی ایران؛ افزایش پنج برابری قیمتها، از دارو تا حق ویزیت
افزایش قیمتها در ایران محدود به مواد غذایی نیست، قیمت دارو ۵۰ تا ۴۵۰ درصد، حق ویزیت ۳۰ تا ۱۲۵ درصد و خدمات دندانپزشکی تا ۱۸۰ درصد افزایش یافته است. بیمهها از پرداخت حقبیمه سر باز میزنند و با همه اینها، مرکز آمار میگوید تورم بخش بهداشت و درمان تنها ۳۰ درصد است.
مرکز آمار ایران در آخرین گزارش رسمی خود، افزایش قیمت بخش «بهداشت و درمان» در ۱۲ ماه منتهی به بهمنماه ۱۴۰۳ حدود ۲۹ درصد و تورم نقطه به نقطه این بخش در بهمنماه سال جاری نسبت به بهمنماه ۱۴۰۲ حدود ۳۱ درصد اعلام کرده است.
اما روایت شهروندان از گیلان، اصفهان، فارس، زنجان، خراسان رضوی و سمنان نشان میدهد تنها حق ویزیت پزشکان عمومی، متخصص و فوق تخصص، در بهمنماه سال جاری نسبت به بهمنماه سال ۱۴۰۳ به طور میانگین ۶۰ درصد افزایش داشته است.
این افزایش در بخش خدماتی مانند معاینات تخصصی و چند مرحلهای چشم یا گوارش در بیمارستانهای خصوصی تهران تا ۱۶۶ درصد و در خدمات مشاوره و روانکاوی تا ۸۰ درصد افزایش نشان میدهد.
به طور میانگین، پزشکیان عمومی به صورت آزاد، هر ویزیت را ۱۸۰ هزار تومان انجام میدهند. این حق ویزیت بسته به شهر و محله مطب پزشک عمومی، از ۸۰ تا ۲۵۰ هزار تومان متغیر است.
با وجود بیمه تکمیلی، حدود ۸۰ درصد هزینه آزمایشها از بیماران دریافت میشود
ویزیت پزشکیان متخصص نیز به طور میانگین ۳۲۰ هزار تومان است، این گروه هم مانند پزشکان عمومی از ۲۰۰ هزار تومان تا ۵۰۰ هزار تومان، حق ویزیت متغیری دارند.
در بخش دارو نیز، فهرست قیمتهای اسفندماه سال ۱۴۰۳ نسبت به زمان مشابه سال ۱۴۰۲، نشان میدهد به طور میانگین قیمت داروهای پر کاربرد ۱۷۷ درصد افزایش داشته است.
بعضی داروها افزایش به مراتب بالاتر داشته یا اساسا کمیاب و نایاب شدند. برای نمونه واکسن گارداسیل، که برای پیشگیری از زگیل دستگاه تناسلی کاربرد دارد، اسفندماه سال گذشته با یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان در دسترس بود، اما اکنون کمیاب شده و در صورت وجود، تا ۱۳ میلیون تومان به فروش میرسد، که این یعنی افزایش ۶۲۲ درصدی قیمت این محصول.
افزایش قیمت داروهای پر کاربرد ۵۰ تا ۴۵۰ درصد
برخی از داروها در داروخانههای ایرانی اصطلاحا «بدون نسخه» و پرکاربرد هستند. برای نمونه، آرتلاک ادونسد، قطرهای که برای افراد مصرف کننده لنز چشم ضروری است، سال گذشته ۵۰۰ هزار تومان قیمت داشت، اسفندماه امسال همین محصول با افزایش قیمت ۵۰ درصدی، ۷۵۰ هزار تومان به فروش میرسد، این کمترین افزایش قیمت در ۱۵ قلمی است که ایران اینترنشنال بررسی کرده است.
پماد آ چشمی، دیگر محصول مراقبت چشم که افراد مبتلا به زخم قرنیه یا خشکی چشم ناچارند به طور مداوم از آن استفاده کنند، اسفندماه سال گذشته ۱۳ هزار تومان بود، همین محصول اسفند امسال با نزدیک به ۲۱۰ درصد افزایش، ۴۰ هزار تومان به فروش میرسد.
قیمت داروی سلبرکس فایزر، که برای کاهش درد بیماران مبتلا به دردهای مفصلی نظیر آرتریت روماتوئید تجویز میشود و سال گذشته ۱۰۰ هزار تومان بود، اکنون به ۴۱۳ هزار تومان رسیده است.
آمپول آلتبرل، داروی سرکوب کننده ایمنی است که در درمان بیماری های التهابی کاربرد دارد از اوایل امسال در بازار به شدت کمیاب شده است، در اسفندماه سال گذشته این آمپول به صورت آزاد حدود یک میلیون تومان قیمت داشت. اکنون همین دارو با افزایش ۴۵۰ درصدی، به قیمت پنج میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به فروش میرسد.
تهیه چنین داروهایی برای شهروندان ایرانی که در صورت نداشتن درآمد جانبی، نهایتا ۲۰ میلیون تومان در ماه دریافت میکنند، بسیار دشوار است.
آزمایش و بیمهای که دیگر بیمه نیست
در مورد آزمایشهای پزشکی موضوع متفاوت است. علاوه بر افزایش قیمت خدمات آزمایشگاهی، بحران دیگری که شهروندان با آن دست و پنجه نرم میکنند، بیمصرف شدن بیمه خدمات درمانی است.
به جز تعداد انگشت شماری از مراکز درمانی در هر شهر یا شهرستان، سایر آزمایشگاهها، با اینکه طرف قرارداد بیمهها هستند، اما صراحتا به مراجعین اعلام میکنند خدمات خود را به نرخ آزاد ارائه میدهند و دفترچه بیمه را نمیپذیرند.
از اوائل سال جاری، آن دسته از شهروندانی که بیمه تکمیلیشان پذیرفته میشود، باید پرداخت را در محل انجام دهند و بعد نامهای به بیمه تحویل دهند.
شهروندی در ایران با اشاره به همین موضوع به ایران اینترنشنال گفت با اینکه تمامی حق بیمه تامین اجتماعی و بیمه تکمیلی خود را پرداخت کرده است، اما شرکت بیمه بعد از مدتها رفت و آمد، در نهایت هیچ پولی واریز نکرده است.
در چنین شرایطی، تقریبا تمام هزینه آزمایشات پزشکی، به عهده شهروندان است.
از سوی دیگر، کیفیت خدمات آزمایشگاهی متفاوت است و بسیاری از پزشکان، تنها نتیجه یک آزمایشگاه خاص را میپذیرند که ممکن است در زمینه بیمه، با بیماران همکاری نکند.
تحمل درد دندان از وحشت هزینه
خدمات دندانپزشکی در اسفند ۱۴۰۳، به طور متوسط نسبت به زمان مشابه سال گذشته، ۱۱۰ درصد افزایش پیدا کرده است. شهروندان پر شماری با اشاره به هزینههای بالای زندگی از طرفی و افزایش قیمت خدمات دندانپزشکی، ترجیح دادند با دندان درد بسازند اما به دندانپزشک مراجعه نکنند. موضوع تنها خدمات زیبایی نیست، بلکه خدمات ضروری نیز کنار گذاشته شدند.
مالک یک کارگاه تولیدی که قطعاتی برای شرکتهای لوازم خانگی تولید میکند، با اشاره به کسادی بازار به ایران اینترنشنال گفت: «من که مالک کارگاه هستم و چند کارگر دارم، جرات مراجعه به دندانپزشک ندارم.»
او تاکید دارد در گذشته به طور منظم برای معاینه دندان، به دندانپزشک مراجعه میکرده، اما اکنون با اینکه هشت دندان او نیاز به معاینه دارد، اما از ترس هزینهها و با توجه به برگشت خوردن چکهای کارگاهش، نمیتواند به دندانپزشک مراجعه کند.
شهروند دیگری به ایران اینترنشنال گفت باید بابت عصبکشی، پرکردن و روکش یک دندان، ۱۵ میلیون تومان پرداخت میکرده، اما از آنجا که توانایی مالی نداشته است، دندانپزشک موافقت کرده هزینه را در ۵ قسط بدون سود دریافت کند.
او به درآمد ماهانه ۱۷ میلیونی خود اشاره کرد و با یادآوری هزینههای اجاره، خورد و خوراک و دیگر هزینهها گفت اگر یک دندان دیگرش خراب شود، دیگر توانایی مراجعه به دندانپزشک ندارد، چرا که هم اکنون نیز باید تا پنج ماه آینده با درآمد ۱۴ میلیونی (که سه میلیون آن بابت بازپرداخت قسط دندانپزشکی هزینه میشود) بسازد.
تقریبا تمام آزمایشگاهها از ابتدای امسال، بخش عمده هزینه خدمات را از بیماران دریافت میکنند. بیمههای تکمیلی نیز به بهانههای مختلف از بازپرداخت هزینهها خودداری میکنند
در حال حاضر یک تصویر برداری تشخیصی دندان موسوم به او.پی.جی، ۳۱۶ هزار تومان بدون بیمه هزینه دارد، هزینه همین خدمات سال گذشته ۲۰۰ هزار تومان بود که نشان دهنده افزایش ۶۰ درصدی این سرویس طی یک سال است. بیمهها به دلایل مختلف، مانند خدمات آزمایشگاهی، از پرداخت هزینه عکسهای رادیولوژی هم سر باز مینند.
شهروند دیگری از محله پاسداران تهران به ایران اینترنشنال گفت شب عید ۱۴۰۲، بابت پر کردن هر دندان دو و نیم میلیون پرداخت کرده است، اکنون همان مرکز همان خدمات را هفت میلیون تومان ارايه میکند.
شهروندی دیگری هم از تهران به ایران اینترنشنال گفت در یک مرکز واقع در محله ونک، سال گذشته یک دندان خود را به قیمت ۱۲ میلیون تومان ایمپلنت کرده است، او گفت امسال که برای ایمپلنت کردن دندان دیگر خود به همان مرکز مراجعه کرده، اما به او گفتهاند بابت خدمات مشابهی که سال قبل انجام داده، باید ۲۵ میلیون تومان پرداخت کند.
این شهروند با اشاره به اینکه این ایمپلنتها از برندهای کرهای «دنتیوم» هستند، گفت برندهای آلمانی و سوئیسی در ایران بالای ۵۰ میلیون تومان هزینه دارند.
شهروند دیگری از محله آریاشهر تهران، که از خدمات ارزانتری استفاده میکند به ایران اینترنشنال گفت به دلیل مصرف بالای کورتون، به مرور تعدادی از دندانهای خود را در سالهای اخیر ایملنت کرده است.
او گفت زمستان سال گذشته دو دندان خود را به قیمت ۳۰ میلیون تومان ایمپلنت کرده، اکنون برای ایمپلنت دو دندان دیگر خود مراجعه کرده و این بار به او برای همان کیفیت و خدمات، ۴۵ میلیون تومان قیمت دادند.
عکس رادیولوژی و تقلب بیمهها
عکس رادیولوژی بابت عصب کشی دندان، در محله سهروردی تهران اکنون به صورت آزاد چهار میلیون تومان هزینه دارد.
شهروندی با اشاره به اینکه دارای بیمه پایه تامین اجتماعی و بیمه تکمیلی دی است، به ایران اینترنشنال گفت در خردادماه، با تجویز پزشک، یک عکس رادیولوژی داشته است، اما وقتی در دیماه، دوباره پزشک برای او عکس رادیولوژی تجویز کرده است، بیمه از پرداخت هزینه آن سر باز زده است.
او گفت بیمه از او هزینه کامل یکساله را دریافت کرده، اما اکنون که حق بیمه عکس رادیولوژی را درخواست کرده، به او گفته است هر ۳۶۵ روز، تنها یک بار میتواند از بیمه خود برای عکس رادیولوژی استفاده کند.
شهروند دیگری از مشهد به ایران اینترنشنال گفت به دلیل مشکل تیروئید، به طور دورهای باید آزمایشهایی داشته باشد، اما بیمه دیگر آزمایش تیروئید را تقبل نمیکند.
بیمههای تامین اجتماعی، دیگر عملا به جز در موارد خاص، کاربردی ندارند و شهروندان با پرداخت هزینههای مضاعف، از بیمههای تکمیلی استفاده میکنند، اما همان بیمهها نیز، با اضافه کردن بند و تبصرههایی در قوانین خود، از ارائه خدمات سر باز میزنند.
این موضوع کم کم دامنگیر بیماران خاص هم شده است. خبرگزاری ایلنا اخیرا در گزارشی به نقل از اعظم پناهی مهر عیسیلو، مدیر عامل و عضو هیات مدیره انجمن کلیوی ایران خبر داده است مراکز درمانی دیگر حاضر به انجام خدمات دیالیز با بیمه تامین اجتماعی نیستند.
عیسیلو تاکید کرده است: «بیماران کلیوی، به ویژه هنگامی که دیالیز میشوند، نمیتوانند به سر کار بروند و با مشکلات متعددی مواجه هستند.»
او هزینه دیالیز بیماران را دو میلیون تومان اعلام کرده و گفته است در نبود بیمهها، اکنون انجمن کلیه ایران هزینه دیالیز برخی از بیماران را تقبل کرده است.
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، با اشاره به اعتصاب غذای ناهید شیرپیشه، زندانی سیاسی و مادر دادخواه، نوشت که اعتصاب غذای او پس از اقدام به خودکشی، «شرمی بر وجدان بشریت» و «ننگی بر پیشانی حکومت» است. محمدی، اعتراض به برخورد بیرحمانه با دادخواهان را وظیفه همگانی دانست.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شرایط جسمی ناهید شیرپیشه، مادر دادخواه پویا بختیاری، بهدلیل ادامه اعتصاب غذا و خودداری از پذیرش غذای زندان، نگران کننده است.
پویا بختیاری از کشتهشدگان اعتراضات خونین آبان ۹۸ است. او ۲۵ آبان ۹۸، پس از شلیک گلوله نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به جمجمهاش در فاز چهار مهرشهر کرج کشته شد.
نرگس محمدی، جمعه ۱۰ اسفند در اینستاگرام خود نوشت: «اعتصاب غذای ناهید شیرپیشه پس از اقدام به خودکشی، یک خبر نیست، شرمی است بر وجدان بشریت و ننگی است بر پیشانی حکومت.»
او تاکید کرد: «اعتراض به برخورد بیرحمانه با دادخواهان، وظیفه ماست.»
به گفته یکی از اعضای خانواده بختیاری، شیرپیشه دستکم هشت کیلو از وزن خود را از دست داده و با ادامه حبس در انفرادی زندان زنجان، از نظر روحی نیز در شرایط وخیمی قرار دارد.
او در اعتراض به خودداری مسوولان قضایی از انتقالش به زندان کچویی کرج و بیش از دو سال حبس در انفرادی و قرنطینه، در هفتههای اخیر دو بار اقدام به خودکشی کرده و از دسترسی به خدمات پزشکی محروم مانده است.
به توصیه کارشناسان اگر با کسی یا کسانی روبهرو میشوید که از جملهها و عبارتهایی نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی استفاده میکنند، از آنان بخواهید با پزشک متخصص معتمد، نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فردی مورد اعتماد درباره نگرانیهایشان صحبت کنند. اگر به خودکشی فکر میکنید، در ایران با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳ تماس بگیرید.
نرگس محمدی درباره شرایط ناهید شیرپیشه نوشت: «شرمآور و بیرحمانه است که جمهوری اسلامی هم فرزندان آنها را کشته و هم اعتراضشان را با بازداشت و زندان سرکوب میکند. خبرهای نگران کننده از وضعیت جسمی و روحی و روانی ناهید که منجر به خودکشی و اعتصاب غذای او شده است، غیر قابل تحمل است.»
این فعال مدنی تاکید کرد که در صورت عدم پاسخگویی و تداوم حبس و وضعیت نگران کننده ناهید شیرپیشه، اقدام به اعتراض خواهد کرد.
شیرین عبادی: ناهید شیرپیشه تاوان دادخواهی را با جانش پرداخت میکند
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه نوبل صلح، با اشاره به اعتصاب غذای شیرپیشه، خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط او از زندان شد و در اینستاگرام خود نوشت: «او تاوان دادخواهی را با جان خودش پرداخت میکند. عدم آزادی او بدون شک منجر به فاجعه خواهد شد.»
عبادی تاکید کرد که حتی جنایتکارترین حکومتها، نتوانستند مانع صدای دادخواهی مادران شوند: «در آرژانتین، شیلی، ترکیه و بسیاری کشورهای دیگر وقتی صدای اعتراض و دادخواهی مادران شنیده میشد، جبارترین دستگاههای نظامی یک قدم به عقب میرفتند.»
به گفته این فعال مدنی، در بسیاری از کشورهای جهان، «صدای سرکوب نشدنی مادران»، به جنبشهای اجتماعی «حیات دوباره» داد اما: «در ایران، جمهوری اسلامی که فریادهای "جایگاه زن و مادر در اسلامش" گوش جهان را کر کرده، هیچ خط قرمزی برای اعمال فشار بر مادران دادخواه ندارد.»
منوچهر بختیاری و ناهید شیرپیشه، پدر و مادر پویا، پس از قتل او آشکارا با جمهوری اسلامی مخالفت کردهاند.
شیرپیشه تیرماه ۱۴۰۱ به دست نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان کچویی کرج منتقل شد.
این مادر دادخواه در شهریور همان سال با حکم شعبه اول دادگاه انقلاب کرج، بابت اتهاماتی از جمله «اجتماع و تبانی و تبلیغ علیه نظام» به پنج سال زندان محکوم شد.
شیرپیشه نهم آبان ۱۴۰۱ از زندان کچویی کرج به زندان زنجان منتقل شد.
منوچهر بختیاری نیز پس از دادخواهی برای فرزندش بازداشت، محکوم و زندانی شده و دوران حبس خود را در زندان قزوین سپری میکند.
مهرداد بختیاری، عموی پویا، در ندامتگاه مرکزی کرج و آرین شیرپیشه، دایی پویا هم در زندان اوین در حبس به سر میبرند.
مونا و احمد بختیاری، خواهر و عموی پویا نیز ماه جاری با پروندهسازی علیه خود در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی مواجه شدند.
خانوادههای دادخواه در سالهای گذشته همواره تحت فشار و آزار جمهوری اسلامی قرار داشته و با احکامی همچون حبس، جزای نقدی و مصادره اموال مواجه شدهاند.
یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، در مصاحبه با شبکه ام تیوی این کشور گفت که فرود هواپیمای ایرانی در بیروت به منظور شرکت مسافران آن در مراسم تشییع جنازه حسن نصرالله، با دستور رییسجمهوری لبنان و پس از گرفتن ضمانتهای خارجی انجام شده است.
رجی، پنجشنبه ۹ اسفند تایید کرد که دلیل توقف پروازها از ایران به لبنان، تهدید اسرائیل در مورد هدف قرار دادن فرودگاه بوده و افزود که اطمینان از امنیت مردم، بسیار مهم است.
پنجشنبه ۲۵ بهمن، لبنان به یک هواپیمای ماهانایر از مبدا تهران اجازه فرود نداد و ممنوعیت فرود هواپیماهای ایرانی پس از آن نیز ادامه یافت.
با این حال محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم اسفند در مراسم تشییع جنازه حسن نصرالله، دبیر کل حزبالله و هاشم صفیالدین، معاون او، شرکت کردند.
همزمان، جنگندههای نیروی هوایی اسرائیل با ارتفاع پایین بر فراز مراسم تشییع جنازه پرواز کردند و یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل نیز گفت که این اقدام، پیامی روشن داشته است.
قالیباف در دیدار با نبیه بری، همتای لبنانی خود گفت: «تصمیم دولت لبنان برای قطع پرواز بین ایران و بیروت تحت تاثیر آمریکا است و این مساله باید مرتفع شود.»
خبرگزاری فرانسه، پیش از این و به نقل از یک منبع امنیتی لبنان، دلیل عدم اجازه فرود به هواپیماهای ایرانی را تهدید اسرائیل ذکر کرده بود.
بر اساس این گزارش، آمریکا به بیروت هشدار داده بود که اسرائیل به طور جدی تهدید کرده است این هواپیماها را سرنگون خواهد کند.
با این حال جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، دلیل ممنوعیت پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی به لبنان را تحریمهای بینالملل اعمالشده علیه آنان ذکر کرده است.
پایگاه خبری بلومبرگ از اسقاط شدن کشتی نولان، یکی از چند کشتی هندی تحریم شده از سوی آمریکا به دلیل حمل نفت ایران خبر داد. این کشتی که سال ۱۹۹۸ میلادی ساخته شده، سال ۲۰۱۹ تحریم شده بود.
طبق دادههای بلومبرگ، نولان در یک سال گذشته هیچ محمولهای را حمل نکرده بود.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۰ اسفند منتشر شد، تحریمهای آمریکا باعث شده است کشتیهای دیگری از جمله بلوفینز و آمور، امکان حمل کالا را پیدا نکنند و صاحبان آنها به فکر اسقاط کردنشان افتادهاند تا حداقل درآمدی از ضایعات آنها کسب کنند.
این کشتیها بسیار قدیمیتر از ناوگان معمولی هستند اما به دلیل تقاضای بالا برای حمل نفت روسیه و ایران، همچنان فعالیت میکردند.
بلومبرگ نوشت که شرکتهای فعال در صنعت اوراق کشتی نیز نگران تبعات اوراق کردن این کشتیهای تحریم شده هستند و برخی از آنها در هفتههای اخیر از آمریکا در این باره سوال کردهاند اما پاسخ روشنی نگرفتهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا و وزارت خارجه این کشور، ششم اسفند در چارچوب سیاست فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ، دور جدیدی از تحریمها را علیه بیش از ۳۰ شخص و نفتکش، از جمله چهار شرکت هندی به دلیل نقش داشتن در واسطهگری برای فروش و حمل و نقل فرآوردههای نفتی ایران، اعلام کردند.
۱۸ بهمن نیز وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد یک شبکه بینالمللی را به دلیل نقش آن در انتقال و فروش محمولههای نفتی جمهوری اسلامی، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
این نخستین اقدام واشینگتن پس از دستور اخیر ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای اعمال سیاست فشار حداکثری علیه تهران بود.
گرچه تحریم نفتکشهای مرتبط با ایران از اکتبر سال گذشته آغاز شده اما در ماههای اخیر شدت و هدفمندی آن افزایش یافته است.
از دسامبر ۲۰۲۴، وزارت خزانهداری ایالات متحده تمرکز ویژهای بر هدفگیری ناوگان پنهان نفتکشهای فوق بزرگ حمل نفت خام (VLCC) ایران داشته است.
این نفتکشها با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن معادل دو میلیون بشکه نفت خام، نقشی کلیدی در صادرات نفت ایران ایفا میکنند.
بر اساس دادههای حاصل از سامانههای ردیابی نفتکشها، در پی آخرین دور تحریمهای آمریکا که در ۲۴ فوریه اعمال شد، حدود ۶۲ درصد از مجموع ۱۲۶ نفتکش VLCC فعال در زمینه انتقال نفت ایران در فهرست سیاه قرار گرفتهاند.
در این میان، شماری از این نفتکشهای بزرگ به تازگی بازار ایران را ترک کرده و به سمت حمل نفت روسیه رفتهاند.
علت اصلی این تغییر مسیر، افزایش قابل توجه نرخ کرایه حمل نفت خام روسیه بوده است.
به گزارش بلومبرگ و به نقل از موسسه تحلیلی کپلر، جمهوری اسلامی برای خارج کردن محمولههای نفت خود از کشور و تلاش برای فروش آنها، ممکن است با موانع چشمگیری روبهرو شود، زیرا رقابت برای اجاره و در اختیار گرفتن نفتکشهای غیرتحریمی بین روسیه، ونزوئلا و ایران شدت گرفته است.
رسانههای داخلی گزارش دادند با وجود وعده داده شده و واردات ۵۰ هزار تن سیبزمینی، بازار این محصول تغییری نکرده و قیمت آن کاهش نیافته است. همزمان یک استاد اقتصاد، با اشاره به اختلاف قیمت واردات و صادرات سیبزمینی، علت ایجاد شرایط موجود را به «مافیا» نسبت داد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، جمعه ۱۰ اسفند گزارش داد قیمت سیبزمینی که اواخر دی ماه تا ۷۰ هزار تومان رسیده بود، علیرغم واردات گسترده همچنان کاهش نیافته و این محصول با قیمتی بیشتر از قبل به فروش میرسد.
پس از آن که دهم بهمن، وزارت جهاد کشاورزی از صدور مجوز واردات ۵۰ هزار تن سیبزمینی برای کنترل بازار خبر داد، ۲۳ بهمن، مسعود نمازی، مدیرعامل موسسه جهاد استقلال، در رابطه با واردات سیبزمینی از پاکستان گفت: «سیبزمینی از مرز میرجاوه وارد کشور شد و کیلویی ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان به فروش میرود.»
بررسیهای ایراناینترنشنال بر پایه اطلاعات گمرک جمهوری اسلامی در همان زمان نشان داد از فروردین تا آذر ماه امسال، ۳۰۷ هزار تن سیبزمینی به قیمت هر کیلو ۱۴ هزار تومان از جمله به عراق و افغانستان صادر شده است.
اطلاعات جدیدتر نشان داد که از فروردین تا پایان دی امسال، سیبزمینی ایرانی از مرز میرجاوه به قیمت هر کیلو ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومان، به پاکستان صادر شده است؛ یعنی همان جایی که حالا وزارت جهاد کشاورزی از آن، سیبزمینی را به قیمت کیلویی ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان وارد کرده است.
این واردات به هدف خود -که کنترل بازار بود- هم نرسیده و آنطور که خبرگزاری وابسته به قوه قضاییه نوشته، قیمت سیبزمینی حتی بیشتر از قبل شده است.
مصرف داخلی سیبزمینی در ایران به طور میانگین چهار و نیم میلیون تن در سال برآورد میشود. به عبارتی هر ماه در ایران چیزی حدود ۳۷۴ هزار تن سیبزمینی مصرف میشود.
با فرض واردات ۵۰ هزار تن سیبزمینی، این رقم حتی برای مصرف یک هفته کشور هم کافی نیست.
سوداگری مافیا
حسین راغفر، استاد اقتصاد دانشگاه «الزهرا»، نهم اسفند و در بیستوسومین کنگره حزب اصلاحطلب مردمسالاری، با اشاره به صادرات سیبزمینی به قیمت ۱۵ هزار تومان و واردات آن به قیمت ۳۰ هزار تومان، آن را به «مافیا» نسبت داد.
سخنران موسسه «دین و اقتصاد»، با بیان اینکه این «نهادهای مافیایی» از هر وسیلهای برای کسب درآمد به زیان مردم استفاده میکنند، افزود: «مردم به سفرهشان نگاه میکنند و همه امروز فهمیدهاند که چه کسانی سفره مردم را خالی میکنند.»
راغفر ۲۶ بهمن نیز با دادن هشدار نسبت به افزایش قیمت دلار که به اعتقاد او «خوراک براندازی» است، تاکید کرد: «منافع ملی قربانی منافع الیگارشها و مافیاها شده است.»
بنبست نظام
با خروج سرمایهگذاران خارجی از صنایع ایران، برخی الیگارشها که در جمهوری اسلامی قدرت گرفتند، صنایع کشور را تصاحب میکنند. در یکی از آخرین نمونهها، خانواده مدللها، انحصار خود را در بازار روغنهای خوراکی تثبیت کرد و خانواده کروز نیز نفوذ در ایرانخودرو را تقویت کرد.
جمهوری اسلامی با زنجیره بحران انرژی روبهرو شده است. از طرف دیگر، با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، منابع جمهوری اسلامی به شدت در حال محدود شدن است.
بحران اقتصادی جمهوری اسلامی از ابتدای سال جاری به شکلی شدیدتر از گذشته، در حوزههای مختلف خود را بروز داد.
در تابستان، بحران برق، در زمستان، بحران برق و گاز، افزایش مکرر قیمت دلار، ریزش بازار بورس، خروج سرمایهگذاران خارجی، افزایش قیمت محصولات غذایی و افزایش قیمت، کمیاب و نایاب شدن داروها، تنها نمونههایی از این بحرانها هستند.
این بحرانها نگرانیهای فزایندهای در بدنه جمهوری اسلامی ایجاد کرده و از حسن روحانی و عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور او و از مسئولان سرکوب آبان ۹۸ گرفته، تا مسعود پزشکیان، ريیسجمهوری، نسبت به براندازی و سقوط جمهوری اسلامی هشدار دادهاند.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در مصاحبه با شبکه خبری الجزیره گفت که جمهوری اسلامی برای حفظ نفوذ خود در عراق و سوریه، بهای سنگینی پرداخت کرده و هزینهای که کرده است، بسیار بیشتر از دستاوردهایش بوده است.
فیدان که پیش از انتخاب شدن به عنوان وزارت خارجه، حدود هشت سال رییس سازمان امنیت ترکیه بود، گفت که این موضوع را به قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نیز گفته بوده است.
او در ادامه گفت: «معتقدم که ایران در دوره جدید از تحولات اخیر درسهای بزرگی گرفته است.»
وزیر خارجه ترکیه پیش از این نیز به الحدث گفته بود جمهوری اسلامی از وضعیت جدید درس خواهد گرفت.
رسانههای حکومتی در ایران مانند روزنامه کیهان و خبرگزاری تسنیم، سهشنبه ۲۷ آذر، اظهارات فیدان را «گزافهگویی» و «کنایهآمیز» خواندند.
تهران و آنکارا پس از سقوط دولت بشار اسد وارد تقابلی شدهاند که نشانههای آن را در سخنان مقامات جمهوری اسلامی و ترکیه و نیز برخی رسانههای حامی حکومت در ایران میتوان دید.
فیدان در آذر ماه در واکنش به سخنان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مبنی بر شکست نخوردن «محور مقاومت» و این که سقوط اسد نتیجه برنامهریزی آمریکا و اسرائیل بوده است، گفت که حضور جمهوری اسلامی در سوریه نتوانست از «وقوع یک نسلکشی بزرگ در غزه» جلوگیری کند.
او در مصاحبه با الجزیره تاکید کرد منطقه باید از فرهنگ سلطهجویی یک کشور بر دیگران رها شود: «نه عربها، نه ترکها، نه کردها و نه ایرانیها، نباید به دنبال تسلط بر دیگری، ایجاد مزاحمت یا تهدید باشند.»
وزیر خارجه ترکیه همچنین درباره احتمال حمایت جمهوری اسلامی از گروههای مخالف در کشورهای مختلف گفت که این سیاست درستی نیست و در دنیای امروز دیگر هیچ چیز پنهان نمیماند: «اگر شما با حمایت از یک گروه در کشوری دیگر بخواهید در آن کشور ناآرامی ایجاد کنید، کشور دیگری هم ممکن است در کشور شما از گروهی دیگر حمایت کند و برای شما ناآرامی ایجاد کند.»
وزیر خارجه ترکیه پیش از این خواستار «کنار زدن تفکرات سلطهگر و حکومت بر کشورهای دیگر از طریق نیروهای نیابتی» شده و گفته بود که این اقدامات، واکنش متقابل ایجاد و منطقه خاورمیانه را وارد یک چرخه معیوب میکند.