مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، رییس مجلس در توییتر نوشت که در دو روز اخیر ۷ نیروی نظامی و امنیتی در جریان اعتراضات سراسری کشته شدهاند. او افزود: «از جهت راهبردی، نظام عمدا به سمت سرکوب حرکت نکرده و نخواهد کرد.»
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی با تقدیر از «حماسه» مردم ایران در چهلمین روز خیزش سراسری خود علیه جمهوری اسلامی، از ایرانیان خواست در بزرگداشت کوروش عهد ببندند که کشور خود را بار دیگر به صادرکننده اصول آزادی و حقوق بشر تبدیل کنند.
شاهزاده رضا پهلوی در این پیام گفت: «به عنوان یک ایرانی افتخار میکنم که ۲۵ قرن پیش، به دست کوروش کبیر، کشور ما اولین گهواره حقوق بشر در جهان شد. کشوری که متاسفانه امروز سرکردگانش بیشترین عناد را با آزادی و حقوق بشر دارند.»
او افزود: «شما هممیهنانم در چهلم انقلابتان حماسهای دیگر آفریدید.بیاییم در بزرگداشت کوروش بزرگ، عهد خودمان را با آیندهای روشن و کشوری ببندیم که بار دیگر صادرکننده اصول آزادی و حقوق بشر باشد، و نمونهای برای همه جهانیان.»
در چلمین روز کشته شدن مهسا امینی، خیابانهای شهرهای مختلف ایران صحنه اعتراضات گسترده مردمی بود.
از سوی دیگر،جوانان محلات تهران با انتشار بیانیهای ضمن اشاره به چهلم نیکا شاکرمی، نوجوان کشتهشده در اعتراضات، از مردم خواست از پنجشنبه هرروز ساعت۱۶ به خیابان بیایند.
این گروه با اشاره به نزدیک بودن زادروز کوروش بزرگ نوشت: «هفته دوم آبان را برای آخوندها و مزدورانشان به جهنم تبدیل میکنیم.»
سازمان عفو بینالملل در گزارشی اعلام کرد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات روز چهارشنبه، دستکم هشت نفر را در دستکم چهار استان کشتند.
سازمان عفو بینالملل در گزارشی اعلام کرد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات سراسری روز چهارشنبه، دستکم هشت نفر را در دستکم چهار استان کشتند
جاوید رحمان پنجشنبه در نشستی خبری گفت: «مقامهای ایران خشن و سرکوبگرند اما نمیتوانند جلوی جوانان و جنبشها را بگیرند.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در پاسخ به خبرنگار ایران اینترنشنال نیز شرایط اینترنت در ایران را «بسیار نارحتکننده» توصیف کرد.
جاوید رحمان در نشست خبری خود گفت: «حکومت ایران روزنامهنگاران را هدف سرکوب قرار داده و هربار که اعتراضاتی صورت میگیرد اینترنت را مختل میکند.»
جاوید رحمان در اشاره به لزوم تحقیق و بررسی نزدیک درباره آنچه که در ایران میگذرد گفت: «من الان باید در ایران باشم تا بتوانم به سوالات درباره حقوق بشر در این کشور پاسخ دهم. مقامهای ایران به من اجازه ندادند از این کشور دیدار داشته باشم.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در ارتباط با تعداد معترضانی که در ایران کشته و زخمی شدهاند گفت: «شک ندارم آمار کشتهها و مجروحان اعتراضات در ایران بسیار بیشتر از چیزی است که اعلام میکنیم.»
جاوید رحمان به جمعه خونین در زاهدان نیز اشاره کرد و گفت: «سازمان ملل و جامعه بینالملل این مسائل را جدی میگیرد و درباره آن پاسخگویی ایجاد خواهد کرد.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل با اشاره به اینکه اقلیتهای قومی شدیدا در جمهوری اسلامی رنج میکشند گفت: «حقوق مردم کرد در ایران همیشه نادیده گرفته شده است. مثلا ژینا اسم کردی است اما سیستم ثبت احوال ایران هیچ وقت به مهسا امینی اجازه ثبت این اسم را نداده است.»
او افزود: «این یک مثال ساده از سرکوبگری حکومت ایران علیه مردم کرد و بقیه اقلیتها در این کشور است.»
جاوید رحمان با اشاره به شرایط تبعیضآمیز در مناطق کردنشین ایران گفت به همین دلیل است که اعتراضات در مناطق کردنشین تا این حد گسترده بوده است.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل قانون حجاب اجباری در ایران را نقض حقوق زنان خواند و تاکید کرد این موضوع باید نقض شده و کنار گذاشته شود.
او با اشاره به اینکه عدم رعایت حجاب در ایران ممکن است به اتهام اقدام علیه امنیت ملی منجر شود، گفت: بسیاری از فعالانی که برای مقابله با حجاب اجباری فعالیت کردهاند با این اتهامات مواجه شدهاند.
جاوید رحمان حجاب اجباری در ایران را مسالهای «بسیار مشکلآفرین» توصیف کرد و گفت: «پلیس گشت ارشاد در ایران از خشونت استفاده کرده است.»
در همین حال، درپی خیزش سراسری به مناسبت چهلمین روز کشته شدن مهسا امینی، سازمان عفو بینالملل در گزارشی اعلام کرد نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات روز چهارشنبه، دستکم هشت نفر را در دستکم چهار استان کشتند.
مادر نیکا شاکرمی در آیین چهلم دخترش در میان جمع حاضران و معترضانی که در این مراسم شرکت کردند، گفت که «پرپر شدن» دخترش باعث شد بذر پاک تفکر، آزادگی، شهامت و شرافت در دلهای دیگران شکوفا شود. همزمان در شهرهای مختلف ایران شهروندان معترض تجمع برگزار کردند.
مراسم چهلم نیکا شاکرمی، نوجوان ۱۶ سالهای که در جریان اعتراضات سراسری و خیزش ایرانیان علیه جمهوری اسلامی کشته شد و افکار عمومی نیروهای امنیتی را عامل مرگ او میداند، روز پنجشنبه پنجم آبان با حضور شماری از مردم در آرامستان روستای حیات الغیب، در نزدیکی پلدختر خرمآباد در شرایطی برگزار شد که ماموران امنیتی تنها پل مسیر تردد در بخش ویسیان لرستان را مسدود کردند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد حاضران در این مراسم بر سر مزار او یک ترانه مشهور لری (دایه دایه وقت جنگه) را همخوانی میکنند.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، در ادامه این مراسم حاضران هدف حمله نیروهای یگان ویژه قرار گرفتند و به مردم، حمله و شلیک شد.
پس از یورش و شلیک ماموران امنیتی، مردم مقاومت و به سوی نیروهای سرکوبگر، سنگ پرتاب کردند.
در مراسم چهلم نیکا شاکرمی، مادر او، نسرین شاکرمی، در سخنانی گفت: «چه قدر بزرگ شدی که دیگر نتوانستی کوچکی و حقارتی را که از نابخردان و نالایقان به تو تحمیل میشد، تحمل کنی و تاب بیاوری. نیکا جانم؛ غمگینترینم از دوریات. دلشکستهترینم برای رویاهای در خواب خفتهات.»
او در ادامه خطاب به دخترش گفت: «تا ابد در عذابم برای رنجهایت اما دلبندم؛ وقتی میبینم با پرپر شدنت بذر پاک تفکر، آزادگی و شهامت و شرافتت در دل عزیزانی دیگر شکوفا میشود، خوشحالم و شکرگزار.»
معترضان در این مراسم شعارهایی چون «خامنهای قاتله، حکومتش باطله»، «مرگ بر خامنهای»، «مرگ بر سپاهی»، «ما همه نیکا هستیم، بجنگ تا بجنگیم»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»، «بسیجی جیرهخور، آخرشه خوب بخور»، «نیکای ما رو بردن، جنازهشو آوردن» و ... سر دادند.
اعتراضها در دیگر نقاط ایران
ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال حاکی از تجمع شبانه معترضان ساکن در چند نقطه تهران از جمله صادقیه، تهرانسر، شهرک چیتگر و تهرانپارس است.
معترضان شامگاه پنجشنبه تجمعات شبانه در چند شهر دیگر از جمله بروجرد، آستارا، رشت، شوش، اراک، کرمانشاه و بوکان هم دست به تجمع زدند.
مردم معترض در ایران، روز پنجشنبه پنجم آبان، در دهگلان استان کردستان هم به خیابانها آمدند.
ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهند نیروهای امنیتی به سمت مردم گاز اشکآور شلیک کردند.
مردم بانه هم با مسدود کردن برخی خیابانها و روشن کردن آتش، دست به برگزاری تجمع زدند.
معترضان در بانه شعارهایی از جمله «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»، «مرگ بر خامنهای» و «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند.
دانشجویان دانشگاه آزاد یزد هم روز پنجشنبه تجمع کرده و شعار اعتراضی سر دادند.
دانشجویان دانشگاه آزاد تهران غرب نیز تجمع کردند و شعار دادند: «نیکای مارو بردن، جنازهشو آوردن ...»
پزشکان در اصفهان در روز چهلم نیکا شاکرمی، مقابل سازمان نظام پزشکی در این شهر تجمع کردند.
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی در برخورد با پزشکان حاضر در این مراسم، برخی از آنها را بازداشت کردند.
مردم مهاباد هم پس از مراسم تشییع جوان مهابادی که روز چهارشنبه به دست نیروهای امنیتی کشته شد، دست به تجمع گسترده زدند و فرمانداری این شهرستان را تصرف کردند.
ویدیوها و گزارشهایی نیز از شهرهایی چون کرج و اصفهان منتشر شدهاند که نشان میدهند دانشجویان و دانشآموزان روز پنجم آبان، تجمعاتی اعتراضی را شکل دادند.
دانشجویان دانشگاه هنر و معماری پارس در تهران در صحن دانشگاه تجمع کرده و شعارهایی چون «دانشجوی زندانی آزاد باید گردد»، «هر یکنفر کشته شه، هزار نفر پشتشه» و «آهای آهای نشستهها، مهسای بعدی از شماست» سر دادند.
در دانشگاه آزاد کرج دانشجویان با سر دادن شعارهایی همچون «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» تجمع کردند.
بر اساس ویدیوها، دانشجویان دانشگاه علمی-کاربردی «سیتیسنتر» اصفهان نیز تجمع کرده و فریاد «آزادی» سر دادند.
همچنین دانشآموزان یک دبیرستان پسرانه در اصفهان با تجمع در محوطه مدرسه شعار دادند: «میکشم میکشم، هر آنکه خواهرم کشت ...»
در ادامه قیام علیه جمهوری اسلامی و حمایت جهانی از این خیزش سراسری، شماری از چهرهها و گروهها برای دور جدید تجمعات خیابانی فراخوان دادند.
یکی از این فراخوانها برای تشکیل زنجیره انسانی در شهرهای مختلف جهان است که از سوی انجمن خانوادههای قربانیان هواپیمای اوکراینی صادر شده.
در ایران نیز جوانان محلات شهرهای مختلف فراخوان برگزاری تجمع صادر کردند.
نشریه آلمانی دی تسایت یا دیزایت (Die Zeit) در تحلیلی به نقل از دیپلماتها و کارشناسان اروپایی نوشت بسیاری از درگیریها در ایران «غیرقابل حل» است و به همین دلیل، اعتراضات شعلهورتر خواهد شد.
این نشریه بدون ذکر نام اعلام کرد که با دیپلماتها و تحلیلگران آلمانی، اروپایی و اسرائیلی گفتوگو کرده است اما به نام این افراد اشاره نکرد.
این گزارش با اشاره به گفتههای این دیپلماتها و تحلیلگران خبر داد که علی خامنهای به هر وسیلهای برای حفظ حکومت خود متوسل خواهد شد اما: «توافق گستردهای وجود دارد که اعتراضات بارها و بارها شعلهور و تشدید خواهد شد زیرا بسیاری از درگیریهای داخلی ایران غیرقابل حل به نظر میرسند.»
در این گزارش تاکید شد که در سالهای اخیر قدرت نیروهای محافظه کار در ایران افزایش یافته و برخی ناظران آن را مقدمهای برای تعیین جانشینی خامنهای میدانند.
این نشریه آلمانی یادآوری کرد که اصلاحطلبان نیز قادر به ایجاد تغییرات در داخل حکومت نبودهاند.
خیزش سراسری مردم در ایران علیه جمهوری اسلامی و همراهی گسترده و چشمگیر ایرانیان مقیم دیگر کشورها با این اعتراضات، توجه بسیاری از رسانههای غربی را به خود جلب کرده است.
برخی روزنامههای غربی از جمله گاردین، عکس مراسم چهلم مهسا امینی را در صفحه اول خود منتشر کردند.
پس از گذشت دو روز از ربوده شدن پیکر رضا حقیقتنژاد، خبرنگار رادیو فردا از فرودگاه شیراز به دنبال انتقال او به ایران برای خاکسپاری در زادگاهش، خانواده او هنوز از وضعیت و مکان پیکرش بیاطلاع هستند.
در همین حال بیگمجان رئیسی، مادرِ رضا حقیقتنژاد، در ویدیویی خواستار رسانده شدن صدایش به تمام مردم کشور شد.
او گفت که پس از خروج پسرش از ایران و در شش سال گذشته او را ندیده و از ابتلایش به سرطان در شش ماه گذشته نیز بیاطلاع بوده است.
مادرِ رضا حقیقتنژاد اعلام کرد که اینک نیز ماموران امنیتی مانع دسترسی خانواده به پیکر او شدهاند.
ماموران جسد این روزنامهنگار درگذشته را در بدو ورود به فرودگاه شیراز ربودند و مانع دسترسی خانواده به آن شدند.
رضا حقیقتنژاد، روزنامهنگار زبده رادیو فردا، حدود شش ماه پیش متوجه بیماری سرطان روده بزرگ و متاستاز آن به کبد خود شد و پس از یک دوره معالجه در پراگ را پشت سر گذاشت.
او حدود یک ماه پیش معالجه را در برلین پی گرفت اما با وجود انجام مراحلی از شیمیدرمانی، نهایتا کبد و کلیههای او از کار افتاد و درگذشت.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، ماموران امنیتی خانواده رضا حقیقتنژاد را برای دفن پیکرش در محلی دور از زادگاه او تحت فشار گذاشتهاند.
خانواده حقیقتنژاد اما در مقابل این خواسته مقاومت کردهاند و پیکر او همچنان در اختیار نیروهای امنیتی است.
در همین حال جیمی فلای، رییس رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، در بیانیهای اقدام نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در ربودن پیکر رضا حقیقتنژاد و آزار و اذیت خانواده او را «شرم آور و نفرتانگیز» خواند.
رییس رادیو اروپای آزاد، این روزنامهنگار را قهرمان بیصداها خواند و تاکید کرد که خانواده او باید بتوانند پیکرش را بدون آزار و اذیت حکومت، به خاک بسپارند.
رضا حقیقتنژاد بامداد روز ۲۵ مهر در بیمارستان شاریته برلین درگذشت و با مجوز سفارت جمهوری اسلامی، پیکر او روز سوم آبان برای دفن در ایران به شیراز منتقل شد.
با این حال ماموران جسد او را در بدو ورود به فرودگاه شیراز ربودند و مانع دسترسی خانواده به آن شدند.