در حالی که انتظار میرود ایران به اسرائیل حمله کند، ژنرال دیوید پترائوس، رییس سابق سازمان سیا و فرمانده سابق سنتکام، در مصاحبهای اختصاصی به ایراناینترنشنال گفت، جمهوری اسلامی و اسرائیل به دلیل تخریب وسیع ناشی از یک جنگ گسترده، سعی خواهند کرد از جنگی تمامعیار پرهیز کنند.
تنش و جنگ پنهان بین دو کشور، از هفته گذشته و با کشتهشدن اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس، در تهران شدت گرفت. مقامات جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای، وعده دادهاند انتقام سختی خواهند گرفت که بسیاری معتقدند به زودی اتفاق خواهد افتاد.
پترائوس به ایراناینترنشنال گفت: «من فکر میکنم [ایرانیها] باید پاسخ دهند، این یک ضربه عظیم به حیثیت ایران است ... یک شکست بزرگ اطلاعاتی و یک شکست امنیتی است. بنابراین، آنها باید پاسخ دهند. اما من فکر نمیکنم ایران بخواهد وارد یک جنگ واقعی مستقیم و متقابل با اسرائیل شود و صادقانه بگویم، من فکر نمیکنم که اسرائیل هم بخواهد وارد یک جنگ کامل با حزبالله یا با ایران شود. من فکر نمیکنم آنها بخواهند وارد چنین جنگی شوند زیرا آسیب به هر دو طرف بسیار بسیار قابل توجه خواهد بود.»
همزمان با تشدید تنشها، دولتهای منطقه و شماری از کشورهای دیگر در سطح جهان تلاشهای دیپلماتیک خود را برای جلوگیری از حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل که بیم آن میرود باعث کشیده شدن آنها به یک جنگ دیگر در خاورمیانه شود، شدت بخشیدهاند.
منابع اطلاعاتی و نظامی غرب میگویند جزییات و ماهیت انتقام وعده داده شده ایران در این مرحله چندان مشخص نیست اما بسیاری از این نگران هستند که از آخرین حمله تلافیجویانه در فروردین سال جاری جدیتر باشد.
ژنرال پترائوس درباره اهداف احتمالی عملیات ایران گفت: «یک لیست کامل وجود دارد. مطمئنم آنها به همه چیز از تلاش برای ضربه زدن به یک سایت نظامی تا ضربه زدن به زیرساختهای حیاتی یا یک بندر بزرگ یا چیزی شبیه به آن فکر میکنند. اگر این ایدهها عملی شده و موفق انجام شود، اسرائیل مجبور خواهد شد به طرز گستردهای به آن پاسخ دهد، کمابیش شبیه به روشی که به حمله پهپادی حوثیها پاسخ داد. آنها آسیب بزرگی به بندر حدیده در یمن وارد کردند.»
دور فعلی تشدید تنشها در منطقه از چهارشنبه گذشته آغاز شد؛ زمانی که هنیه در حالی که برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان، رییسجمهوری جدید ایران در تهران بود، ترور شد.
انگشت اتهام تهران بلافاصله به سوی اسرائیل نشانه رفت که در چنین مواردی به طور معمول هیچ اظهار نظری نمیکند.
پترائوس درباره عملیات کشتن هنیه گفت: «به نظر من سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل بار دیگر نشان دادند که چقدر به بخشهای مختلف داخل ایران نفوذ کردهاند. محتملترین توضیحی که درباره نحوه انجام این عملیات شنیدهام این است که این نتیجه یک بمب بود که ماهها پیش در مهمانخانهای که هنیه در آن اقامت کرد، کار گذاشته شده بود. این در کشوری که از بسیاری جهات برای سرویسهای اطلاعاتی دیگر، به عنوان یک فضای نفوذناپذیر محسوب میشود، واقعا نمونهای از عملیاتی فوقالعاده است.»
مواضع ایران با حضور پزشکیان تغییر نخواهد کرد
ژنرال پترائوس در پاسخ به سوال ایراناینترنشنال درباره چشمانداز درگیریها در خاورمیانه و اینکه آیا دولت جدید ایران تحت رهبری پزشکیان ممکن است بتواند اوضاع را تغییر دهد، گفت: «جنبههای واقعا نگرانکننده در رفتار جمهوری اسلامی، پهپادها و موشکهایی است که به روسیه میفروشند و حمایت و پشتیبانی تهران از نیروهای مسلح در غزه، حزبالله در جنوب لبنان، شبهنظامیان شیعه در عراق و سوریه و حوثیها در یمن است. من فکر نمیکنم پزشکیان هیچ کنترلی بر این موارد داشته باشد. آنچه که او ممکن است بتواند انجام دهد، کاهش نقش گشت ارشاد برای تحمیل حجاب اجباری است و این در واقع میتواند به مردم اندکی آرامش بدهد. پزشکیان ممکن است همچنین بتواند اصلاحات محدود اقتصادی انجام دهد.»
پزشکیان در جریان تبلیغات انتخاباتی وعده داد که به وضعیت اقتصادی ایران رسیدگی کند. با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند اعمال تغییرات معنادار، بدون انجام تغییرات اساسی در سیاست خارجی منطقهای و برنامه هستهای ایران که در نتیجه آن تحریمهای اقتصادی پایان یابد، تقریبا غیرممکن است.
اما ژنرال پترائوس درباره پیشرفت در گفتوگوهای هستهای و اراده جمهوری اسلامی برای تغییر سیاستهایش در این حوزه، چندان خوشبین نیست.
او هشدار داد دولت بعدی آمریکا ممکن است انگیزه کمی برای نشان دادن نرمش مقابل ایران داشته باشد.
سیاست سختگیرانهتر در دوره بعدی با ترامپ یا هریس
مدیر سابق سازمان سیآیای با اشاره به اینکه تحلیل سیاست دولت بعدی آمریکا بدون دانستن این که چه کسی رییسجمهوری میشود بسیار دشوار است، گفت: «دونالد ترامپ گفته او برخی از تحریمها را دوباره اعمال خواهد کرد. من فکر میکنم هریس هم رییسجمهوری شود، همین کار را خواهد کرد. در ایالات متحده، در سال انتخاباتی، شما طبعا نگران قیمت بنزین در پمپ بنزین هستید و اگر مثلا تحریمهایی اعمال کنند که توانایی ایران برای صادر کردن ۱/۵ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی در روز را محدود کند، قیمت بنزین بالا خواهد رفت.»
پترائوس ایران را «دشمن» ایالات متحده خواند که هدف نهاییاش بیرون راندن این کشور از خاورمیانه است.
با این حال او هشدار داد ترک خاورمیانه برای هیچ رییسجمهوری نه آسان است و نه عملی است: «این تلاش مستمر آمریکا برای ترک خاورمیانه مانند تلاش مایکل کورلئونه (پدرخوانده در فیلم پدرخوانده) برای ترک مافیاست. شما فقط به این ماجرا کشیده میشوید و ممکن است بهتر باشد این را بپذیرید و تعیین کنید که کارآمدترین و موثرترین ساختار نیروها برای تضمین اهداف ما در منطقه چیست و سپس آن را حفظ و حمایت کنید و از ترساندن متحدانی که نگران ترک منطقه از سوی ما هستند، دست بردارید.»
این مقام محلی اوکراین، در پیامرسان تلگرام با بیان این که نیروهای روسیه در حمله صبحگاهی از موشک بالستیک اسکندر استفاده کردند، گفت: «این موشک به دهها خودرو و ساختمانهای مسکونی و برخی ساختمانهای اداری آسیب رسانده است.»
مقامات محلی پیشتر اعلام کردند حمله روسیه به بخش مرکزی شهر خارکیف باعث آتشسوزی شده است.
با وجود گذشت بیش از دو سال از آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، این جنگ ادامه دارد و حملات روسیه همچنان قربانیانی بر جای میگذارد.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه اعلام کرد این کشور در کمتر از دو ماه (از ۱۴ ژوئن تاکنون) ۴۲۰ کیلومتر مربع از خاک اوکراین را تصرف کرده است.
خبرگزاری اینترفاکس روسیه روز سهشنبه این اظهارات شویگو را نقل کرد و منابع مستقل قادر به تایید آن نیستند.
این خبرگزاری همچنین به نقل از وزارت دفاع روسیه گزارش داد نیروهای این کشور روستای تیموفیوکا در منطقه دونتسک در شرق اوکراین را به تصرف خود درآوردهاند.
روسیه از زمان آغاز تهاجم تمامعیار خود به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، این شهر را که کمتر از ۳۰ کیلومتراز مرز خود فاصله دارد، تحت فشار قرار داده است.
وزارت دفاع روسیه روز سهشنبه اعلام کرد والری گراسیموف، رییس ستاد کل ارتش روسیه، از نیروهای این کشور در مناطق جنگی در اوکراین بازدید کرده است.
این وزارتخانه اعلام کرد گراسیموف گزارشهایی را از فرماندهان شنیده و «برای اقدامات بعدی وظایفی را تعیین کرده» است.
وزارت دفاع روسیه مشخص نکرد این بازدید دقیقا در کجا و چه زمانی انجام شده است.
گراسیموف از زمان آغاز جنگ اوکراین به طور مرتب از سربازان روسیه در جبههها بازدید کرده است.
روسیه در جنگ با اوکراین به دستاورد و پیشرفت استراتژیکی نرسیده است اما نیروهایش تقریبا یک-پنجم اوکراین را کنترل میکنند.
دادگاه کیفری بینالمللی دو ماه پیش حکم بازداشت گراسیموف و سرگئی شویگو، وزیر دفاع سابق را صادر و اعلام کرد که «آنان متهم به ارتکاب جنایات جنگی به دلیل هدایت حملات علیه غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی اوکراین» هستند.
روسیه ارتکاب جنایات جنگی در اوکراین را رد میکند.
روزنامه جمهوری اسلامی، از حامیان پزشکیان در انتخابات، در مطلبی به انتقاد صریح از انتصابات او به عنوان رییسجمهوری پرداخت.
این روزنامه با اشاره به علاقه پزشکیان به نهجالبلاغه (نامهها و خطبههای منتسب به امام اول شیعیان) نوشت: «قطعا آقای رییسجمهور میدانند که طبق نظر مولای متقیان، هرگز انسان پرپولی در هیچ جامعهای بدون آن که حق این و آن را ضایع کرده باشد وجود نخواهد داشت. بنابراین، نباید به سخن توجیهگرانه کسانی که میگویند چه اشکالی دارد افراد مرفه و صاحبان ثروت عهدهدار مسئولیتها باشند اعتنا کرد. اینان همان مرفهان بیدرد هستند.»
جمهوری اسلامی در ادامه با اشاره به وعدههای پزشکیان در زمان انتخابات نوشت: «قرار بود شما همکارانی را دور خود جمع کنید که صدای بیصدایان باشند. بدون تعارف باید به شما بگوییم احکامی که در چند روز گذشته صادر کردهاید دارای چنین گرایشی نیست. اگر اعضای کابینهتان هم از همین قماش باشند، باید از همین ابتدا فاتحه دولت چهاردهم را خواند.»
فرمانده سابق اطلاعات سپاه: پزشکیان فقط میخواهد در چارچوب نظام حرکت کند
روز ۱۴ مرداد و دو روز قبل از انتقاد روزنامه جمهوری اسلامی، حسین طائب، رییس سابق سازمان اطلاعات سپاه پاسداران و مشاور عالی فرمانده کل سپاه در دانشگاه سپاه گفت: «دکتر پزشکیان میخواهد دولتی در چارچوب نظام تشکیل دهد.»
طائب که در سومین دوره تربیت و تعالی محسن فخریزاده، ویژه اعضای هیات علمی، فرماندهان و مدیران دانشگاه «امام حسین» سخنرانی میکرد، خاستگاه سیاسی پزشکیان را چنین توصیف کرد: «رهبر معظم انقلاب شناخت کافی نسبت به دکتر پزشکیان دارند. ایشان وامدار دیگران نیست. شاید تفکر اصلاحطلبی داشته باشد اما تعریف او از اصلاحطلبی منحصر به خود اوست و خود را در درون حاکمیت میبیند.»
تیر ۱۴۰۳، در جریان رقابتهای انتخاباتی، مصطفی پورمحمدی، چهره امنیتی نامزد انتخابات زودهنگام در توصیف چهره پزشکیان به نداشتن سابقه سطح بالای سیاسی او پرداخت و گفت: «پزشکیان مربی توانمندی نیست و دیگران او را اداره میکنند. او تفکر منسجمی برای مدیریت عالی کشور ندارد. پزشکیان نه تجربه دارد و نه قدرت جمعبندی و اجماعسازی. [اگر رای بیاورد] حتی در بلوک فکری خودش و طرفدارانش هم دچار پراکندگی خواهد شد. من نگرانم.»
مشابه همین تعبیر را طائب در سخنرانی روز ۱۴ مرداد خود برای پزشکیان به کار برد.
رییس سابق سازمان اطلاعات سپاه در بیان تفاوتهای حسن روحانی، رییس دولت یازدهم و دوازدهم و پزشکیان گفت: «دولت چهاردهم با دولتی که در سال ۱۳۹۲ شکل گرفت کاملا متفاوت است. حجتالاسلام روحانی قبل از ریاستجمهوری ۱۶ سال به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی فعالیت داشت و تصمیمساز برای آقایان [اکبر] هاشمی رفسنجانی و [محمد] خاتمی بود و برای سطح بینالملل برنامه داشت.»
کابینهای که ظریف چید و انتصاب متهمان اقتصادی
پزشکیان برای انتخاب نامزدهای تصدی وزارتخانهها به محمدجواد ظریف ماموریت داد. نتیجه عمل کارگروه ظریف بهطور شفاف اعلام نشد اما این اقدام پزشکیان کمسابقه بود چرا که معمولا روسای جمهور منتخب، خودشان کابینه خود را انتخاب میکنند.
بعد از ماجرای کارگروه ظریف، موضوع انتصاب معاونتهای پزشکیان حاشیهساز شد. تاکنون او دو متهم پروندههای اقتصادی را منصوب کرده است.
یکی از این دو حمید پورمحمدی است که نه تنها در پرونده اختلاس سه هزار میلیاردی متهم که بازداشت هم شد.
پورمحمدی با حکم پزشکیان حالا رییس سازمان برنامه و بودجه شده است.
شهرام دبیری نیز که با حکم پزشکیان حالا معاون پارلمانی ریاست جمهوری شده است، سال ۱۳۹۹ در پرونده فساد شورای شهر تبریز بازداشت شده بود.
تحلیل دو مقام سابق امنیتی جمهوری اسلامی، یعنی طائب و پورمحمدی درباره پزشکیان به نظر نزدیک به واقعیت است و ردپای ظریف در انتصابات پزشکیان به خوبی مشاهده میشود.
تاکنون در انتصابهای او خبری از مدیران تازه نفس نبوده است.