ترامپ و خامنه‌ای؛ مذاکره یا جنگ؟

حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان و از چهره‌های نزدیک به خامنه‌ای، روز شنبه در سرمقاله‌ای به‌شدت از حامیان مذاکره با آمریکا انتقاد کرده است. وی آن‌ها را «خواب‌زده، مست یا دیوانه» خوانده و حتی به‌طور غیرمستقیم آن‌ها را به ارتباط با دشمن متهم کرده است. این حملات پس از اظهارات علی عبدالعلی‌زاده، رئیس ستاد انتخاباتی پزشکیان، شدت گرفت. عبدالعلی‌زاده اخیرا اعلام کرده بود که «وضعیت کنونی قابل ادامه نیست و حاکمیت به‌سمت مذاکره با آمریکا حرکت می‌کند.» شریعتمداری با رد این ادعا، تأکید کرد که نظر "حاکمیت" بر عدم مذاکره است.

از سوی دیگر، محمدجواد ظریف، معاون پزشکیان و مذاکره‌کننده ارشد برجام، پیش از این با انتشار مقاله‌ای در نشریه «فارن افرز»، آمادگی ایران برای مذاکره با آمریکا را اعلام کرده است. این اقدام ظریف، نشان از تمایل بخش‌هایی از حاکمیت جمهوری اسلامی برای کاهش فشارهای بین‌المللی دارد. با این حال، بسیاری معتقدند که ظریف و دیگر حامیان مذاکره، نمایانگر جناح «نرم» در سیاست‌های خامنه‌ای هستند، در حالی که افرادی مانند شریعتمداری و فرماندهان سپاه، زبان تهدید و تقابل او را بیان می‌کنند.

در فضای بین‌المللی نیز، ریچارد نفیو، معمار تحریم‌های آمریکا علیه ایران، روز پنجشنبه در مقاله‌ای توصیه کرده است که دولت ترامپ باید برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به بمب اتمی، اقدامات جدی‌تری انجام دهد. وی هشدار داده است که حملات آمریکا می‌تواند به‌طور موقت حمایت‌هایی را برای جمهوری اسلامی در داخل ایران جلب کند، اما نارضایتی‌های داخلی ممکن است این حملات را به فرصتی برای تغییر رژیم تبدیل کند. او خواستار آن شده که یک شانس دیگر به دیپلماسی و مذاکره داده شود ولی به طور همزمان آمریکا باید آمادگی برای حمله نظامی به ایران را افزایش دهد و حتی آماده حملاتی مکرر باشد.

نکته کلیدی این است که آیا خامنه‌ای به‌سمت مذاکره خواهد رفت یا تقابل را انتخاب خواهد کرد؟ هرچند برخی نشانه‌ها حاکی از آمادگی جمهوری اسلامی برای مذاکره است، اما مشخص نیست که خامنه‌ای چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد. آیا او تسلیم توافقی سخت‌تر از برجام خواهد شد که محدودیت‌های جدی بر برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران اعمال کند، یا همچنان بر این باور است که مذاکره با آمریکا به معنای از دست دادن نقاط قوت نظام است؟