محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت حسن روحانی به موضوع تغییر احتمالی نام خلیج فارس به «خلیج عربی» واکنش نشان داد و گفت آنچه پیرامون «استفاده از این نام ساختگی» شنیده میشود، «هر ایرانی میهندوست از هر گرایشی را به خشم میآورد».
او گفت: «برای ایران، به جهانیان و ساکنان کاخ سفید نشان خواهیم داد که ایرانیان، همراه و هم زبان، این سوداگری کوتهبینانه را برنمیتابند.»
ظریف افزود: «شاید فردا برای این همبستگی میهنی دیر باشد.»
گزارش آسوشیتدپرس درباره تصمیم احتمالی ترامپ مبنی بر «خلیج عربی» یا «خلیج عربستان» نامیدن خلیج فارس واکنشبرانگیز شده است.
دونالد ترامپ و مقامهای رسمی ایالات متحده تاکنون درباره گزارش آسوشیتدپرس اظهارنظری نکردهاند و این گزارش به صورت رسمی تایید نشده است.
در جریان درگیریها، دو گلوله خمپاره به دفتر شرکت ملی نیروگاههای برقآبی هند (اناچپیسی-NHPC) در نیروگاه «اوری-۱» اصابه کرد که در گینگال اوری در منطقه کشمیر تحت کنترل هند قرار دارد.
یک مقام هندی با اعلام این خبر گفت که چهار گلوله دیگر نیز به منطقه «سلامآباد» در نزدیکی سد نیروگاه «اوری-۲» اصابت کرده و در نتیجه آن پنج نفر زخمی شدند.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را برعهده نگرفته است.
منابع آگاه به رویترز گفتند هند در دو هفته اخیر، عملیات افزایش ظرفیت ذخیرهسازی مخازن در دو پروژه برقآبی در کشمیر را آغاز کرده است.
فرآیند «تخلیه رسوبات مخزن» (reservoir flushing) نیز از سوی بزرگترین شرکت برقآبی هند، شرکت دولتی اناچپیسی، در حال انجام است.
هند در هفتههای گذشته و پس از حمله مرگبار به گردشگران در کشمیر و در چارچوب کاهش سطح روابط دیپلماتیک با پاکستان، «پیمان آبهای سند» را با این کشور به حالت تعلیق درآورد.
این توافق آب مورد نیاز ۸۰ درصد مزارع پاکستان را تامین میکند.
این پیمان که در سپتامبر ۱۹۶۰ با میانجیگری بانک جهانی میان دو کشور همسایه امضا شده بود، از دو جنگ میان این رقبای دیرینه جان سالم بهدر برده و در برابر فراز و نشیبهای متعدد روابط دیپلماتیک نیز پایدار مانده بود.
پیمان یادشده، نحوه استفاده از آب رود سند و شاخههای آن را تنظیم میکرد.
بر اساس این توافق، هند حق بهرهبرداری از سه رودخانه شرقی (سوتلج، بیاس و راوی) را دریافت کرد و پاکستان نیز بهرهبردار اصلی سه رودخانه غربی (سند، جهلم و چناب) شد.
در این پیمان هیچ بندی برای تعلیق یا لغو یکجانبه آن از سوی هر یک از کشورها وجود ندارد و مکانیزمهای مشخصی برای حل اختلاف در آن پیشبینی شده است.
اسلامآباد تهدید کرده که تعلیق این پیمان را از طریق مراجع حقوقی بینالمللی پیگیری خواهد کرد.
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در پیامی از هند و پاکستان خواست که خویشتنداری کنند تا از تشدید تنش جلوگیری شود.
او گفت هیچکس از تداوم رویارویی میان هند و پاکستان سودی نخواهد برد و افزود این دو کشور از قدرتهای مهم نظامی هستند و به همین دلیل باید خویشتنداری کنند.
شیخ عبدالله بن زاید، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه امارات متحده عربی نیز در پیامی، از هند و پاکستان خواست تا خویشتنداری پیشه کنند.
او به این دو کشور توصیه کرد تنشها را کاهش دهند و از هرگونه تشدید بیشتر که تهدیدی برای صلح منطقهای و بینالمللی است، پرهیز کنند.
مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق با اشاره به تشدید بحران قطع برق و کمبود آب، گفت: «حتی اگر مذاکرات به نتیجه برسد، مشکل برق در کوتاهمدت حل نخواهد شد، زیرا باید مشکل گاز، گازوئیل و آب و مهمتر از همه مشکل نقدینگی حل شود.»
او در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا افزود: « اکنون مشکل این است که وقتی برق نیست، آب هم نداریم چون پمپ قطع میشود.»
دبیر سندیکای صنعت برق گفت: «امروز اکثریت مردم در آپارتمان زندگی میکنند، بنا بر این وقتی برق نداریم آب، کولر و آسانسور هم نداریم، و رفاه کاهش پیدا میکند و ممکن است ناراحتی اجتماعی افزایش پیدا کند.»
مسائلی اشاره کرد: «باید قبول کنیم امسال تابستان سختی داریم و مردم باید خود را برای این شرایط آماده و تمهیدات لازم را بیندیشند؛ من توصیه میکنم برای این شرایط، بادبزن و آفتابه تهیه کنند.»
حوثیهای یمن اعلام کردند توافق آتشبس میان این گروه و ایالات متحده شامل اسرائیل نمیشود. این موضعگیری نشان میدهد حملات این گروه به کشتیرانی بینالمللی که در ماههای اخیر تجارت جهانی را مختل کرده و قدرتهای جهانی را به چالش کشیده بود، احتمالا بهطور کامل متوقف نخواهد شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ اردیبهشت ماه اعلام کرد ایالات متحده بمباران مواضع حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف میکند. به گفته او، این تصمیم در پی موافقت حوثیها با توقف حملات به کشتیهای آمریکایی گرفته شده است.
پس از اعلام این خبر از سوی ترامپ، دولت عمان نیز تایید کرد که نقش میانجیگری را در این توافق آتشبس ایفا کرده است.
با این حال، محمد عبدالسلام، مذاکرهکننده ارشد حوثی ۱۷ اردیبهشت، در گفتوگو با رویترز تاکید کرد: «این توافق به هیچ وجه شامل اسرائیل نمیشود؛ نه در محتوا و نه در شکل.»
او افزود: «تا زمانی که آنها (آمریکا) واقعا به توقف حملات پایبند باشند، ما نیز چون در موضع دفاعی بودیم، حملات خود را متوقف خواهیم کرد.»
هرچند تنشها میان آمریکا و حوثیها که سالها در برابر بمبارانهای سنگین ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مقاومت کردهاند، کاهش یافته، این توافق مانعی برای ادامه حملات احتمالی علیه اهداف مرتبط با اسرائیل به شمار نمیرود.
ترامپ در دیدار با نخستوزیر کانادا در کاخ سفید درباره توافق با حوثیها گفت: «آنها گفتند لطفا دیگر ما را بمباران نکنید و ما هم کشتیهای شما را هدف قرار نمیدهیم. من هم حرفشان را پذیرفتم و بمباران مواضع حوثیها از همین حالا متوقف میشود.»
تشدید درگیریها
حوثیها از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل علیه حماس در غزه –که پس از حمله مرگبار این گروه فلسطینی به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ رخ داد– به سوی اسرائیل و همچنین کشتیهای عبوری از دریای سرخ شلیک کردهاند.
فرماندهی ارتش آمریکا اعلام کرده که از زمان آغاز عملیات علیه حوثیها در ۲۵ اسفندماه ۱۴۰۳، بیش از هزار هدف را در یمن مورد حمله قرار داده است. به گفته این فرماندهی، این حملات باعث کشته شدن «صدها نیروی حوثی و شمار زیادی از فرماندهان آنها» شده است.
با شروع جنگ غزه، سطح تنش در منطقه بالا رفت و این تنشها در روزهای اخیر بهدلیل اصابت یک موشک حوثی در نزدیکی فرودگاه بنگوریون اسرائیل افزایش یافت؛ این اتفاق منجر به حمله هوایی ۱۵ اردیبهشت ماه اسرائیل به بندر الحدیده یمن در شد.
نیروی هوایی اسرائیل ۱۶ اردیبهشت ماه برای دومین روز پیاپی، فرودگاه اصلی صنعا، پایتخت یمن، را هدف قرار داد. این حملات در پی افزایش تنشها میان حوثیهای مورد حمایت ایران و اسرائیل صورت گرفت.
در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، آمریکا و بریتانیا با حملات هوایی به مواضع حوثیها تلاش کردند مسیر حیاتی تجارت جهانی از طریق دریای سرخ که حدود ۱۵ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند را باز نگه دارند.
اما از بهمن ماه ۱۴۰۳ و با آغاز ریاستجمهوری ترامپ، واشینگتن شدت حملات هوایی علیه حوثیها را به شکل قابلتوجهی افزایش داد.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که حوثیها اعلام کردند حملات خود به کشتیهای اسرائیلی در دریای سرخ، دریای عرب، تنگه بابالمندب و خلیج عدن را از سر خواهند گرفت.
