الهه توکلیان، دانشجویی که در اعتراضات با گلوله ماموران یک چشمش را از دست داده، در پستی اینستاگرامی با اشاره به فشارها به خانوادهاش، اخراجش از کار و ممنوعیت ورودش به دانشگاه نوشت: «خوب گوش کن صدای قلبم را و خوب ببین جنایتت را... جنگ تموم نمیشه تا وقتی که دشمن زنده است.»
مقامهای طالبان از کشته شدن یک نفر و مجروح شدن هشت تن دیگر در انفجار در یک مرکز فرهنگی تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران در مزار شریف افغانستان خبر دادند. برخی منابع اما تلفات را بیش از این رقم میدانند.
وزارت داخله (کشور) طالبان اعلام کرد در انفجار روز شنبه ۲۰ اسفند در مرکز فرهنگی تبیان در ناحیه دوم امنیتی شهر مزار شریف، یک نفر کشته و هشت تن زخمی شدهاند.
این گروه تایید کرد که سه کودک نیز در میان زخمی شدهها هستند.
عبدالنافع تکور، سخنگوی وزارت داخله طالبان اعلام کرد که فرد کشته شده محافظ مرکز فرهنگی تبیان بوده است.
مرکز فرهنگی تبیان از نهادهای تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران در مزار شریف افغاستان است.
یک منبع به افغانستان اینترنشنال گفته که این انفجار همزمان با برگزاری مراسم «روز ملی خبرنگاران» در این مرکز رخ داده است.
طلوعنیوز، تلویزیون شمشاد و خبرگزاری پژواک به طور جداگانه اعلام کردهاند خبرنگارانشان در این انفجار زخمی شدهاند.
نهاد حامی رسانههای آزاد افغانستان با ابراز نگرانی شدید خود اعلام کرد که خبرنگاران در افغانستان مصونیت جانی ندارند و «نهادهای ذیربط توجه لازم را در این زمینه نمیکنند».
هنوز هیچ فرد یا گروهی مسوولیت این انفجار را به عهده نگرفته است.
همزمان با ادامه مسمومسازی دانشآموزان در روز شنبه ۲۰ اسفند در استانهای مختلف از جمله خوزستان، کردستان، گیلان و ...، ستاد حقوق بشر قوه قضاییه جمهوری اسلامی ضمن تکرار ادعاهای قبلی خود اعلام کرد «کمتر از ۱۰ درصد از دانشآموزان» مسموم شده، «یک ماده محرک» را استنشاق کردهاند.
بر اساس گزارشها روز شنبه دانشآموزان مدارس مختلف از جمله یک دبیرستان در باغملک، دو مدرسه در اهواز، یک مدرسه در سیاهکل گیلان و یک مدرسه در آبادان هدف حمله شیمیایی قرار گرفتند و شماری از آنان، به دلیل وخامت حالشان به بیمارستان منتقل شدند.
لیستی از اسامی مدرسههایی که دانشآموزان آنها روز ۲۰ اسفند مسموم شدند:
۱- آبادان، مدرسه دخترانه صدیقه کبری
۲- آبادان، مدرسه دخترانه دکتر معین
۳- اهواز، مدرسه دخترانه دو شیفت کوثر و ستایش پردیس
۴- باغملک، مدرسههای دخترانه عفت و فروغ
۵- دشتستان، مدرسه دخترانه خدیجه کبری (وحدتیه)
۶- سنندج، مدرسههای دخترانه بعثت و پویش
۷- سیاهکل، دبیرستان دخترانه فاطمیه
گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دانشآموزان مدرسه دخترانه دو شیفت کوثر و ستایش در پردیس اهواز، دانشآموزان مدرسه صدیقه کبری در آبادان و دانشآموزان دبیرستان دخترانه فاطمیه شهر سیاهکل، در استان گیلان، هدف حمله شیمیایی قرار گرفته و مسموم شدند.
در همین حال حبیب حیبر، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، گزارشها درباره مسمومیت تعدادی از دانشآموزان در یکی از دبیرستانهای باغملک را تایید کرد.
او جزییات بیشتری درباره این موضوع ارائه نکرد.
صبح امروز ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شدند که تعدادی از دانشآموزان در یکی از مدارس باغملک را نشان میدادند. بر اساس این ویدیوها، دانشآموزان هدف حمله شیمیایی قرار گرفتند.
از سوی دیگر محمد محمدی، رییس دانشگاه علوم پزشکی آبادان، از بروز علایم مسمومیت در تعدادی از دانشآموزان مدرسه دخترانه معین این شهر خبر داد.
او گفت که ۱۶ نفر از این دانشآموزان در بیمارستانهای بهشتی و طالقانی تحت درمان قرار گرفتند و تعدادی از آنان مرخص شدند.
حملات شیمیایی به مدارس در ایران از حدود سه ماه پیش آغاز شده است و بر اساس گزارشها، تا به حال دستکم دو هزار دانشآموز در بیش از ۲۵ استان مسموم و در بيمارستان بستری شدهاند.
با این حال ستاد حقوق بشر قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران در گزارشی درباره مسمومیت دانشآموزان مدعی شد: «کمتر از ۱۰ درصد از دانشآموزان، یک ماده محرک را که از نوع گازهای جنگی خطرناک و کشنده نبوده، استنشاق کردند و ۹۰ درصد دیگر نیز تحت تاثیر آثار روحی و روانی و اضطراب قرار گرفتند.»
این ستاد در عین حال اعلام کرد «بد حال» شدن دانشآموزان در ۵۲ مدرسه و ۲۵۰ کلاس درس گزارش شده است.
کارشناسان میگویند شرایط فرونشستی که در حال حاضر در ایران رخ داده «فوق بحرانی» است. به گفته علی بیتاللهی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه و شهرسازی ایران، فرونشست زمین زندگی جمعیتی بیش از ۳۹ میلیون نفر را در معرض خطر قرار میدهد.
بیتاللهی که در سالهای گذشته هم درباره خطرات فرونشست زمین هشدار داده، در جدیدترین مصاحبه خود مساحت تقریبی پهنههای فرونشستی کشور را بر اساس آخرین ارزیابیهای صورت گرفته و تجمع تمام نقشههای موجود، حدود «۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار، تقریبا معادل ۱۱ درصد مساحت سرزمینی ایران» اعلام کرد.
به گفته این کارشناس، تعداد جمعیت در معرض خطر فرونشست زمین در کشور حدود ۳۹ میلیون نفر تخمین زده شده است که نزدیک به «۴۹ درصد جمعیت کل کشور» را شامل میشود.
بیتاللهی یادآور شد: «تعداد ۳۸۰ شهر و ۹ هزار و۲۰۰ روستا در معرض خطر فرونشست زمین واقع شدهاند که در برخی موارد مساحت کل شهرها و در برخی موارد بخشی از محدودههای شهری در زونهای فرونشستی قرار گرفتهاند.»
او همچنین از تهران، خراسان رضوی و اصفهان بهعنوان استانهایی نام برد که دارای بیشترین جمعیت در معرض خطر فرونشست زمین هستند و در میان این سه هم، خراسان رضوی از نظر وسعت پهنههای فرونشستی در رتبه اول قرار دارد.
نکتهای که کامران داوری، عضو هیات علمی گروه علوم و مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد هم در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا بر آن تاکید کرده و گفته است از برخی مناطق دشت مشهد فرونشستهای بسیار زیادی گزارش میشود.
به گفته داوری، فرونشست در دشت مشهد از حداقل سه سانتیمتر در اکثر نقاط دشت تا محدوده خطرناک ۱۵ الی ۱۷و نیم سانتیمتر (شمال غرب شهر مشهد) ثبت شده است؛ در حالی که مقدار فرونشست کنترل شده در کشورهایی همچون ژاپن، ایالات متحده و چین «یک سانتیمتر در سال» است.
او با تاکید بر این که فرونشستهای کمتر از این عدد هم در دنیا بحران تلقی میشود، گفت: «فرونشستی که ما در کشور و مشهد مشاهده میکنیم فوق بحرانی است.»
فرونشستها تبعات زیستمحیطی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی فراوانی دارند که گاهی میتوانند ادامه حیات را در یک منطقه جغرافیایی تهدید کنند.
بر اساس دادههای نقشه پهنهبندی کیفی آب زیرزمینی و نمودار هدایت الکتریکی محدوده مطالعاتی که نشاندهنده میزان املاح محلول در آب است، در مشهد از سال ۸۰ تا ۹۹ مساحت محدودههای دارای کیفیت آب خوب به شدت کاهش یافته و مساحتهای دارای کیفیت آب متوسط و نامناسب به طور مستمر در حال گسترش است.
داوری از این گسترش با صفاتی چون «بسیار خطرناک و نگران کننده» یاد میکند: «اگر هدایت الکتریکی آب از عدد هزار و ۵۰۰ فراتر رود نشان دهنده این است که این آب دیگر برای شرب مناسب نیست. متاسفانه در حال حاضر در مناطق شرقی مشهد هدایت الکتریکی (میزان املاح محلول در آب)، سه هزار، چهار هزار و پنج هزار ملاحظه میشود.»
کارشناسان فرونشست زمین را به عنوان پدیدهای غیرقابل برگشت بررسی میکنند که یکی از عوارض دائمیاش مرگ آبخوانها، از بین رفتن کشاورزی، زراعت و باغداری، تبدیل دشتها به کویر و ایجاد شکافهایی عمیق و خطرزا در سطح زمین است.
از خشکسالیهای ممتد و استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی در کنار نبود مدیریت مسوولانه، به عنوان دلایلی یاد میشود که فرونشست زمین را در ایران به مرحله فوق بحرانی رسانده است.
سخنگوی کانون صنفی معلمان ایران درباره وارد کردن اتهام «ناامنسازی روانی» به فعالان مدنی از سوی رسانههای حکومتی گفت که نهادهای امنیتی در حال پروندهسازی جدید برای فعالان صنفی هستند.
محمد حبیبی در واکنش به گزارش سایت امنیتی مشرق درباره «ناامنسازی روانی جامعه» به وسیله فعالان صنفی پس از مسمومسازی دانشآموزان، نوشت که نهادهای امنیتی قصد دارند برای فعالان صنفی و مدنی پروندههای جدید بسازند.
او در اینستاگرام خود نوشت: «اتاق فکر نهادهای امنیتی در حال فرافکنی مسوولیت خود در موضوع مسمومیت دانشآموزان و پروندهسازی جدید برای فعالان صنفی و مدنی است.»
حبیبی تاکید کرد: «عصبانیتشان قابل درک است. آنها به خوبی میدانند که نهادهای مدنی و صنفی و جنبشهای اجتماعی مرکز مقاومت جمعی برای محافظت از دستاوردهای جنبش مهسا هستند.»
او در پایان نوشت: «همچون گذشته در دفاع از فرزندانمان و دستاوردهایشان ایستادهایم. پیام ما برای آنها روشن است. عقبنشینی نمیکنیم.»
سایت مشرق نیوز روز ۱۶ اسفند در گزارشی نوشته بود که عبارت «حملات شیمیایی» درباره مسمومسازی دانشآموزان را «اولین بار» سازمان مجاهدین خلق استفاده کرده: «این کد عملیاتی از سوی هستههای آلوده در شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان نیز مورد استفاده قرار گرفته تا به اصطلاح به شبکه مادر علامت داده باشد. این نور بالا زدن از سوی عناصر میدانی به سر شاخه بیرونی باعث تابیدن یک نور گسترده بر تمامی ارکان شبکه شده است.»
وزارت کشور در ایران هم پیش از این مسمومسازی دانشآموزان را به گروههای مخالف جمهوری اسلامی نسبت داده بود.
در همین حال تلویزیون جمهوری اسلامی اعترافات اجباری برخی از افراد بازداشت شده در این زمینه در استان فارس را منتشر کرده است.
وزارت کشور جمهوری اسلامی پیش از این از بازداشت چند نفر در شش استان خوزستان، آذربایجان غربی، فارس، کرمانشاه، خراسان رضوی و البرز به اتهام مسمومسازی دانشآموزان خبر داده بود.
همزمان با اطلاعیه وزارت کشور، مجید میراحمدی، معاون امنیتی وزیر کشور، گفت: «برخی موارد مسمومسازی دانشآموزان جنبه غیرمعاندانه داشته و آنان (عاملان) ارشاد شدند.»
این سخنان بازتاب گستردهای یافت و کاربران فضای مجازی آن را به معنای اذعان جمهوری اسلامی به دست داشتن نیروهای حامی حکومت یا نیروهای امنیتی در این حملات دانستند.
بر اساس آمار گردآوریشده از سوی ایراناینترنشنال، روز سهشنبه ۱۶ اسفند بیش از ۵۰ مدرسه و روز دوشنبه ۱۵ اسفند بیش از ۱۲۰ مدرسه و روز یکشنبه ۱۴ اسفند بیش از ۸۰ مدرسه در سراسر ایران هدف حمله شیمیایی قرار گرفتند.
گزارش سالانه شرکت امنیتی «کسپرسکی» نشان میدهد ایران در بین کشورهای خاورمیانه و آفریقا در صدر فهرست بیشترین قربانیان تعقیبافزار قرار دارد. این شرکت در سال ۲۰۲۲ در مجموع هزار و ۷۵۴ قربانی را در ایران شناسایی کرده است.
بر اساس گزارش کسپرسکی، مجموع تعداد قربانیان تعقیبافزارها در سال ۲۰۲۲ در جهان ۲۹ هزار و ۳۱۲ نفر بوده است. آماری که در مقایسه با سال پیش از آن، کاهشی نسبی را نشان میدهد.
این افراد تنها از بین مشتریان کسپرسکی شناسایی شدهاند و بر همین اساس تعداد کل قربانیان تعقیبافزارها در جهان بسیار بالاتر از عدد مورد اشاره است.
سازمان «ائتلاف علیه تعقیبافزار» (Coalition Against Stalkerware) تعداد قربانیان سالانه این برنامههای جاسوسی را حدود یک میلیون نفر تخمین میزند.
تعقیبافزارها (Stalkerware) برنامههایی هستند که با نصب شدن روی دستگاه موبایل یا کامپیوتر یک فرد، بدون اطلاع او، دادههای خصوصی مانند موقعیت مکانی، پیامکها، تصاویر، ویدیوها، فهرست مخاطبان و محتوای پیامهای رد و بدل شده در ایمیل و پیامرسانهایی مانند واتساپ و تلگرام را برای شخص تعقیب کننده ارسال میکنند.
روسیه با ثبت هشت هزار و ۲۸۱ مورد، بیشترین قربانی تعقیبافزار در جهان را به خود اختصاص داده است و پس از آن، برزیل با چهار هزار و ۹۶۹ و هند با هزار و ۸۰۷ قربانی در جایگاه دوم و سوم قرار دارند.
به این ترتیب ایران چهارمین کشور دارای بیشترین قربانی تعقیبافزار در جهان به حساب میآید.
در خاورمیانه هم پس از ایران، کشورهای ترکیه با ۷۵۵ مورد و عربستان سعودی با ۶۱۲ مورد در ردههای دوم و سوم قربانیان تعقیبافزار قرار گرفتهاند.
گزارش کسپرسکی تاکید میکند کاربران سیستمعامل اندروید به نسبت کاربران آیاواس و گوشیهای آیفون بیشتر در معرض تعقیبافزارها قرار میگیرند که این مساله به دلیل بستهتر بودن اکوسیستم اپل نسبت به گوگل است.
با وجود این در صورتی که مهاجم امکان دسترسی فیزیکی به گوشی قربانی را داشته باشد، نصب تعقیبافزار روی هر دستگاهی ممکن است.
با آن که استفاده از تعقیبافزار در بسیاری از کشورها ممنوع نشده است اما نصب چنین برنامههایی روی تلفن هوشمند یا کامپیوتر دیگران بدون اطلاع آنها جرم محسوب میشود.