خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس در خارج از فلسطین، به سفارت ایران در دوحه، پایتخت قطر، رفت و مرگ ابراهیم رئیسی و همراهان او را تسلیت گفت.
۱۲ عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا در نامهای به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه این کشور، ضمن برشمردن برخی از سوابق «بیرحمانه» ابراهیم رئیسی در نقض حقوق بشر و سرکوب مردم ایران، از او خواستهاند توضیح دهد چرا برای مرگ «چنین فرد نفرتانگیزی» پیام تسلیت فرستاده است.
این نمایندگان در نامه خود به وزیر امور خارجه ایالات متحده با «شرمآور» خواندن اقدام دولت بایدن در تسلیت گفتن مرگ رئیسی، نوشتهاند از این اقدام دولت بایدن ناامید و متعجب هستند.
این نمایندهها تاکید کردهاند برای ایالات متحده بسیار نامناسب است برای مرگ فردی که از سوی وزارت خزانهداری ایالات متحده تحریم شده و ارتباطات گستردهای با تروریسم دارد، تسلیت بگوید.
کلودیا تنی، یکی از این ۱۲ نماینده جمهوریخواه ضمن به اشتراک گذاشتن این نامه با اشاره به ابراهیم رئيسی به عنوان کسی که با «هزاران نفر از مردم کشورش را آزار داد و با وحشیگیری کشت» به نقش رئیسی در خفهکردن صدای منتقدان و سرکوب مخالفان پرداخته و خواستار توضیح دولت بایدن به خاطر عزاداریش برای «تروریستی شده که دشمن آمریکا و مردم ایران بود.»
نمایندههای جمهوریخواه در نامه خود با اشاره به اینکه ابراهیم رئیسی به عنوان «قصاب تهران» هم شناخته میشود به نقش او در هیات مرگ چهار نفره مسئول کشتار دستهجمعی هزاران زندانی در سال ۶۷ پرداخته و نوشتهاند «او هزاران ایرانی مخالف حکومت را به اعدام محکوم کرد و بسیاری دیگر را به شکنجه، حبس و دیگر مجازاتهای غیرانسانی محکوم کرد.»
تسلیت گفتن مرگ رئيسی از سوی مقامات غربی با واکنشهای بسیاری همراه شده است. پیشتر هم کاوه شهروز، وکیل و فعال حقوق بشر ایرانی-کانادایی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با اشاره به شوکهکننده خواندن این رفتار گفته بود گفته بود «بسیاری از کشورهای دموکراتیک نه تنها به رژیم، بلکه به مردم ایران هم تسلیت گفتند، گویی که ایرانیان در حال سوگواری هستند، این در حالی است که مردم ایران در واقع جشن گرفتهاند.»
در نامه نمایندگان به بلینکن گفته شده از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴، در دورهای که رئیسی معاون اول رئیس قوه قضائیه بود، او به شدت در سرکوب خشونتآمیز جنبش سبز، درگیر بود و در دوره ریاست جمهوریاش هم از سرکوبهای خشونتآمیز اعتراضات پس از جانباختن مهسا ژینا امینی حمایت کرد.
در این نامه همچنین با اشاره به تحریمهای ایالات متحده علیه ابراهیم رئيسی، به وزیرخارجه یادآوری شده که رئیسی سال ۲۰۱۹ در چارچوب برخورد با تروریستها، رژیمهای توتالیتر و جنایتکاران فراملی که اقدامات آنها تحریمهای گستردهای را ضروری میسازد، تحریم شده است و نام او در دولت بایدن، به دلیل نقش او در جنایات گسترده همچنان در این لیست باقی مانده است.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه هم پیشتر به ارسال پیام تسلیت دولت بایدن برای مرگ رئیسی و نیمهافراشته شدن پرچم سازمان ملل شدیدا اعتراض کرده واز ضعف دولت بایدن مقابل «رژیم آدمکش و نسلکش» جمهوری اسلامی و افزایش فروش نفت ایران انتقاد کرده بود.
۱۲ نماینده جمهوریخواه مجلس ایالات متحده در پایان نامه خود به بلینکن ضمن شرمآور خواندن ابراز تسلیت برای مرگ رئیسی و گفتن اینکه او دیکتاتوری مستبد بود که در دوران قدرتش، هزاران نفر از شهروندان بیگناه جانباخته، سرکوب و استثمار شدند از بلینکن خواسته شده کامل تا ۵ ژوئن ۲۰۲۴ پاسخ دهد چرا وزارت امور خارجه تصمیم گرفته برای مرگ «چنین فردی نفرتانگیزی» پیام تسلیت بفرستد.
انجمن بازیگران تئاتر ترکیه در بیانیهای به اعلام عزای عمومی برای مرگ ابراهیم رئیسی در ترکیه و لغو رویدادهای هنری به این مناسبت اعتراض کرد.
این بیانیه رئیسی را مقامی «بدنام» خواند که باعث مرگ بسیاری از مردم شده و تاکید کرد: «عزای عمومی برای یک رهبر زنستیز و خونریز را نمیپذیریم.»
۹ عضو مجلس نمایندگان آمریکا با ارائه قطعنامهای اقدام وزارت خارجه این کشور را در تسلیت گفتن مرگ رئیسی محکوم کردند.
این قطعنامه که به ابتکار بیل هویزنگا، عضو جمهوریخواه این مجلس، تهیه شده، رئیسی را «قصاب تهران» خواند و به نقش او در اعدام هزاران زندانی سیاسی در تابستان ۶۷ اشاره کرد.
به گزارش فاکسنیوز، در زمان مذاکرات برجام بین دولت اوباما و حکومت ایران، وزارت امور خارجه آمریکا اجازه نداد افبیآی چندین مظنون را که بهطور غیرقانونی در ایالات متحده حضور داشتند و ادعا شده بود از تلاشهای مالی ایران برای توسعه سلاحهای کشتار جمعی حمایت میکنند، بازداشت کند.
بنا بر این گزارش اختصاصی که فاکسنیوز منتشر کرده است، بر اساس آنچه افشاگران به چاک گرسلی و ران جانسون، دو سناتور جمهوریخواه، گفتهاند وزارت امور خارجه دولت اوباما با «مداخله فعالانه» از اجرای دستورهای صادرشده برای دستگیری این مظنونان به دست افبیآی جلوگیری کرد.
فاکس نیوز نوشته که آنها به ایمیلهایی دست یافتهاند که این دو سناتور جمهوریخواه از آیوا و ویسکانسین برای پیگیری این موضوع به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه، کریستوفر ری، رئیس افبیآی، و مریک گارلند، دادستان کل، ارسال کردهاند.
مذاکرات هستهای بین دولت اوباما و جمهوری اسلامی سال ۲۰۱۵ به توافق هستهای موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) منجر شد.
اوباما در زمان امضای این توافق اعلام کرد تحریمهای گستردهتر علیه جمهوری اسلامی باقی خواهند ماند و دولت «به شدت» آنها را اجرا خواهد کرد.
آنچه اوباما میگفت به تحریمهایی اشاره داشت که دولتهای جمهوریخواه و دموکرات ایالات متحده، در طی دههها علیه افراد، شرکتها و سازمانهای ایرانی اعمال کرده بودند که به مشارکت در گسترش برنامه هستهای، توسعه موشکهای بالستیک، حمایت از گروههای تروریستی و نقض حقوق بشر متهم شده بودند.
مدارکی که به دست سناتور گرسلی و سناتور جانسون رسیده غیرمحرمانه هستند و به گفته آنها آشکار میسازد که با وجود تعهد دولت اوباما برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاحهای هستهای از طریق افزایش هزینههای سرپیچی حکومت ایران از جامعه بینالمللی، «جان کری، وزیر امور خارجه وقت، بهشکلی فعالانه مانع این شد که افبیآی دستورات صادر شده برای دستگیری افرادی را اجرا کند که به طور غیرقانونی در ایالات متحده بودند و حامی تلاشهای تهران، از جمله تلاشهای مالی برای توسعه سلاحهای کشتار جمعی و برنامه موشکهای بالستیک بودند.»
این سناتورها میگویند این اسناد نشان میدهند در همان زمان مسئولان وزارت دادگستری و افبیآی، از جمله دادستان کل وقت لورتا لینچ و رئیس افبیآی وقت جیمز کومی، «برای جلوگیری از تلاشهای مخرب جان کری علیه اجرای قانون گامهای لازم را برنداشتند.»
بر اساس یکی از این ایمیلهای غیرمحرمانه افبیآی در ۲۵ آگوست ۲۰۱۷، از ۸ مظنون مرتبط با برنامه هستهای ایران، فرصت بازداشت ۶ نفر از آنها به دلیل مداخله وزارت خارجه از دست رفت.
یکی از افرادی که افبیآی اجازه نیافت دستگیرش کند در «فهرست افراد زیرنظر مرتبط با تروریسم» بود و دیگری فردی بود که بلافاصله پس از ورود به خاک ایالات متحده ناچار شد برای جلوگیری از بازداشتش به ایران بازگردد.
به نوشته این دو سناتور، چند ایمیل غیرمحرمانه دیگر افبیآی نشان میدهد که مداخلههای وزارت امور خارجه در تحقیقات جاری افبیآی به اندازهای مسالهساز شد که دادستان کل وقت مجبور شد این موضوع را با وزیر امور خارجه مطرح کند، هرچند جلسات آنها بینتیجه پایان یافت.
سناتور گرسلی و سناتور جانسون، خواستار دریافت سوابق و آرشیوهای ایمیل جان کری، وزیر امور خارجه در دولت اوباما، ویلیام برنز، رئیس فعلی سیا، وندی شرمن، معاون سابق وزارت امور خارجه و آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه فعلی و سوابق مربوط به هشت نفری هستند که بازداشت آنها پس از دخالت وزارت امور خارجه صورت نگرفت.
اسپانیا، نروژ و ایرلند روز چهارشنبه، دوم خرداد، اعلام کردند که کشور فلسطین را از روز پنجشنبه آینده هشتم خردادماه ( ۲۸ مه) به رسمیت خواهند شناخت. اسرائیل در واکنشی خشمگینانه، از این اقدام بهعنوان «پاداش به تروریسم» یاد کرد و سفیران خود در این سه کشور را به اورشلیم فراخواند.
سه کشور اروپایی، این تصمیم را اقدامی با هدف تسریع تلاشها برای تضمین آتشبس در جنگ اسرائیل با حماس در غزه توصیف کردند و از دیگر کشورها خواستند که رویکردی مشابه در پیش بگیرند.
جنگ در غزه به هشتمین ماه خود رسیده است و اقدامات دیپلماتیک برای به پایان رساندن آن بینتیجه مانده است تا آنجا که مصر هشدار داده است که ممکن است به فعالیت خود برای میانجیگری بین اسرائیل و حماس برای آتشبس و آزادی گروگانها پایان دهد.
آمریکا در واکنش به اقدام این سه کشور بار دیگر بر موضع قبلی خود پافشاری کرد و گفت که تشکیل کشور فلسطین باید از طریق مذاکرات مستقیم و نه به رسمیت شناختن یکجانبه تحقق پیدا کند.
پیشتر دولت آمریکا، طرح عضویت کامل فلسطین در شورای امنیت سازمان ملل متحد را با همین استدلال وتو کرد، هر چند پس از آن، این طرح در مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت آرا به تصویب رسید. با این همه، رای مجمع عمومی برای عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل کافی نیست و پیش از آن، شورای امنیت باید چنین امری را تصویب کند.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، روز چهارشنبه در پارلمان این کشور گفت:« ما امیدواریم که اقدام ما و دلایل ما برای چنین کاری به دیگر کشورهای غربی کمک کند که این مسیر را طی کنند، زیرا هرچه بیشتر باشیم قدرت بیشتری برای برقراری آتش بس و دستیابی به آزادی گروگانهای اسیر در دست حماس خواهیم داشت. این روند میتواند به توافق صلح منجر شود.»
یوناس گار استوره، نخست وزیر نروژ، نیز در همین زمینه گفت:«تنها راه حل سیاسی ممکن بین اسرائیلیها و فلسطینیها اجرای سیاست دو کشوری است که این امکان را فراهم میورد آنها در کنار هم در صلح و امنیت زندگی کنند.»
اسپن بارت ایدی، وزیر امور خارجه، گفت که انتظار ندارد این به رسمیت شناختن جنگ در غزه را متوقف کند، اما "یک جزء کلیدی" برای یک ابتکار صلح به رهبری اعراب است.
سیمون هریس، نخست وزیر ایرلند، هم روز چهارشنبه در یک نشست مطبوعاتی در دوبلین گفت که ایرلند حق اسرائیل برای بقا و زندگی در امنیت و صلح با همسایگانش را به صراحت به رسمیت میشناسد و خواستار آزادی همه گروگانها است.
تصمیم ایرلند، نروژ و اسپانیا برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین، اسرائیل را خشمگین کرد.
رهبران اسرائیل میگویند که به رسمیت شناختن یک کشور فلسطینی به منزله پاداش دادن به گروه حماس برای حمله هفتم اکتبر سال گذشته است.
این حمله سرآغاز حمله اسرائیل به غزه و آغاز جنگ در این باریکه شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز چهارشنبه در بیانیهای گفت: «قصد چند کشور اروپایی برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین، پاداشی برای تروریسم است. این یک کشور تروریستی خواهد بود و تلاش خواهد کرد قتلعام هفتم اکتبر را بارها و بارها انجام دهد. ما با آن موافقت نخواهیم کرد.»
او افزود:«پاداش دادن به تروریسم، صلح را به ارمغان نخواهد آورد و ما را از شکست دادن حماس نیز باز نخواهد داشت.»
یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل نیز هشدار داد که این تصمیم «عواقب شدیدی» به دنبال خواهد داشت. با این حال، او درباره این عواقب توضیحی نداد، اما بلافاصله دستور بازگشت سفیران این کشور در اسپانیا، نروژ و ایرلند را صادر کرد و آنان را برای رایزنی به اسرائیل فراخواند.
در مقابل، تصمیم این سه کشور اروپایی مورد استقبال تشکیلات خودگردان فلسطینی قرار گرفت. این تشکیلات خودگردانی محدودی را در کرانه باختری اعمال میکند. حماس نیز از زمان بیرون راندن تشکیلات خودگردان از این منطقه در سال ۲۰۰۷ بر نوار غزه حکومت میکند.
حدود ۱۴۴ کشور از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل، از جمله چین، روسیه و هند خواهان به رسمیت شناخته شدن کشور فلسطین هستند.
بریتانیا، استرالیا و مالت و اسلوونی بهعنوان دو عضو اتحادیه اروپا در ماههای اخیر اعلام کردهاند که ممکن است به زودی از این روند حمایت و پیروی کنند. فرانسه اما اعلام کرده است که شرایط برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین مساعد نیست.
در همین حال، دولت کلمبیا نیز روز چهارشنبه اعلام کرد که به زودی، سفارت خود را در رامالله در کرانه باختری که تحت کنترل تشکیلات خودگردان فلسطینی است، افتتاح خواهد کرد.
جنگ غزه، بهشکلی کمسابقه باعث انزوای بینالمللی اسرائیل شده است. آفریقای جنوبی از این کشور به دادگاه کیفری بینالمللی شکایت برده و مجادلاتی کمسابقه بر روابط اسرائیل با کشورهایی مانند برزیل سایه انداخته است.
نروژ که عضو اتحادیه اروپا نیست، حدود ۳۰ سال پیش میزبان مذاکرات صلحی بود که به پیمان اسلو انجامید که بر اساس آن قرار بود کشوری فلسطینی در سرزمینهایی که در جنگ سال۱۹۶۷ به تصرف اسرائیل در آمد، از جمله کرانه باختری، نوار غزه و اورشلیم شرقی منتهی شود.
این پیمان نه تنها اجرایی نشد، بلکه در عمل باعث شد که گروههای تندرو در هر دو سو ابتکار عمل را در دست بگیرند.